Η γυναίκα ντετέκτιβ: από την λογοτεχνία στον κινηματογράφο και την τηλεόραση – II

•25/10/2014 • 1 σχόλιο

Προηγούμενο

07

Της Νίνας Κουλετάκη

Η επιστήμων ντετέκτιβ

Πρώτη και καλύτερη σ’ αυτή την κατηγορία η Kay Scarpetta, ιταλικής καταγωγής, ιατροδικαστής, τελειομανής, σκληρά εργαζόμενη και απόλυτα αφοσιωμένη στη δουλειά της. Της αρέσει να μαγειρεύει ιταλικές συνταγές, φτιάχνει μόνη της τα ζυμαρικά και το ψωμί της και η κουζίνα του σπιτιού της είναι επαγγελματικών προδιαγραφών. Δημιουργός της είναι η Patricia Cornwell , η οποία έχει γράψει μέχρι στιγμής 21 βιβλία με πρωταγωνίστρια την Kay.

08Η Scarpetta είναι εξαιρετικά ευφυής και απόλυτα ικανή επιστήμων. Δίνει μεγάλη σημασία στις λεπτομέρειες, είναι γοητευτική και αποφασιστική. Δεν φοβάται να θέσει τον εαυτό της σε κίνδυνο, ούτε υποτάσσεται στα πολιτικά παιχνίδια και συμβιβασμούς των προϊσταμένων της. Τέλος, επιδεικνύει χωρίς αιδώ το life-style της: οδηγεί μιαν ακριβή Mercedes (την οποία αλλάζει συχνά με αυτοκίνητα ίδιου βεληνεκούς) και μένει σε ένα μεγαλόπρεπο σπίτι.

Παρόλο που η σειρά βιβλίων της Cornwell, με πρωταgωνίστρια την Kay Scarpetta έχει ήδη φτάσει τους 21 τόμους, η πρώτη κινηματογραφική ενσάρκωση της ηρωίδας αναμένεται το επόμενο έτος. Την Kay Scarpetta θα υποδυθεί ταιριαστά η Angelina Jolie.

09Το 1997 η Kathy Reichs παρουσιάζει στο αναγνωστικό κοινό την ηρωίδα της Temperance Daesee Brennan, ανθρωπολόγο και ιατροδικαστή (όπως, εξάλλου, και η ίδια η Reichs). H σειρά αριθμεί ήδη 16 βιβλία, με το 17ο να αναμένεται τον επόμενο μήνα.

Η Tempe μοιράζει το χρόνο της μεταξύ Ν. Καρολίνας και Καναδά: στην Αμερική διδάσκει στο Πανεπιστήμιο και στον Καναδά εργάζεται στο Εργαστήριο Ιατροδικαστικής της επαρχίας του Κεμπέκ. Οι γνώσεις της πάνω στην αρχαιολογία είναι εμφανείς καθώς, μέσα από τα βιβλία, αναδεικνύεται η εμμονή της στον εντοπισμό του ακριβούς χρόνου κατά τον οποίον διεπράχθη το έγκλημα.

Η προσωπική της ζωή δεν υπήρξε ιδιαίτερα ευτυχισμένη (διαζευγμένη, με ιστορικό αλκοολισμού). Η δουλειά της είναι πολύ σημαντική γι αυτήν. Είναι μια παθιασμένη γυναίκα με έντονο χαρακτήρα, ενδιαφέρεται πολύ για τους νεκρούς που καταλήγουν στο τραπέζι της και προσπαθεί με όλες της τις δυνάμεις να τους δικαιώσει, ανακαλύπτοντας τους δολοφόνους τους, φτάνοντας στο σημείο να συνεχίζει τις έρευνες και εκτός εργαστηρίου, γεγονός που την φέρνει αντιμέτωπη με τους επικεφαλής της αστυνομίας του Κεμπέκ. Ενίοτε η δουλειά της δημιουργεί μεγάλο άγχος και τότε πρέπει να καταπολεμήσει την παρόρμησή της ν’ αρχίσει ξανά το ποτό.

Η άσβεστη επιθυμία της να βρει τους δολοφόνους των ατόμων που καταλήγουν στο ιατροδικαστικό της τραπέζι, συχνά την εμπλέκει σε περιπέτειες, κάποιες από τις οποίες αρκετά σοβαρές, που εμπεριέχουν και απτές απειλές για τη ζωή της. Εντούτοις, εξακολουθεί να μάχεται για την ανακάλυψη της αλήθειας και για τη δικαίωση των θυμάτων.

Η τηλεοπτική σειρά Bones, με την Emily Deschanel στον ρόλο της Tempe, βασίζεται στα βιβλία της Reichs, αν και ο κεντρικός χαρακτήρας είναι πολύ διαφορετικός. Εντούτοις, η σειρά έχει την έγκριση της συγγραφέως -η οποία ανήκει και στην ομάδα των παραγωγών, ώστε να υπάρχει αξιοπιστία στο επιστημονικό κομμάτι – και η οποία εμφανίστηκε, ως ηθοποιός, σε ένα επεισόδιο του δεύτερου κύκλου και έγραψε το σενάριο για δύο επεισόδια του πέμπτου και ένατου κύκλου.

10Η επαγγελματίας ντετέκτιβ

H Vera Stanhope είναι η υπέρβαρη, απεριποίητη, οξύθυμη και ιδιοφυής επιθεωρητής της αστυνομίας της περιοχής της Northumbria. Δημιούργημα της αγγλίδας συγγραφέως Ann Cleeves, η Vera είναι μια μεσήλικη γυναίκα, χωρίς ερωτικό σύντροφο, με διάφορα μικροπροβλήματα υγείας, που πίνει για να ξεχάσει τον πεθαμένο πατέρα της, την κακή της σχέση μαζί του και τη μοναχική της ζωή. Η Vera ζωντανεύει και παραμένει σε εγρήγορση μόνο όταν βρεθεί μπροστά σε ένα πτώμα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι σχεδόν χαίρεται σαν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Απαιτητική και καταπιεστική προς τους υφισταμένους της, συχνά νοιώθει τύψεις για την συμπεριφορά της. Στην δουλειά της είναι ακούραστη, πολλές φορές ξενυχτά πάνω σε μιαν υπόθεση, απαιτώντας το ίδιο και από τους υπόλοιπους του τμήματος, ξεχνώντας ότι εκείνοι έχουν οικογένειες και προσωπική ζωή.

Η Ann Cleeves ευτύχησε να δει την ηρωίδα της ενσαρκωμένη από την Brenda Blethyn, στην τηλεοπτική σειρά Vera των ITV Studios.

Σημαντικός, αν και δευτερεύων χαρακτήρας, στη σειρά βιβλίων της Elizabeth George, The Inspector Lynley Mysteries, είναι αυτός της Barbara Havers, βοηθού του Επιθεωρητή, και κύριου ήρωα των βιβλίων- Thomas Lynley. Η Barbara είναι τόσο οξύθυμη, ώστε να καταφέρει να την υποβιβάσουν και να αποκτήσει φήμη δύσκολου ατόμου ανάμεσα στους συναδέλφους της αστυνομικούς. Καθώς κατάγεται από χαμηλή κοινωνική τάξη, συχνά συγκρούεται με τον αριστοκράτη προϊστάμενό της καταφέρνοντας, ωστόσο, να συνεργάζεται αποτελεσματικά μαζί του. Στην τηλεοπτική σειρά του BBC 1 The Inspector Lynley Mysteries, την Barbara υποδύεται η Sharon Small.

Ο συγγραφέας Thomas Harris έγινε ευρύτερα γνωστός, όταν μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο τα βιβλία του The silence of the lambs και Hannibal. Πρωταγωνίστρια η πράκτωρ του FBI Clarice Starling, ενσαρκωμένη από την Jodie Foster στην πρώτη ταινία (1991) και την Julianne Moore στη δεύτερη (2001).

Θα τελειώσουμε το κομμάτι για τις επαγγελματίες ντετέκτιβ με δύο ηρωίδες/δημιουργήματα της ίδιας συγγραφέως. Η Lynda LaPlante είναι η εμπνεύστρια των αστυνομικών Jane Tennison και Anna Travis. Η πρώτη, ηρωίδα της τηλεοπτικής σειράς Prime suspect (την υποδύθηκε εξαιρετικά η Helen Mirren) δεν υπήρξε ποτέ χαρακτήρας βιβλίου. Η LaPlante έγραψε το σενάριο της αστυνομικής σειράς, σκιαγραφώντας την Tennison σαν μια αστυνομικό που μιλά σκληρά και πίνει πολύ και που είχε ν’ αντιμετωπίσει και τον σωβινισμό των αρρένων συναδέλφων της.

Η αστυνομικός Anna Travis είναι η ηρωίδα μιας σειράς εννέα βιβλίων της συγγραφέως, εκ των οποίων τέσσερα μεταφέρθηκαν στην τηλεόραση, στην σειρά Above Suspicion. Eίναι μια νεαρή, όμορφη αστυνομικός, κόρη αστυνομικού, με ένστικτο αλλά και με τις αδυναμίες του «πρωτάρη». Αν και έχει κάποια κοινά στοιχεία με την Jane Tennison, εντούτοις οι συνθήκες κάτω από τις οποίες δουλεύουν είναι διαφορετικές. Η Anna δεν έχει να αντιμετωπίσει διακρίσεις λόγω του φύλου της και, πιθανότατα, η μεγαλύτερη δυσκολία που έχει είναι να προσαρμόζεται στον κώδικα συμπεριφοράς των αστυνομικών. Στην τηλεοπτική σειρά την Anna Travis υποδύεται η Kelly Reilly.

Επίλογος

Μέχρι στιγμής διαπιστώσαμε ότι η γυναίκα ντετέκτιβ, έτσι όπως παρουσιάζεται στο παγκόσμιο αστυνομικό μυθιστόρημα (και όπως αυτό μεταφέρεται στην μεγάλη και μικρή οθόνη), ανεξαρτήτως δημιουργού, συνήθως συνδυάζει χαρακτηριστικά και των δύο φύλων. Μπορεί να είναι δυναμική, ευαίσθητη, δυνατή, οξύθυμη, κομψή, σέξυ, διορατική, αισθαντική, έξυπνη, καλλιεργημένη, αποφασιστική και ό,τι άλλο μπορεί να βάλει ο νους μας. Από την εμφάνιση του αστυνομικού μυθιστορήματος μέχρι και πριν τριάντα χρόνια περίπου, η γυναίκα ντετέκτιβ θα είναι ανύπαντρη, παντρεμένη με ή χωρίς παιδιά, χήρα, διαζευγμένη και, φυσικά, πάντα ετεροφυλόφιλη. Όμως, το 1977, μια λεσβία ντετέκτιβ έρχεται να ταράξει τους κύκλους της αστυνομικής λογοτεχνίας και να αποτελέσει την πρώτη από μία σειρά γυναικών διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού. Πρόκειται για την λατίνα Kat Guerrera, την οποία εμπνεύστηκε η Mary F. Beal, στο βιβλίο της Angel Death.

Θα είχα πολλά, ακόμη, να πω για τις γυναίκες ντετέκτιβ που πέρασαν από τα ράφια της βιβλιοθήκης στις οθόνες, αλλά δεν θα μου έφτανε όλη η εβδομάδα που θα είμαι στο νησί. Θα ήθελα, πριν κλείσω, να δούμε μαζί δυο τελευταίες χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

Η πρώτη αφορά σ’ έναν πασίγνωστο άντρα ερευνητή του εγκλήματος, τον πιστό και αχώριστο σύντροφο του εμβληματικού ήρωα του Sir Arthur Conan Doyle Sherlock Holmes, τον Dr John Watson. Έχει μεταφερθεί άπειρες φορές στον κινηματογράφο και την τηλόραση με πιο «εκκεντρική» την τελευταία: στην τηλεοπτική σειρά Elementary, που διαδραματίζεται στην Νέα Υόρκη του σήμερα, ο Dr John Watson είναι γένος θηλυκού, ονομάζεται Dr Jοan Watson και είναι σαφώς εξυπνότερη και αποτελεσματικότερη από τον πρωτότυπο. Tην Joan υποδύεται η Lucy Liu.

Μέχρι τώρα μιλήσαμε για γυναίκες ντετέκτιβ που πέρασαν στην οθόνη, αφού είχαν προϋπάρξει ως ηρωίδες κάποιου αστυνομικού μυθιστορήματος. Υπήρξαν –τουλάχιστον δύο- περιπτώσεις, που έγινε το αντίστροφο. Δηλαδή, τηλεοπτικές ηρωίδες, από το σενάριο και την τηλεοπτική σειρά –και λόγω της μεγάλης απήχησης που είχαν-, πέρασαν σε βιβλία. Πρόκειται για την Jessica Fletcher (την υποδύεται η Angela Lansbury) της τηλεοπτικής σειράς Murder She Wrote, μια συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων, η οποία αρέσκεται να εξιχνιάζει μυστήρια και η ίδια.

H δεύτερη δεν είναι άλλη από την ειδική πράκτορα του FBI Dana Scully, της πασίγνωστης και πολύ επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς The X-Files, η οποία προβλήθηκε από το 1993 μέχρι το 2002. Την σειρά, σαφώς επιστημονικής φαντασίας περισσότερο παρά αστυνομική, αλλά με ισχυρές δόσεις μυστηρίου και σασπένς, ακολούθησαν δυο κινηματογραφικές ταινίες και μια σειρά βιβλίων. Τόσο στην τηλεόραση όσο και στον κινηματογράφο, την Dana Scully υποδύθηκε η Gillian Anderson.

Για λόγους ολοκλήρωσης του πορτραίτου της γυναίκας ντετέκτιβ, οφείλω να πω πως είναι αμέτρητοι οι θηλυκοί Σέρλοκ Χολμς, έτσι όπως τους γνωρίσαμε μέσα από τη, μικρή, κυρίως, αλλά και την μεγάλη οθόνη όπου και εμφανίστηκαν, χωρίς να έχουν προηγούμενη καριέρα ως λογοτεχνικοί ήρωες, αλλά που μας έχουν πείσει με τις ολοκληρωμένες τους προσωπικότητες.

Σας ευχαριστώ για την υπομονή και την προσοχή σας.

 Ρούσσα Εκκλησιά, 02.08.2014*

*Η παρουσίαση έγινε σε εκδήλωση για την αστυνομική λογοτεχνία, τον Αύγουστο του 2014 στην Κρήτη, στα πλαίσια των ΚΟΡΝΑΡΕΙΩΝ 2014.

crime_and_punishment22

Η γυναίκα ντετέκτιβ: από την λογοτεχνία στον κινηματογράφο και την τηλεόραση – I

•18/10/2014 • 1 σχόλιο

01

Της Νίνας Κουλετάκη

Όταν μιλάμε για αστυνομικό μυθιστόρημα και, ιδιαίτερα, για τον χαρακτήρα του ερευνητή του εγκλήματος, ο νους μας σχηματίζει την εικόνα ενός σκληροτράχηλου, λίγο αγροίκου αστυνομικού, ιδιωτικού ή μη, έξυπνου και –ενίοτε- παραβατικού. Κι αυτό είναι σωστό, τουλάχιστον για την πλειοψηφία των έργων της αστυνομικής λογοτεχνίας. Η γυναίκα σ’ αυτά μπορεί να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, συνήθως όμως θα είναι η βοηθός, η μοιραία γυναίκα ή το θύμα. Κι όμως: ήδη από την εμφάνιση του είδους στη λογοτεχνία, είχαμε γυναίκες-ερευνήτριες του εγκλήματος. Και γι αυτές θα μιλήσουμε απόψε εδώ και συγκεκριμένα γι αυτές που μεταφέρθηκαν με –περισσότερη ή λιγότερη επιτυχία – στον κινηματογράφο και την τηλεόραση.

Όπως ισχύει και για τους άνδρες συναδέλφους τους, οι γυναίκες ντετέκτιβ ανήκουν σε τέσσερις αρχετυπικές κατηγορίες, με κάμποσες υποδιαιρέσεις. Έχουμε την ερασιτέχνιδα ντετέκτιβ, την ιδιωτική αστυνομικό, την αξιωματικό της αστυνομίας και την ιατροδικαστή ή αναλύτρια αποδεικτικών στοιχείων. Κι ακόμα έχουμε γυναίκες ντετέκτιβς που ανήκουν στον κλήρο, ή είναι κυβερνητικοί πράκτορες ή ακόμα αυτές που παίζουν το ρόλο του ερευνητή στα μεσαιωνικά αστυνομικά μυθιστορήματα.

02Αν και οι γυναίκες συγγραφείς κυριάρχησαν επί μακρόν στο είδος της αστυνομικής λογοτεχνίας, οι περισσότερες από αυτές επέλεξαν –κατά κανόνα- άντρα για το ρόλο του ντετέκτιβ στα βιβλία τους: η Agatha Christie τον Hercule Poirot, η Dorothy Seyers τον Λόρδο Peter Wimsey, η Ruth Rendell τον Επιθεωρητή Wexford, η Ngaio Marsh τον Sir Roderick Alleyn.

Όταν η C.A. Barnett έκανε έρευνα για τη συγγραφή του έργου της Mystery Women: An Encyclopedia Of leading Women Characters In Mystery Fiction, καταχώρισε σχεδόν 400 κείμενα, διηγήματα και νουβέλες, γραμμένα από το 1860 μέχρι το 1979, στα οποία ο βασικός ερευνητής ήταν γυναίκα. Μόνο 11 από αυτά είχαν γραφεί πριν το 1900.

03Από την έρευνα αυτή προέκυψε ότι η πρώτη γυναίκα ντετέκτιβ στην ιστορία του είδους, ήταν η Mrs G, η οποία εμφανίστηκε το 1864, στο διήγημα του Andrew Forrester Jr, The Female Detective. Καθώς επρόκειτο για ρηχό και επιφανειακό χαρακτήρα, για τον οποίο ο συγγραφέας δεν έδινε σχεδόν κανένα στοιχείο, παρέμεινε μια μάλλον ανώνυμη φιγούρα, γεγονός που μας οδηγεί να θεωρούμε άλλον ως δημιουργό της πρώτης γυναίκας ντετέκτιβ.

Ο Wilkie Collins, αν και δεν ήταν ο πρώτος που έγραψε αστυνομική νουβέλα, ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε γυναίκα στο ρόλο του ντετέκτιβ ή, έστω, στο ρόλο του ατόμου που ερευνά και εξιχνιάζει το έγκλημα, σκιαγραφώντας ολοκληρωμένο χαρακτήρα. Πρόκειται για τη Valeria Brinton, ηρωίδα της νουβέλας του Colins The law and the lady (1875). Η πλοκή του έργου έχει να κάνει με τον γάμο της Valeria και τις υποψίες της για το παρελθόν του συζύγου της. Μέσα από τις έρευνές της, ανακαλύπτει ότι ο σύζυγός της είχε δικαστεί για τη δολοφονία της πρώτης του συζύγου με δηλητήριο και απαλλάχτηκε μόνο λόγω μη ισχυρών αποδείξεων. Μέσα από μια σειρά γεγονότων η Valeria θα αποκτήσει τη συζυγική ευτυχία, καθώς θα καταφέρει να αποδείξει την αθωότητα του άνδρα της.

Αν και η νουβέλα αυτή του Collins είχε στόχο να καυτηριάσει το δικονομικό σύστημα της Σκωτίας, την απαλλαγή με την ετυμηγορία της μη απόδειξης και την καταστροφή που αυτό επέφερε στις ζωές των ανθρώπων λόγω της υποψίας που βάραινε επάνω τους και τους ακολουθούσε μέχρι τέλους, εντούτοις κατάφερε κάτι πρωτοποριακό για την εποχή της. Μιλάμε για τη βικτωριανή Αγγλία, όπου η γυναίκα αντιμετωπίζεται ως ένα αδύναμο, εύθραυστο πλάσμα, χρήζον προστασίας και ανίκανο να πάρει πρωτοβουλίες. O Collins, ίσως και λόγω των αντισυμβατικών προσωπικών του σχέσεων, μπορούσε να διακρίνει τη δύναμη και την αποφασιστικότητα μιας γυναίκας και να εκτιμήσει το κοφτερό της μυαλό.

04To 1878, η Anna Katherine Green, με τη δημοσίευση του The Leavenworth Case, γίνεται η πρώτη γυναίκα που συγγράφει αστυνομικό μυθιστόρημα και, μάλιστα, με γυναίκα ερευνήτρια, την Amelia Butterworth.

Μια, ακόμη, πρωτοπόρος γυναίκα ντετέκτιβ, ήταν η Loveday Brooke, χαρακτήρας που δημιούργησε η Catherine Louisa Pirkis, και οι περιπέτειες της οποίας ξεκίνησαν το 1894, μέσα από δημοσιεύσεις στο περιοδικό της εποχής Ludgate Magazine.

Ταυτόχρονα με την εκδήλωση του πρώτου κύματος του Κινήματος για την Απελευθέρωση των Γυναικών (τέλη 18ου αιώνα μέχρι το 1920), αυξάνει και ο αριθμός των θηλυκών ντετέκτιβ. Ανατρέχοντας στην εγκυκλοπαίδεια της Barnett, διαπιστώνουμε ότι οι περισσότερες ερευνήτριες του εγκλήματος είναι εργαζόμενες και, μάλιστα, σε επαγγέλματα απαιτητικά που προϋποθέτουν σπουδές: γραμματείς, νοσοκόμες, δασκάλες, ακόμα και αρχαιολόγοι ή δημοσιογράφοι. Στις δεκαετίες του ’20 και του ’30 εμφανίζεται μια νέα γενιά γυναικών ντετέκτιβ: μοντέρνες και ζωηρές, συχνά βρίσκουν τη λύση του εγκλήματος με τη βοήθεια των συζύγων ή των εραστών τους. Ενδεικτικά αναφέρω το δημοφιλές ζευγάρι των Nick και Nora Charles, από την πένα του Dashiell Hammett και τους Tommy και Tuppence Beresford της Agatha Christie.

Με την πάροδο του χρόνου η γυναίκα ντετέκτιβ συναντάται όλο και συχνότερα στην αστυνομική λογοτεχνία. Είναι ίση με τον άντρα και –ενίοτε- σκληρότερη από αυτόν. Επίσης είναι σέξυ και έχει λάβει αξιόλογη μόρφωση. Είναι ερασιτέχνις, επαγγελματίας αστυνομικός (ιδιωτική ή μη), επιστήμων.

Ας δούμε, πιο αναλυτικά, μερικούς τύπους γυναικών ντετέκτιβ.

05Η ερασιτέχνις ντετέκτιβ

Το πρώτο όνομα που μας έρχεται στο νου σ’ αυτή την κατηγορία είναι, φυσικά της Miss Jane Marple, της ηρωίδας της Κυρίας του Εγκλήματος, Agatha Christie. Πρόκειται για μια ηλικιωμένη ανύπαντρη, γλυκιά κυρία που ζει στο ειδυλλιακό χωριό του St Mary Mead. Εκ πρώτης όψεως δεν είναι παρά το στερεότυπο της περίεργης, κουτσομπόλας, αγγλίδας γεροντοκόρης όμως, καθώς το μυστήριο προχωρά, ο αναγνώστης ανακαλύπτει την οξυδέρκειά της και τη βαθειά της γνώση της «ανθρώπινης φύσης». Καθώς δεν αποτελεί επικίνδυνη ή απειλητική φιγούρα, ο δολοφόνος δεν την λαμβάνει υπόψη, θα λέγαμε πως –τις περισσότερες φορές- δεν την βλέπει καν. Εκείνη όμως, περνώντας ουσιαστικά απαρατήρητη, καταφέρνει να συνθέτει με επιτυχία τα κομμάτια του παζλ και να λύνει το γρίφο. Η Miss Marple πρωταγωνιστεί σε 12 μυθιστορήματα της Agatha Christie ενώ εμφανίζεται και σε διάφορες συλλογές διηγημάτων. Πρώτη της εμφάνιση ήταν το 1927, στη συλλογή διηγημάτων της Agatha Christie Η Λέσχη της Τρίτης (The Tuesday Night Club).

Οι υποθέσεις της Miss Marple έχουν μεταφερθεί με επιτυχία τόσο στον κινηματογράφο, όσο και στην τηλεόραση. Την παρατηρητική ηλικιωμένη δεσποινίδα έχουν ερμηνεύσει η Margaret Rutherford και η Angela Lansbury στον κινηματογράφο, ενώ οι Joan Hickson, Geraldin McEwan και Julia McKenzie στις τηλεοπτικές μεταφορές των βιβλίων.

Από την πένα της Agatha Christie ξεπήδησαν άλλες δύο γυναικείες φιγούρες ερευνητριών του εγκλήματος που, όμως, δεν είχαν την εμβέλεια της Miss Marple. Σε επτά μυθιστορήματα με κεντρικό ήρωα τον Ηρακλή Πουαρώ, εμφανίζεται η πρώτη από αυτές, η Ariadne Oliver, φίλη του Πουαρώ και συγγραφέας ιστοριών μυστηρίου, επίμονη και συχνά ακολουθώντας λάθος δρόμο, καταλήγει να βοηθά τον Πουαρώ στην επίλυση του μυστηρίου. Η Ariadne Oliver εμφανίστηκε σε κάμποσα επεισόδια της μακρόβιας τηλεοπτικής σειράς «Πουαρώ».

Η δεύτερη είναι αυτή που αναφέραμε και πιο πάνω, η Tuppence Beresford η οποία, μαζί με τον σύζυγό της Tommy επιλύουν μυστήρια, σε μια σειρά μυθιστορημάτων και διηγημάτων. Η πρώτη της εμφάνιση έγινε το 1922 στο βιβλίο Thesecretadversary, ενώ το 1929 εμφανίστηκε στην κινηματογραφική του μεταφορά σε βωβή ταινία. Η ηθοποιός Francesca Annis υποδύθηκε την Tuppence στην σειρά Partners in Crime (1983-1984).

Μια άλλη ερασιτέχνις ερευνήτρια δημιουργήθηκε από την πένα του μεγάλου συγγραφέα του είδους Dashiell Hammett. Πρόκειται για την Nora Charles, σύζυγο του συνταξιούχου ντετέκτιβ τoυ Πρακτορίου Πίνκερτον, Nick Charles. H Νora εμφανίζεται στο βιβλίο του Hammett The thin man, το οποίο έγινε ταινία με την Myrna Loy στον ρόλο της Nora. Ακολούθησαν άλλες πέντε ταινίες και μια τηλεοπτική σειρά. Ένα remake της πρώτης ταινίας αναμένεται μέσα στο 2015.

Θα ολοκληρώσουμε την πρώτη κατηγορία με την Jemima Shore, δημιούργημα της συγγραφέως Antonia Fraser που πρωταγωνιστεί σε δέκα μυθιστορήματα. Η Jemima είναι δημοσιογράφος και ερασιτέχνις ντετέκτιβ. Τα μυθιστορήματα της Fraser έγιναν δύο τηλεοπτικές σειρές, με την Maria Aitken στον ρόλο της Jemima στην πρώτη από αυτές (Quiet as a nun – 1978) και την Patricia Hodge στην δεύτερη (Jemima Shore Investigates – 1983).

 

06Η ιδιωτική ντετέκτιβ

Στον αντίποδα της Miss Marple βρίσκεται η Phryne Fisher, πλούσια κληρονόμος, η οποία εγκαταλείπει την υψηλή κοινωνία του Λονδίνου για να επιστρέψει στον τόπο καταγωγής της, την Μελβούρνη της Αυστραλίας, όπου ξεδιαλύνει κλασικά whodunit μυστήρια, υποθέσεις με εμπόριο κοκαΐνης αλλά και πολιτικά εγκλήματα, στα τέλη της δεκαετίας του ‘30. Εμφανίστηκε το 1989, στο μυθιστόρημα Death by Misadventure της αυστραλέζας Kerry Greenwood και δεν έχει καμία σχέση με την αγγλίδα «συνάδελφό» της. Είναι νέα, όμορφη, σέξυ, χωρίς αναστολές και με αγάπη στο αλκοόλ. Ταυτόχρονα είναι έξυπνη και δυναμική, ριψοκίνδυνη, γρήγορη και αποτελεσματική, βρίσκεται πάντα δυο βήματα μπροστά από την αστυνομία. Ξέρει να πιλοτάρει αεροπλάνο, οδηγεί αυτοκίνητο, καπνίζει, φορά συχνά παντελόνια κι αλλάζει εραστές με τη συχνότητα που αλλάζει καπέλλα. Η μεγαλύτερη διαφορά της, όμως, από τη Miss Marple είναι στον τρόπο με τον οποίο φτάνει στη λύση του εγκλήματος. Ενώ η Miss Marple παρατηρεί και συχνά συνεργάζεται με τους συγχωριανούς της, η Phryne επιλύει το πρόβλημα δια της μεθόδου «όταν απορρίψεις όλες τις πιθανότητες, αυτό που μένει είναι η αλήθεια». Τα βιβλία της Greenwood έγιναν τηλεοπτική σειρά με τίτλο Miss Fisher’s Murder Mysteries, με την Essie Davis να υποδύεται υποδειγματικά την Phryne Fisher.

Η P. D. James μας έχει δώσει δυο εξαιρετικούς χαρακτήρες, στο χώρο των ερευνητών: τον επιθεωρητή της αστυνομίας Adam Dalgliesh και την Cordelia Gray, ιδιωτική αστυνομικό. Η James είναι η πρώτη συγγραφέας σύγχρονου αστυνομικού μυθιστορήματος, στο οποίο ο ντετέκτιβ είναι γυναίκα. Επειδή, όμως, η Cordelia Gray εμφανίζεται μόνο σε δύο μυθιστορήματα (An Unsuitable Job For A Woman – 1972, The Skull Beneath The Skin – 1982), η πρωτιά αυτή δεν έχει αναγνωριστεί ευρέως στην James.

Όπως συμβαίνει και με τους πρωταγωνιστές των Hammett, Chandler και Spillane, η Cordelia είναι ξεκομμένη από την κοινωνία και ο ρόλος της ως ντετέκτιβ αμφισβητείται συχνά. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι, όταν ο συνεταίρος της αυτοκτονεί, αφήνοντάς την μοναδική κάτοχο του γραφείου ερευνών που διατηρούσαν, οι αστυνομικοί -κατά τη διεξαγωγή της έρευνας για την αυτοκτονία του- παίρνουν ως δεδομένο ότι η Cordelia ήταν η γραμματέας του. Ακόμα και οι γυναικείοι χαρακτήρες του έργου διατηρούν επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της Cordelia και για την ικανότητά της να επιτύχει σ’ αυτό το επάγγελμα. Και όταν τα καταφέρνει εκπλήσσει τους πάντες.

Το βιβλίο έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από τις φεμινίστριες , οι οποίες χρειάστηκε να περιμένουν δέκα χρόνια για να δουν την Cordelia σε νέες περιπέτειες. Το δεύτερο αυτό βιβλίο τις απογοήτευσε οικτρά, καθώς η Cordelia εμφανίζεται εντελώς ακατάλληλη για τη δουλειά του ντετέκτιβ. Μάλιστα, αυτό γίνεται απόλυτα κατανοητό στο τέλος του βιβλίου, όπου η υπόθεση που την περιμένει είναι η εύρεση μιας χαμένης γάτας! Ο Nicola Nixon, μελετητής του έργου της P.D. James, υποστηρίζει ότι η απαξίωση της Cordelia από τη δημιουργό της, οφείλεται στις αποστάσεις που κρατούσε η ίδια η James από το φεμινιστικό κίνημα.

Οι ιστορίες της Cordelia Grayέγιναν τηλεοπτική σειρά το 1997, με την Helen Baxendale στον ομώνυμο ρόλο.

Μια άλλη, ιδιαίτερα γνωστή και επιτυχημένη λογοτεχνική ιδιωτική ερευνήτρια (τουλάχιστον σε όλον τον κόσμο πλην, της πατρίδας της, της Botswana!), είναι η Precious Ramotswe, δημιούργημα του Alexander McCall Smith, που απέχει περισσότερο από κάθε άλλη ηρωίδα οποιουδήποτε συγγραφέα, από το πρότυπο της γυναίκας-ντετέκτιβ. Η Precious είναι μια εύσωμη, λίγο κωμική, ευχάριστη κυρία, η οποία διατηρεί ένα ιδιωτικό γραφείο ερευνών στην πόλη Gaborone της Botswana. Παρά το παρουσιαστικό της που αποπροσανατολίζει, έχει κρυφά χαρίσματα: είναι ιδιαίτερα έξυπνη, εξαιρετικός κριτής χαρακτήρων, μια φωτεινή πηγή θετικής ενέργειας μέσα σε ένα μάλλον καταθλιπτικό περιβάλλον. Η Precious, μια θεία που όλοι θα θέλαμε να είχαμε, λύνει μυστήρια και φόνους, εντοπίζει εξαφανισμένα πρόσωπα και κλεμμένα αντικείμενα με έναν τρόπο αποτελεσματικό, γοητευτικό και αξιολάτρευτο. Αγαπά τη Βασίλισσα και τον Nelson Mandela καθώς και τον πολιτικό Seretse Khama, ο γιος του οποίου είναι ο σημερινός Πρόεδρος της Botswana.

Η τηλεοπτική σειρά του BBC The No 1 Ladies’ DetectiveAgency (2008-2009) αποτελεί την τηλεοπτική μεταφορά των βιβλίων του McCall Smith, με την Jill Scott στον ρόλο της Precious.

To 2004, σε ηλικία 50 ετών, πεθαίνει ένας Σουηδός συγγραφέας και δημοσιογράφος, παγκοσμίως άγνωστος. Θα γίνει ακριβώς το αντίθετο όταν, μετά τον θάνατό του, δημοσιευτούν τρία μυθιστορήματα που αποτελούν την Τριλογία Millenium. Μιλώ, φυσικά, για τον Stieg Larsson, τη νιφάδα που οδήγησε στην χιονοστιβάδα των σκανδιναβών συγγραφέων αστυνομικής λογοτεχνίας, την τελευταία δεκαετία.

Ηρωίδα και των τριών μυθιστορημάτων που απαρτίζουν την τριλογία του (Το κορίτσι με το τατουάζ, Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά και Το κορίτσι στη φωλιά της σφήκας) είναι η φυσική κοκκινομάλα Lisbeth Salander που, όμως, βάφει τα μαλλιά της μαύρα. Χλωμή και υπερβολικά αδύνατη, με τρυπημένη μύτη και φρύδια, με πολλά τατουάζ και χάκερ ολκής. Με προβληματική παιδική ηλικία, είναι μοναχική, με προβλήματα επικοινωνίας και αντικοινωνική. Ο ίδιος ο Larsson είχε πει πως είναι η ενήλικη Πίπη Φακιδομύτη. Έχει μια προβληματική σχέση με έναν ερευνητή/δημοσιογράφο και σε όλο το έργο επικρατεί η άποψή του ότι η Liesbeth πάσχει από το σύνδρομο Asperger. Συνωμοσίες, κατασκοπία, δράση είναι τα χαρακτηριστικά των τριών μυθιστορημάτων, που έγιναν αντίστοιχες κινηματογραφικές ταινίες. Την Lisbeth Salander υποδύθηκε πειστικά η Noomi Rapace. To trailer που ακολουθεί είναι από την τρίτη και τελευταία ταινία.

Τέλος, θα πρέπει να αναφέρω και την V. I. Warshawski, ιδιωτική ντετέκτιβ από το Σικάγο, ηρωίδα της Sara Paretsky. Η Warshawski είναι κόρη αστυνομικού, διπλωματούχος νομικός (εργάστηκε για ένα διάστημα στην εισαγγελία του Σικάγο), διαζευγμένη, χωρίς παιδιά.

Η Warshawski ασχολείται συνήθως με υποθέσεις δολοφονίας υψηλόβαθμων στελεχών. Είναι μια ψηλή, αθλητική καστανή γυναίκα, που τρέχει για να κρατιέται σε φόρμα, ξέρει καράτε και συχνά εμπλέκεται σε –σώμα με σώμα- μάχες με τους αντιπάλους της. Έχει πάντα επάνω της το ενιάσφαιρο, ημιαυτόματο Smith & Wesson της. Είναι οξύθυμη, σαρκαστική και με μεγάλη αυτοπεποίθηση. Προτιμά να ντύνεται με αθλητικά φανελάκια, τζην και αθλητικά παπούτσια αλλά αισθάνεται το ίδιο καλά με ακριβό ντύσιμο και ψηλά τακούνια, όταν το καλούν οι περιστάσεις. Κοιμάται γυμνή. Αγαπά την Όπερα και την κλασική μουσική και όταν έχει στρες παίζει πιάνο και τραγουδά άριες. Διατηρεί τη γραμμή της παρά τα λουκούλλεια γεύματα που καταναλώνει, συνοδεύοντάς τα με καλό κρασί.

Είναι ηρωίδα 13 μυθιστορημάτων και αρκετών διηγημάτων. Στον κινηματογράφο την ενσάρκωσε η Kathleen Turner, στην ταινία V. I. Warshawski του 1991.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

Υπόθεση Καβαφάκη: Μια ανεξιχνίαστη πολιτική δολοφονία – ΙΙΙ

•11/10/2014 • 1 σχόλιο

Προηγούμενο

του Γιάννη Ράγκου

Νέα στοιχεία

Ταυτόχρονα, εκείνη την περίοδο, ο ανακριτής Βλαστός -που είχε αντικαταστήσει τον συνάδελφό του Φιλιππίδη- ξεκίνησε νέα έρευνα για την υπόθεση. Στο πλαίσιο αυτό, επισκέφθηκε πολλές φορές τον Μαστραντώνη στις φυλακές του Παλαιού Στρατώνα για να τον εξετάσει. Κατά τη διάρκεια αυτών των ανακρίσεων, ο Μαστραντώνης άλλαξε στάση, παρουσιάζοντας μια εντελώς διαφορετική εκδοχή για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκε η δολοφονία.

Συγκεκριμένα, κατά την πολυήμερη κατάθεσή του, ο Μαστραντώνης ανέφερε πως ένα μήνα προ του φόνου συνάντησε τυχαία τον δημοσιογράφο και εκδότη της εφημερίδας «Ατρόμητος» Ν. Πανόπουλο, μέσω του οποίου γνώρισε στα γραφεία της «Ενώσεως Πολιτικών Συλλόγων» τον πρόεδρό της Φωτιάδη, τον δικηγόρο Ι. Τζίβα, τον συμβολαιογράφο Σκιαδαρέση, τον δικηγόρο Α. Μάτεση, τον δημόσιο υπάλληλο Π. Μπένο, τον Σουρέα (που είχε επιτεθεί στον Καβαφάκη τον Αύγουστο του 1921), έναν ανθυπασπιστή του πεζικού, έναν λοχία του ιππικού και μερικούς ακόμη άντρες. Στο διάστημα που ακολούθησε ο Μαστραντώνης άκουσε πολλές φορές τα προαναφερόμενα μέλη του Πολιτικού Συλλόγου να καταφέρονται εναντίον του Καβαφάκη, λέγοντας πως «θέλει σκότωμα δια να εκλείψη, διότι με το ξύλο που έφαγε δεν σιωπά».

Σύμφωνα με την αφήγηση του Μαστραντώνη, την παραμονή του φόνου συνάντησε τον Σκαιδαρέση στο συμβολαιογραφείο του δεύτερου. Εκεί, ο Σκιαδαρέσης του έδωσε ένα πιστόλι, χωρίς να του εξηγήσει τον λόγο, όμως ο Μαστραντώνης αρνήθηκε να το παραλάβει και έφυγε. Το απόγευμα της επομένης (21 Φεβρουαρίου), συναντήθηκε με τον Μπένο, με τον οποίο κατέληξαν σε διάφορα κέντρα, όπου κατανάλωσαν μεγάλες ποσότητες κρασιού και μπύρας. Κατόπιν, ο Μπένος με εύσχημο τρόπο τον οδήγησε στην οδό Τροίας. «Εκεί συνηντήσαμεν άλλα τρία πρόσωπα, εξ ων ο μεν εις ήτο ο λοχίας […], ο άλλος μου εφάνη από το ανάστημά του και το όλον του ότι ήτο ο Σκιαδαρέσης, το δε τρίτον πρόσωπον δεν το εγνώρισα, υποψιάζομαι όμως […] ότι ήτο ο Σουρέας» είπε ο Μαστραντώνης και συνέχισε: «Μόλις τους συνηντήσημεν, ο Μπένος επλησίασεν τον Σουρέαν, εγώ δε εισήλθον εις την οδόν Τροίας και επειδή εις ένα αδιέξοδον στενάκι ήτο σκότος, ούρησα και […] έκαμα εμετόν. Ενώ δε έβγαινον έξω από το στενόν, ήκουσα κρότον αμάξης στρεφομένης να φύγη προς την οδόν Πατησίων και ταυτοχρόνως ήκουσα ριφθέντας 4-5 πυροβολισμούς, τους οποίους αντελήφθην ότι τους έρριψεν ο λοχίας και ο Μπένος εναντίον του ανθρώπου, όστις αμέσως έπεσεν χάμω. Μετά τους πυροβολισμούς όλοι διεσκορπίσθησαν, εγώ δ’ ετράπην προς τα άνω, τρέχων. […] Όταν δ’ έφτασα εις την οδόν Κυψέλης, έπεσα χάμω. […] Αφού με συνέλαβον εις ένα χανδάκι, όπου έπεσα, λόγω του σκότους και της μέθης μου, με οδήγησαν εις την Διεύθυνσιν της Αστυνομίας […]».

Εκεί, ο αστυνομικός διευθυντής Γάσπαρης επέδειξε τον Μαστραντώνη ένα πιστόλι και ένα μαχαίρι, λέγοντας πως βρέθηκαν πάνω του. Όταν Μαστραντώνης αρνήθηκε κάθε σχέση με το γεγονός, λέγοντας πως το περίστροφο άφησαν δίπλα του οι πραγματικοί δράστες για να τον ενοχοποιήσουν, ο Γάσπαρης τον καθησύχασε ότι «αύριον θα είσαι έξω, ο φονεύς δεν απεκαλύφθη». Το ίδιο βράδυ, τον Μαστραντώνη επισκέφθηκε στο κρατητήριο ένας γιατρός που βεβαίωσε πως «αυτός είναι ελεεινός στο μεθύσι και δεν είνε εις θέσιν να κάμη φόνον» και την επομένη ο Τζίβας, που κατά τον Μαστραντώνη είχε ειδοποιηθεί από τον ίδιο τον Γάσπαρη. Ο Τζίβας είπε στον συλληφθέντα να αναλάβει την ευθύνη του φόνου, τον διαβεβαίωσε πως ο ίδιος και η «οργάνωση» θα φροντίσουν να «πέσει στα μαλακά» και του υποσχέθηκε χρηματικό ποσό 100.000 δρχ. Τέλος, ο Μαστραντώνης σημείωσε πως κατά τη διάρκεια της προφυλάκισής του, τον επισκέφθηκαν αρκετές φορές ο Τζίβας και άλλα μέλη του Συλλόγου προσφέροντάς του κάποια μικροποσά.

Άποψη της Αθήνας (πλατεία Συντάγματος), στις αρχές της δεκαετίας του 1920.

Άποψη της Αθήνας (πλατεία Συντάγματος), στις αρχές της δεκαετίας του 1920.

Με τα νέα στοιχεία που είχαν προκύψει, ο Βλαστός κάλεσε για εξέταση τον Φωτιάδη κατά μόνας και κατ’ αντιπαράσταση με τον Μαστραντώνη, χωρίς πάντως να προκύψουν στοιχεία ενοχής σε βάρος του πρώτου. Έτσι, ο Φωτιάδης αφέθηκε ελεύθερος, όμως λίγες μέρες μετά προφυλακίστηκε εκ νέου με ένταλμα του προέδρου της ανακριτικής επιτροπής που ερευνούσε την εν γένει δράση των Πολιτικών Συλλόγων για να αποφυλακιστεί οριστικά λίγο καιρό αργότερα, με το διάταγμα περί αμνηστίας που εξέδωσε η επαναστατική κυβέρνηση Πλαστήρα. Παράλληλα, ο ανακριτής εξέδωσε ένταλμα σύλληψης και εναντίον του λοχία που είχε κατονομάσει ο Μαστραντώνης ως έναν από τους φυσικούς αυτουργούς του εγκλήματος. Τον Μάρτιο του 1923, ο λοχίας εντοπίστηκε στην Μεσσηνία και μεταφέρθηκε στην Αστυνομική Διεύθυνση. Σύντομα, ο λοχίας όπως και τα άλλα πρόσωπα που είχε κατονομάσει ο Μαστραντώνης και είχαν προφυλακιστεί, υπέβαλαν αίτηση να περιληφθούν στα ευεργετικά μέτρα της αμνηστίας, κάτι που πιθανότατα πέτυχαν (ανάμεσά τους και ο ίδιος ο Ματραντώνης), παρά το γεγονός ότι όπως γράφτηκε στις εφημερίδες της 18ης Απριλίου 1923 «η στρατιωτική Δικαιοσύνη ζήτησε και ανέλαβε από τα πολιτικά δικαστήρια την υπόθεση Καβαφάκη, συνεχίζουσα τας ανακρίσεις».

Έτσι, η «υπόθεση Καβαφάκη» μπήκε οριστικά στο αρχείο, χωρίς ποτέ να διαλευκανθούν τα σκοτεινά της σημεία. Και ως σήμερα παραμένει ουσιαστικά άγνωστο ποιοι πραγματικά δολοφόνησαν τον δημοσιογράφο και ποιοι ήταν οι ηθικοί αυτουργοί του εγκλήματος.

Ο «Ελεύθερος Τύπος»

Μετά τη δολοφονία του Καβαφάκη, τη διεύθυνση του «Ελεύθερου Τύπου» ανέλαβε ο αδελφός του Διομήδης, ως το 1925, όταν ο διαδέχτηκε ο γιος του Ανδρέα Καβαφάκη, Χρήστος. Τον Μάιο του 1927, η έκδοση της εφημερίδας διακόπηκε, λόγω διαφωνίας του Χρήστου Καβαφάκη με τους άλλους συνιδιοκτήτες της. Τον Οκτώβριο του 1963 επανεκδόθηκε, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, με αποτέλεσμα να αναστείλει την κυκλοφορία της τον Ιανουάριο του επόμενου έτους. Το 1983, ο εκδότης Άρης Βουδούρης αγόρασε τον τίτλο και εξέδωσε εκ νέου την εφημερίδα, η οποία κυκλοφορεί ως σήμερα με άλλους ιδιοκτήτες.

Ο «Ελεύθερος Τύπος» επανεκδόθηκε τον Απρίλιο 1983 από τον επιχειρηματία Άρη Βουδούρη.

Ο «Ελεύθερος Τύπος» επανεκδόθηκε τον Απρίλιο 1983 από τον επιχειρηματία Άρη Βουδούρη.

Δολοφονίες δημοσιογράφων στην Ελλάδα

Η δολοφονία του Καβαφάκη «εγκαινίασε» ένας εντελώς «διακριτό» κεφάλαιο στην ιστορία των πολιτικών εγκλημάτων στην Ελλάδα: αυτό της δολοφονίας από πολιτικά κίνητρα εκπροσώπων του Τύπου (δημοσιογράφων, εκδοτών κ.λπ.). Είχε προηγηθεί ο θάνατος του βρετανού δημοσιογράφου Τσαρλς Ογλ (Charles Ogl), απεσταλμένου της εφημερίδας «Times» του Λονδίνου, ο οποίος είχε έρθει στην Ελλάδα προκειμένου να καταγράψει τα γεγονότα της επανάστασης του 1878 στην (οθωμανική, τότε) Θεσσαλία. Ο Ογλ σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μάχης στην περιοχή της Μακρινίτσας Πηλίου (αρχές Φεβρουαρίου), αν και σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες δολοφονήθηκε με ιδιαίτερα βίαιο τρόπο από Τούρκους στρατιώτες αμέσως μετά τη λήξη της.

Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη δολοφονία της κατηγορίας αυτής διαπράχθηκε στις 13 Αυγούστου 1946. Θύμα της ήταν ο δημοσιογράφος του «Ριζοσπάστη» Κώστας Βιδάλης, 42 ετών, που βρισκόταν επίσης στη Θεσσαλία για τις ανάγκες ενός ρεπορτάζ σχετικά με τη δράση στην περιοχή της ένοπλης παρακρατικής ομάδας των αδελφών Γιώργου και Χρήστου Σούρλα, γνωστής και ως οι «Σούρληδες». Ο Βιδάλης απήχθη από μέλη της συμμορίας, βασανίστηκε και τελικά εκτελέστηκε στο νεκροταφείο του χωριού Μελία, της περιοχής Πλατύκαμπου Λάρισας. Για τη δολοφονία του Κ. Βιδάλη, διαβάστε επίσης: Λάζαρου Αρσενίου, Η δολοφονία του Κώστα Βιδάλη (εκδόσεις Αφών Τολίδη, 1982).

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, τον Μάιο του 1948, κι ενώ ο Εμφύλιος Πόλεμος βρισκόταν σε πλήρη ένταση, δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο αμερικανός δημοσιογράφος του δικτύου CBS Τζορτζ Πολκ. Για την υπόθεση, διαβάστε επίσης στο «Έγκλημα και Τιμωρία»: Πάνου Ζέρβα, Υπόθεση Πολκ και Γιάννη Ράγκου, Ποιος δολοφόνησε τον Τζορτζ Πολκ;

Από αριστερά οι Τζ. Αθανασιάδης, Π. Μπακογιάννης, Τζ. Πολκ και Κ. Βιδάλης (από το pressingnewsgr.blogspot.gr).

Από αριστερά οι Τζ. Αθανασιάδης, Π. Μπακογιάννης, Τζ. Πολκ και Κ. Βιδάλης (από το pressingnewsgr.blogspot.gr).

Τέσσερις δεκαετίες μετά, στις 19 Μαρτίου 1983, δολοφονήθηκε στο γραφείο του στην οδό Πειραιώς, ο εκδότης της εφημερίδας «Η Βραδυνή» Τζώρτζης Αθανασιάδης. Την ευθύνη για την «ενέργεια» αυτή ανέλαβε η οργάνωση «Αντιστρατιωτική Πάλη», η οποία όμως λίγο αργότερα, με προκήρυξη που δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες «Αυγή» και «Ελευθεροτυπία», αρνήθηκε κάθε συμμετοχή της. Έως και σήμερα, τα κίνητρα της δολοφονίας παραμένουν αδιευκρίνιστα. Η δεκαετία του 1980 αποδείχθηκε η πλέον «πυκνή» σε παρόμοια γεγονότα, αφού στις 21 Φεβρουαρίου 1985 δολοφονήθηκε μαζί με τον οδηγό του Γ. Ρουσέτη στο Κολωνάκι (στη συμβολή των οδών Βουκουρεστίου και Τσακάλωφ), ο εκδότης της εφημερίδας «Απογευματινή» Νίκος Μομφεράτος, από μέλη της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», ενώ στις 26 Σεπτεμβρίου 1989 ο δημοσιογράφος και βουλευτής της ΝΔ Παύλος Μπακογιάννης, στην είσοδο του γραφείου του επί της οδού Ομήρου 35 στην Αθήνα, επίσης από μέλη της «17 Νοέμβρη».

Τέλος, στις 19 Ιουλίου 2010 έξω από το σπίτι του στην Ηλιούπολη Αθήνας, πυροβολήθηκε ο δημοσιογράφος και διαχειριστής του blog Troktiko Σωκράτης Γκιόλιας. Την ευθύνη για τη δολοφονία ανέλαβε η οργάνωση «Σέχτα Επαναστατών».

ΠΗΓΕΣ
– Αρχείο εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος».
– Αρχείο εφημερίδων «Πατρίς», «Εμπρός», «Σκριπ», «Εστία» και «Καθημερινή».
– «Δημοσιογράφοι που έγιναν μάρτυρες της Δημοκρατίας: ο παρακράτος δολοφονεί τον Α. Καβαφάκη», εφημ. «Ελευθεροτυπία», 2 Φεβρουαρίου 1977.
– Τίτου Αθανασιάδη: «Πολιτικές δολοφονίες στην Ελλάδα – Η δολοφονία του Ι. Δραγούμη και του Ανδρέα Καβαφάκη», εφημ. «Η Βραδυνή», 11 Απριλίου 1983.
– Σπύρου Μαρκέτου: «Η εκτέλεση των Έξι και η στάση του Βενιζέλου», περ. «Ιστορικά» (Ελευθεροτυπίας), τευχ. 6, 25 Νοεμβρίου 1999.
– Κώστα Μάγερ: «Ιστορία του ελληνικού Τύπου», τ. Β’ «Αθηναϊκαί εφημερίδες 1901-1959», Αθήνα 1959.
– Συλλογικό: «Ιστορία του ελληνικού έθνους», τόμος ΙΕ’, «Εκδοτική Αθηνών», Αθήνα 1978.
– Κάρολου Ε. Μωραΐτη: «Ανδρέας Καβαφάκης – Η ζωή και η δολοφονία ενός μάρτυρα της μαχόμενης δημοσιογραφίας», εκδόσεις «Νέα Σύνορα» – Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα 1993.

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό «Ιστορία Εικονογραφημένη», τχ. 506 (Αύγουστος 2010)

crime_and_punishment22

Υπόθεση Καβαφάκη: Μια ανεξιχνίαστη πολιτική δολοφονία – ΙΙ

•04/10/2014 • 3 σχόλια

Προηγούμενο

του Γιάννη Ράγκου

Το «Δημοκρατικό Μανιφέστο» και ο Λ. Τζωρτζ

Μετά την νίκη του φιλοβασιλικού «Λαϊκού Κόμματος» στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, και με τη μικρασιατική εκστρατεία σε πλήρη εξέλιξη, τα πράγματα άρχισαν να μεταβάλλονται. Σταδιακά και ιδιαίτερα μετά την υποχώρηση του ελληνικού στρατού στον Σαγγάριο (Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1921) και τη γενικευμένη κρίση που εκδηλώθηκε στο εσωτερικό της χώρας, πίσω από το επίσημο κράτος γιγαντώθηκε ένας παρακρατικός μηχανισμός με την ίδρυση φιλοβασιλικών «Πολιτικών Συλλόγων» και τη δράση παλιών επίστρατων που αποσκοπούσαν στην τρομοκράτηση των βενιζελικών οπαδών.

 Οι στρατιωτικές εξελίξεις στη Μικρά Ασία, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εσωτερική πολιτική σκηνή, κατά τους πρώτους μήνες του 1922.


Οι στρατιωτικές εξελίξεις στη Μικρά Ασία, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εσωτερική πολιτική σκηνή, κατά τους πρώτους μήνες του 1922.

Στις 17 Αυγούστου 1921, ο Καβαφάκης και ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γ. Μελάς δέχτηκαν δολοφονική επίθεση στην πλατεία Κλαυθμώνος από κάποιον Δημ. Σουρέα, ο οποίος μετά τη σύλληψή του δικαιολόγησε την πράξη του, λέγοντας ότι «καθ΄ ον χρόνον η Πατρίς ημών διεξάγη υπέρτατον αγώνα εν τη Ανατολή, δεν ανέχομαι την τοιαύτην προδοτικήν στάσιν των καθαρμάτων, […] διαδίδοντα σκοπίμως ψευδείς φήμας, επιβλαβείς εις τον διεξαγόμενον αγώνα». Στις 9 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, πραγματοποιήθηκε (ανεπιτυχής) απόπειρα κατά της ζωής του ναυάρχου Κουντουριώτη, που και αυτή αποδόθηκε από την αντιπολίτευση σε ακραίους «φιλοβασιλικούς» κύκλους, καθώς οι ένοχοι παρέμειναν ασύλληπτοι.

Εντούτοις, σύμφωνα με τους περισσότερους μελετητές, στην τελική «προγραφή» του Καβαφάκη καθοριστικό ρόλο έπαιξαν δύο γεγονότα κατά τη διάρκεια του Φεβρουαρίου του 1922. Στις 12 εκείνου του μήνα κι ενώ το χάσμα ανάμεσα στη βενιζελική και αντιβενιζελική παράταξη είχε οριστικοποιηθεί, οι εφημερίδες «Ελεύθερος Τύπος» και «Πατρίς» δημοσίευσαν το τολμηρό για την εποχή «Δημοκρατικό Μανιφέστο», το οποίο υπέγραφαν ο Αλ. Παπαναστασίου και έξι συνεργάτες του. Επρόκειτο για την επίσημη διακήρυξη αρχών της αριστερής πτέρυγας του κόμματος των Φιλελευθέρων («Δημοκρατικοί Φιλελεύθεροι»), που από το Μάρτιο του 1921 είχαν θέσει τις βάσεις για τη δημιουργία του κόμματος της «Δημοκρατικής Ένωσης» και με την οποία, εκτός των άλλων, ζητούσαν αναδιαμόρφωση του δυναστικού καθεστώτος προκειμένου να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη των συμμάχων. Παρά το γεγονός ότι το κείμενο είχε λογοκριθεί, οι επτά υπογράφοντες συνελήφθησαν και προφυλακίστηκαν με την κατηγορία της «εξυβρίσεως του Βασιλέως». Η δίκη για την υπόθεση πραγματοποιήθηκε από τις 20-22 Ιουνίου 1922 στη Λαμία και οι συντάκτες του κειμένου καταδικάστηκαν σε φυλάκιση τριών ετών, ενώ οι υπεύθυνοι των δύο εφημερίδων που το δημοσίευσαν απαλλάχτηκαν από τις κατηγορίες.

Η δημοσίευση του «Δημοκρατικού Μανιφέστου» δημιούργησε πληθώρα αντιδράσεων και έθεσε τον Ανδ. Καβαφάκη στο στόχαστρο των παρακρατικών οργανώσεων. Στη φωτογραφία, οι κατηγορούμενοι της «δίκης της Λαμίας». Δεύτερος από αριστερά στην πρώτη σειρά, εικονίζεται ο Αλ. Παπαναστασίου (πηγή: «Ιστορία του ελληνικού έθνους» - τόμος ΙΕ’).

Η δημοσίευση του «Δημοκρατικού Μανιφέστου» δημιούργησε πληθώρα αντιδράσεων και έθεσε τον Ανδ. Καβαφάκη στο στόχαστρο των παρακρατικών οργανώσεων. Στη φωτογραφία, οι κατηγορούμενοι της «δίκης της Λαμίας». Δεύτερος από αριστερά στην πρώτη σειρά, εικονίζεται ο Αλ. Παπαναστασίου (πηγή: «Ιστορία του ελληνικού έθνους» – τόμος ΙΕ’).

Λίγες μέρες μετά, ο «Ελεύθερος Τύπος» δημοσίευσε εκτενές ρεπορτάζ από συνάντηση που είχαν εκείνες τις μέρες ο Βρετανός πρωθυπουργός Λόυντ Τζωρτζ (David Lloyd George) με τον Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης Μελέτιο, στο Λονδίνο. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, κατά τη συνάντηση αυτή, ο Λ. Τζωρτζ είχε δηλώσει στον Πατριάρχη πως «ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος εξεμηδένισεν όλας τας συμπαθείας τας οποίας είχεν η Ελλάς. Η γενική κατάστασις είναι τώρα τοιαύτη, ώστε εμποδίζει τους φίλους της Ελλάδος να φανούν χρήσιμοι εις την χώραν σας. […] Ύστερα από την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων η πτώσις του Βασιλέως και η επάνοδος του Κωνσταντίνου εις τον θρόνον, είναι το καταστρεπτικότερον γεγονός δια τον Ελληνισμόν. Εν όσω ευρίσκεται ο Κωνσταντίνος εις την Ελλάδα, είναι αδύνατον, εντελώς αδύνατον, να μείνετε εις την Μικρασίαν».

Η δημοσίευση των δηλώσεων του Βρετανού πρωθυπουργού, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και διαμαρτυριών από την πλευρά των «Πολιτικών Συλλόγων». Τα μέλη τους συνήλθαν εκτάκτως και αποφάσισαν πως έπρεπε να βάλουν τέρμα στη δράση του Καβαφάκη. Το σχέδιο δολοφονίας του εξυφάνθηκε εκείνες τις μέρες και εκτελέστηκε το βράδυ της 21ης Φεβρουαρίου.

Ο Λόυντ Τζορτζ (φωτό) διατέλεσε πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας από τον Δεκέμβριο του 1916 ως τον Οκτώβριο του 1922.  Οι δηλώσεις του, τον Φεβρουάριο του 1922, για την ελληνική πολιτική κατάσταση, προκάλεσαν τη μήνι των κωνσταντινικών κύκλων.

Ο Λόυντ Τζορτζ (φωτό) διατέλεσε πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας από τον Δεκέμβριο του 1916 ως τον Οκτώβριο του 1922. Οι δηλώσεις του, τον Φεβρουάριο του 1922, για την ελληνική πολιτική κατάσταση, προκάλεσαν τη μήνι των κωνσταντινικών κύκλων.

Ο Αντώνης Μαστραντώνης

Όπως προαναφέρθηκε, το βράδυ της δολοφονίας οι αξιωματικοί Ζέπος και Λειβαδάς κατάφεραν να συλλάβουν τον έναν από τους τρεις δράστες της δολοφονίας και να τον προσαγάγουν ενώπιον των αστυνομικών αρχών. Από τις πρώτες πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν διαπιστώθηκε πως ο συλληφθείς ονομαζόταν Αντώνης Μαστραντώνης, ήταν περίπου 30 ετών, διέμενε στην οδό Φυλής 29, διατηρούσε οπωροπωλείο και ήταν μέλος του 10ου τμήματος του «Λαϊκού Πολιτικού Συλλόγου». Πάνω του είχε βρεθεί ένα μαχαίρι και δίπλα του ένα περίστροφο από το οποίο έλειπαν τέσσερις σφαίρες. Ο ανακριτής Φιλιππίδης, που ανέλαβε την υπόθεση, ανέθεσε σε δύο αξιωματικούς να εξακριβώσουν αν οι σφαίρες που βρέθηκαν στο σώμα του Καβαφάκη προέρχονταν από το όπλο αυτό. Παράλληλα, ο ανακριτής κάλεσε για εξέταση τον αμαξηλάτη που είχε μεταφέρει τον Καβαφάκη στο σπίτι του, τον ποιητή και δημοσιογράφο Κλ. Παράσχο και τον Ν. Θεοδωρόπουλο οι οποίοι ήταν αυτόπτες μάρτυρες της δολοφονίας και τον διαχειριστή του «Ελεύθερου Τύπου». Από τις καταθέσεις τους προέκυψε πως ο Καβαφάκης δεν είχε προσωπικές διαφορές ή ύποπτες δοσοληψίες, επομένως η δολοφονία είχε πιθανότατα πολιτικά κίνητρα, και πως λίγα λεπτά μετά τη ρίψη των πυροβολισμών δύο άτομα -εκ των οποίων το ένα κρατούσε περίστροφο- θεάθηκαν να τρέχουν προς το πάνω μέρος της οδού Τροίας, που οδηγούσε στους αγρούς.

Από την πλευρά του, ο Μαστραντώνης αρνήθηκε αρχικά κάθε σχέση με την υπόθεση, υποστηρίζοντας πως περνούσε από την οδό Τροίας κατευθυνόμενος προς το σπίτι του, ενώ για το περίστροφο που βρέθηκε δίπλα του πως το είχε μαζί του για λόγους ασφαλείας και ότι οι σφαίρες που έλειπαν είχαν ριφθεί παλιότερα. Ωστόσο, το απόγευμα τις 25ης Φεβρουαρίου και μετά από συνεχείς ανακρίσεις ομολόγησε πως αυτός ήταν ο δράστης της δολοφονίας, εντούτοις αρνήθηκε την ανάμειξη σ’ αυτήν άλλων προσώπων.

Ο Ανδ. Καβαφάκης υπήρξε σταθερός υποστηρικτής της πολιτικής του Ελευθέριου Βενιζέλου (φωτό), ως την τελευταία μέρα της ζωής του.

Ο Ανδ. Καβαφάκης υπήρξε σταθερός υποστηρικτής της πολιτικής του Ελευθέριου Βενιζέλου (φωτό), ως την τελευταία μέρα της ζωής του.

«Το βράδυ του εγκλήματος, είχα πάει από ενωρίς σε διάφορα ουζοπωλεία και ζυθοπωλεία και είχα πιει αρκετά, μέχρι σημείου μέθης. Στη συνέχεια κατευθύνθηκα προς την οδόν Τροίας, πηγαίνοντας σε κάποια θεία μου […]. Τότε συνάντησα τον Καβαφάκη, που κατέβαινε από μια άμαξα. Αμέσως τον ανεγνώρισα. Θυμήθηκα ότι η αρθρογραφία του ήταν επιζήμια για το σημερινό καθεστώς και βγάζοντας χωρίς δισταγμό το περίστροφό μου, τον πυροβόλησα» είπε στον ανακριτή και στους δικηγόρους του Δουκάκη και Μαντζουράνη. Δύο μέρες μετά, σε επιστολή που έστειλε στις εφημερίδες, επανέλαβε πως προέβη στην πράξη του λόγω της αντεθνικής στάσης του θύματος και του γεγονότος πως επιδίωκε μόνο την εξουσία των Φιλελευθέρων και συμπλήρωνε: «Μόλις πλησίασα τον Καβαφάκη του είπα: ‘Κύριε, κατά την αντίληψίν μου, είσθε δολοφόνος της πατρίδος και εγώ θα γίνω φονιάς για σας’. Και τον πυροβόλησα με όλο το μεθύσι που είχα».

H ομολογία του Μαστραντώνη παρουσίαζε σημαντικά κενά και αντιφάσεις σε σχέση με τα επιβεβαιωμένα γεγονότα: οι αυτόπτες μάρτυρες είχαν καταθέσει πως στον τόπο της δολοφονίας είχαν δει τουλάχιστον δύο άτομα, ενώ οι πραγματογνώμονες αξιωματικοί, στην έκθεσή τους, βεβαίωναν πως οι σφαίρες που βρέθηκαν στο σώμα του Καβαφάκη ανήκαν σε ομοειδή αλλά πάντως διαφορετικά όπλα.

Η δολοφονία του Ανδ. Καβαφάκη αποτέλεσε μία από τις μελανότερες σελίδες του δημόσιου βίου, κατά τη διάρκεια της τελευταίας πρωθυπουργικής θητείας του Δ. Γούναρη (φωτό).

Η δολοφονία του Ανδ. Καβαφάκη αποτέλεσε μία από τις μελανότερες σελίδες του δημόσιου βίου, κατά τη διάρκεια της τελευταίας πρωθυπουργικής θητείας του Δ. Γούναρη (φωτό).

Μετά την εξέλιξη αυτή, οι συνήγοροι του Μαστραντώνη υπέβαλαν προς τον ανακριτή αίτηση για ψυχιατρική εξέταση του πελάτη τους, αλλά η επιστημονική επιτροπή που καταρτίστηκε για το θέμα αποφάνθηκε πως «ούτος έχει σώας τας φρένας». Έτσι, και παρά τα ασαφή σημεία της υπόθεσης, τον Ιούλιο του ίδιου έτους οι ανακρίσεις τερματίστηκαν και ο φάκελος εστάλη στον εισαγγελέα Πλημμελειοδικών με το συμπέρασμα πως ο Μαστραντώνης ήταν ο δράστης του εγκλήματος, το οποίο τέλεσε μόνος του.

Οι επόμενοι μήνες μετά τη δολοφονία του Καβαφάκη χαρακτηρίστηκαν από δραματικές εξελίξεις που κορυφώθηκαν με την τραγωδία της μικρασιατικής καταστροφής (στα τέλη Αυγούστου) και την έκρηξη Επανάστασης υπό τους συνταγματάρχες Νικ. Πλαστήρα και Στ. Γονατά και τον αντιπλοίαρχο Δ. Φωκά (τον Σεπτέμβριο). Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος αναγκάστηκε σε παραίτηση (τον αντικατέστησε ο Γεώργιος Β’) και η Επανάσταση σχημάτισε κυβέρνηση με τον Σ. Κροκιδά. Στην χαώδη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί, οι κωνσταντινικοί επιχείρησαν να «κλείσουν» οριστικά την «υπόθεση Καβαφάκη». Έτσι, άνθρωποι του καταρρέοντος καθεστώτος (σύμφωνα με ορισμένες πηγές, ανάμεσά τους και ο ιδιαίτερος γραμματέας του Γούναρη), οδήγησαν τον Μαστραντώνη στο νοσοκομείο «Αιγινήτειο» με το πρόσχημα ότι ήταν δήθεν παράφρων, αποσκοπώντας στη φυγάδευσή του στο εξωτερικό μόλις ηρεμούσε κάπως η κατάσταση. Τελικά, το σχέδιο ματαιώθηκε επειδή οι εμπνευστές του φοβήθηκαν πως θα διέρρεε και θα ξεσπούσε σκάνδαλο.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

Υπόθεση Καβαφάκη: Μια ανεξιχνίαστη πολιτική δολοφονία – Ι

•27/09/2014 • 3 σχόλια

του Γιάννη Ράγκου

Τα χρόνια που ακολούθησαν τον Εθνικό Διχασμό (1914-1917) σημαδεύτηκαν από τα οξυμένα πολιτικά πάθη ανάμεσα στα στρατόπεδα των βενιζελικών και των βασιλικών και τη διόγκωση των παρακρατικών μηχανισμών οι οποίοι διαδραμάτισαν καίριο ρόλο στις εξελίξεις της εποχής. Ανάμεσα στα οδυνηρότερα γεγονότα της περιόδου αυτής, ήταν και η δολοφονία -τον Φεβρουάριο του 1922- του δημοσιογράφου και εκδότη Ανδρέα Καβαφάκη, υπόθεση που παραμένει ανεξιχνίαστη ως σήμερα…

«Το καθήκον εκείνων οίτινες εχειρήσθησαν τας τύχας της Ελλάδος με τα γνωστά αποτελέσματα, είνε να τας αποθέσωσι και πάλιν εις χείρας αυτού του κυρίαρχου λαού. Μόνον αυτός έχει το δικαίωμα να προβή εις τας υπερτάτας αποφάσεις οίτινες ενδείκνυνται. Μόνον αυτός έχει το δικαίωμα να προβή εις τας αποφασιστικάς λύσεις οίτινες επιβάλλονται. Ουδέποτε ήτο τόσον επιτακτική, τόσον επείγουσα η προσφυγή εις την λαϊκήν γνωμοδότησιν, ουδέποτε! Και η υψίστη υπηρεσία, ην δύναται να προσφέρη κατά την στιγμήν ταύτην ο κ. πρωθυπουργός, είνε να κατευθυνθή ομαλώς και ταχέως προς αυτήν, παραχωρών την θέσιν του εις κυβερνήτας ξένους προς κομματικά πάθη, απολαύοντες και της εμπιστοσύνης των Δυνάμεων και της εμπιστοσύνης του λαού και δυναμένους να συμβολίσωσι και την ανασυγκρότησιν της εκ τόσων μωριών ριγείσης εθνικής ενότητος και την αμερόληπτον σφυγμοκόπησιν της λαϊκής βουλήσεως».

Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 1922. Λίγο πριν από τις 9 το βράδυ. Ο 52χρονος ιδρυτής και διευθυντής της φιλοβενιζελικής εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος» Ανδρέας Καβαφάκης ολοκληρώνει με τις παραπάνω φράσεις το κύριο άρθρο του και το παραδίδει στο τυπογραφείο για στοιχειοθεσία. Είναι ακόμα μια «συνηθισμένη» μέρα, αν και η χώρα βρίσκεται σε πολιτική καμπή λόγω των εξελίξεων στο μικρασιατικό μέτωπο και την οικονομική δυσπραγία που συνδέεται με αυτήν. Ο Καβαφάκης συνεννοείται με τον αρχισυντάκτη της εφημερίδας Γ. Βραχηνό και τους συντάκτες της εφημερίδας σχετικά με τις τελευταίες λεπτομέρειες για το «κλείσιμο» της ύλης και μερικά λεπτά μετά αναχωρεί από τα γραφεία της εφημερίδας, στην οδό Εδουάρδου Λω 1. Στην οδό Σταδίου επιβιβάζεται σε μια άμαξα και μ’ αυτή σαράντα λεπτά αργότερα φτάνει έξω από το διώροφο σπίτι του, που βρίσκεται στην οδό Τροίας 3, στην Κυψέλη. Πληρώνει τον αμαξά και αποβιβάζεται προς την εξώπορτα. Βάζει τα κλειδιά στην κλειδαρότρυπα, αλλά κάτι τον εμποδίζει να ξεκλειδώσει. Για μερικά λεπτά καθυστερεί, στην προσπάθειά του να καταλάβει τι συμβαίνει. Από ένα μικρό, αδιέξοδο και σκοτεινό στενό πετάγονται τρεις άντρες, εκ των οποίων οι δύο φορούν στρατιωτική περιβολή και ο τρίτος πολιτική. Με γρήγορο βηματισμό, πλησιάζουν τον ανυποψίαστο Καβαφάκη, ο οποίος αιφνιδιάζεται και προτού προλάβει να αντιδράσει δέχεται από μικρή απόσταση έξι πυροβολισμούς. Αργότερα θα γίνει γνωστό πως οι δράστες είχαν τοποθετήσει στην κλειδαριά χαρτί και σπιρτόξυλα, προκειμένου να καθυστερήσουν την είσοδο του Καβαφάκη στο σπίτι του.

 Ο Ανδρέας Καβαφάκης, σε πίνακα του Γ. Ροϊλού (Λέσχη Φιλελευθέρων).


Ο Ανδρέας Καβαφάκης, σε πίνακα του Γ. Ροϊλού (Λέσχη Φιλελευθέρων).

Αμέσως, οι τρεις άντρες απομακρύνονται τρέχοντας. Δύο τυχαίως διερχόμενοι από την περιοχή αξιωματικοί, ο ενωματάρχης Ζέπος και ο λοχαγός Λειβαδάς, που έχουν ακούσει τους πυροβολισμούς σπεύδουν να τους ακολουθήσουν. Οι δύο από τους δράστες που φορούν στρατιωτική στολή προλαβαίνουν να εξαφανιστούν, ο τρίτος ωστόσο σκοντάφτει και πέφτει στο έδαφος κι έτσι οι δύο αξιωματικοί προλαβαίνουν να τον συλλάβουν.

Στο μεταξύ, ο Καβαφάκης κείτεται αιμόφυρτος στο πεζοδρόμιο, μπροστά στην πόρτα του σπιτιού του. Κάποιοι γείτονες, που έχουν αντιληφθεί τι συμβαίνει και έχουν πλησιάσει στο σημείο, τον μεταφέρουν ημιθανή στο εσωτερικό, μπροστά στην αποσβολωμένη γυναίκα και τους γιους του θύματος. Η αδελφή της γυναίκας του Καβαφάκη, επιβιβάζεται αμέσως σε άμαξα για να αναγγείλει το γεγονός στους συντάκτες της εφημερίδας, ενώ παράλληλα στο σπίτι καταφθάνει ο χειρουργός και προσωπικός φίλος του Καβαφάκη, Π. Κορύλλος, ο οποίος ωστόσο δεν μπορεί να κάνει πολλά. Ο Καβαφάκης αφήνει την τελευταία του πνοή περίπου δέκα λεπτά μετά…

Οι αντιδράσεις και η κηδεία…

Η είδηση της δολοφονίας κυκλοφόρησε ταχύτατα στη -μικρή, τότε- Αθήνα, συγκλονίζοντας την κοινή γνώμη. Πολλοί κατευθύνθηκαν προς τα γραφεία της εφημερίδας και την οικία του Καβαφάκη για να πληροφορηθούν τις λεπτομέρειες του εγκλήματος. Ο πρωθυπουργός Δημήτριος Γούναρης, που είχε μόλις επιστρέψει από πολύμηνο ταξίδι σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για την εξεύρεση λύσης στο ζήτημα της Εγγύς Ανατολής και εκείνη την ώρα ενημέρωνε το υπουργικό συμβούλιο, διέκοψε τη συνεδρίαση και κάλεσε τους διευθυντές των εφημερίδων κάνοντας την παρακάτω δήλωση: «Όπως ήτο φυσικόν, η είδησις του εγκλήματος, το οποίον έσχεν ως θύμα τον διευθυντή του ‘Ελεύθερου Τύπου’, με κατελύπησε και με καταγανάκτησεν. Η οργή μου είνε απερίγραπτος δια το διαπραχθέν έγκλημα. Η Δικαιοσύνη θα επιληφθή δραστηρίως του έργου αυτής και θα καταδιώξη αμειλίκτως και θα τιμωρήση παραδειγματικώτατα τους ανακαλυφθησομένους δράστας του εγκλήματος, οιοιδήποτε και αν είνε».

Η είδηση της δολοφονίας του Ανδ. Καβαφάκη, στην πρώτη σελίδα του «Ελεύθερου Τύπου» στις 22 Φεβρουαρίου 1922.

Η είδηση της δολοφονίας του Ανδ. Καβαφάκη, στην πρώτη σελίδα του «Ελεύθερου Τύπου» στις 22 Φεβρουαρίου 1922.

Εξάλλου, όλες οι εφημερίδες, ανεξάρτητα από την ιδεολογική ή πολιτική τους απόχρωση, καταδίκασαν το έγκλημα και η Ένωση Συντακτών εξέδωσε σχετικό ψήφισμα. Από την πλευρά του, και ο Σύνδεσμος Αθηναϊκού Τύπου (ιδιοκτήτες) με ανακοίνωσή του επισήμανε πως «φυλακίσεις, καταστροφαί περιουσιών, εξορίαι, διωγμοί, φόνοι δημοσιογράφων, αποτελούν την ιστορίαν του Τύπου κατά την περίοδον ταύτην» που έχει «ως αποτέλεσμα να καταστήση αδύνατον την άσκησιν του δημοσιογραφικού καθήκοντος» και γνωστοποίησε την απόφασή του να μην εκδοθούν εφημερίδες στις 24 Φεβρουαρίου «εις ένδειξιν διαμαρτυρίας δια το φρικτόν έγκλημα». Η είδηση απασχόλησε, ακόμα, μεγάλες ευρωπαϊκές εφημερίδες, που τόνιζαν την ύπαρξη και δράση «παραστρατιωτικών οργανώσεων» και την εγκαθίδρυση κλίματος τρομοκρατίας εναντίον των αντιβασιλικών πολιτικών παραγόντων.

Η κηδεία του Καβαφάκη πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της 22ας Φεβρουαρίου. Από το πρωί, η σορός του δημοσιογράφου εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο σπίτι του, όπου την οικογένειά του επισκέφθηκαν μεταξύ άλλων για να συλλυπηθούν ο στρατηγός Π. Δαγκλής, ο ναύαρχος Π. Κουντουριώτης και εκπρόσωποι των διπλωματικών αποστολών της Γαλλίας και των ΗΠΑ. Το μεσημέρι, η σορός μεταφέρθηκε στο ναό του Αγίου Γεωργίου Καρύτση (Καρύκη) για τη νεκρώσιμη ακολουθία, που τελέστηκε παρουσία εκπροσώπων του πολιτικού, στρατιωτικού και διπλωματικού κόσμου και πολλών δημοσιογράφων. Μέσα στην ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και καθώς το έγκλημα είχε αποδοθεί από τις πρώτες ώρες στην κυβερνώσα φιλοβασιλική παράταξη, η κηδεία μετατράπηκε σε αντικυβερνητικό συλλαλητήριο, με μερίδα του συγκεντρωμένου πλήθους να φωνάζει «Κάτω οι δολοφόνοι» και «Θάνατος στους δολοφόνους», ενώ το κλίμα των στιγμών οξύνθηκε περισσότερο όταν ο στρατηγός Δαγκλής, αποχαιρετώντας το νεκρό εκ μέρους του κόμματος των Φιλελευθέρων, τόνισε πως «αι σφαίραι των στυγερών δολοφόνων δεν έπληξαν μόνο το θύμα των, έπληξαν και πάσαν φιλελευθέραν καρδιάν. Το στυγερόν κακούργημα […] και τα άλλα κατά των Φιλελευθέρων εγκλήματα, αποτελεί μίαν επί πλέον αποτροπαίαν εκδήλωσιν τρομοκρατήσεως και δεινόν πλήγμα κατ΄ αυτών των ελευθεριών του Τύπου και του λαού».

Σκίτσο του Ανδ. Καβαφάκη (από τη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Πυρσός», τόμος ΙΓ’).

Σκίτσο του Ανδ. Καβαφάκη (από τη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Πυρσός», τόμος ΙΓ’).

Μετά την ολοκλήρωση της νεκρώσιμης ακολουθίας, η πομπή ξεκίνησε από τον Άγιο Γεώργιο και αφού πραγματοποίησε μια στάση μπροστά στα γραφεία του «Ελεύθερου Τύπου» (η είσοδος των οποίων είχε καλυφθεί με πένθιμο παραπέτασμα) κατέληξε στο Α’ Νεκροταφείο, ακολουθούμενη από χιλιάδες κόσμου, κάτι που σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες είχε να ζήσει η ελληνική πρωτεύουσα από την εποχή της κηδείας του Χαρ. Τρικούπη. Μόλις τελείωσαν οι νεκρώσιμες ευχές και ο κόσμος άρχισε να διαλύεται, η σορός του Καβαφάκη μεταφέρθηκε στο παρεκκλήσι του νεκροταφείου, όπου οι ιατροδικαστές Ι. Γεωργιάδης και Γ. Τρουπάκης διεξήγαγαν τη νεκροψία, παρουσία των γιατρών Π. Κορύλλου και Αλ. Καββαδία και του εισαγγελέα Δεσποτόπουλου. Σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση, από τους έξι πυροβολισμούς που ρίφθηκαν, μόνον οι δύο βρήκαν τον στόχο τους και συγκεκριμένα «ευρέθησαν τα εξής τραύματα: 1ον) Τραύμα διαμπερές της κοιλίας, με οπήν εισόδου κατά το αριστερόν ιλιακόν βάθρον, τρώσαν το μεσεντέριον, μεγάλα αγγεία και το ήπαρ και σφηνωθέν εντός των τοιχωμάτων του θώρακος, 2ον) Τραύμα του κρανίου, με οπήν εισόδου κατά τη δεξιάν κροταφικήν χώραν, θρυματίσαν το κρανίον. Το δεύτερο τραύμα του κρανίου δεν οφείλετο εις βλήμα, αλλά προεκλήθη εκ της πτώσεως […]. Αμφότερα τα τραύματα ήσαν θανατηφόρα. Το πρώτον επενεχθέν είνε το του κρανίου, του δευτέρου, της κοιλίας, γενομένου όταν το θύμα ήτο ξαπλωμένον κατά γης […]».

Ποιος ήταν ο Ανδρέας Καβαφάκης

Ο Ανδρέας Καβαφάκης είχε γεννηθεί στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας το 1870. Καταγόταν από εύπορη οικογένεια με ρίζες από την Κρήτη και είχε άλλα έξι αδέλφια (τρία αγόρια και τρία κορίτσια). Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών του στην Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης, ήρθε στην Ελλάδα για να παρακολουθήσει μαθήματα στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια πήγε στο Παρίσι, όπου πραγματοποίησε σπουδές στις πολιτικές επιστήμες, ενώ παράλληλα άρχισε να δημοσιογραφεί σε έγκριτα παρισινά φύλλα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1890 επέστρεψε στην Αθήνα και αποπειράθηκε ανεπιτυχώς να εκδώσει την εφημερίδα «Παναθήναιον». Κατόπιν, πήγε στο Κάιρο, όπου δημοσιογράφησε για μεγάλο χρονικό διάστημα στις εκεί εκδιδόμενες ελληνόφωνες εφημερίδες και γνώρισε τη Ζωή Σταϊκοπούλου, με την οποία παντρεύτηκαν το 1898 και αργότερα απέκτησαν τέσσερα παιδιά (μία κόρη που πέθανε το 1917 από φυματίωση και τρία αγόρια).

Η σύζυγος του Ανδ. Καβαφάκη, Ζωή, με τα τέσσερα παιδιά τους (από αριστερά) Νικόλαο, Χαρίκλεια, Λέανδρο και Χρήστο.

Η σύζυγος του Ανδ. Καβαφάκη, Ζωή, με τα τέσσερα παιδιά τους (από αριστερά) Νικόλαο, Χαρίκλεια, Λέανδρο και Χρήστο.

Αναζητώντας καλύτερη τύχη, λίγα χρόνια μετά, μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη όπου εξέδωσε την εφημερίδα «Αμερόληπτος», της οποίας η μαχητική αρθρογραφία υπέρ των ελληνικών θέσεων και του υπόδουλου τμήματος του ελληνισμού, ξεσήκωσε την μήνι του Νεοτουρκικού «Κομιτάτου της Ενώσεως και της Προόδου» που εκείνη την εποχή βρισκόταν σε πλήρη ακμή. Μάλιστα, σε μυστική συνεδρίαση του, το Νεοτουρκικό Κομιτάτο αποφάσισε τη σύλληψη και την καταδίκη του, αλλά προτού αυτή εκτελεστεί, ο Καβαφάκης έφυγε εσπευσμένως για την Αθήνα, ειδοποιημένος σχετικά από έναν φίλο του, που υπηρετούσε στη πρεσβεία της Ρωσίας στην Κωνσταντινούπολη, και με τη βοήθεια του Ίωνα Δραγούμη.

Όταν ο Καβαφάκης έφθασε στην Αθήνα, η ατμόσφαιρα του Εθνικού Διχασμού βρισκόταν σε πλήρη έξαρση και τα πάθη μεταξύ κωνσταντινικών και βενιζελικών είχαν κορυφωθεί. Εμφορούμενος από φιλελεύθερες αντιλήψεις και φανατικός οπαδός της «Αντάντ» τάχθηκε αμέσως στο πλευρό του Ελευθ. Βενιζέλου και πολύ σύντομα προσλήφθηκε ως αρθρογράφος στην εφημερίδα «Χρόνος» και αργότερα στις εφημερίδες «Εσπερινή» και «Πατρίς», ενώ παράλληλα συνεργαζόταν και με περιοδικά, καταγγέλλοντας τις ενέργειες των ανακτόρων.

Ωστόσο, η κύρια φιλοδοξία του ήταν να εκδώσει μια δική του εφημερίδα, κάτι που κατάφερε να υλοποιήσει στις 14 Μαΐου 1916, όταν κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος». Λίγους μήνες αργότερα, ο «Ελεύθερος Τύπος» έγινε το επίσημο όργανο στην Αθήνα της κυβέρνησης Εθνικής Αμύνης, που είχε συγκροτηθεί από τους Ελευθ. Βενιζέλο Π. Κουντουριώτη και Π. Δαγκλή στη Θεσσαλονίκη, ενώ ως το 1922 στήριξε σθεναρά την πολιτική του Ελευθέριου Βενιζέλου και των Φιλελευθέρων.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

Alcatraz

•20/09/2014 • Γράψτε ένα σχόλιο

88854-yiraf00z«Αν παρακούσεις τους κανόνες της κοινωνίας, σε στέλνουν στην φυλακή.
Αν παρακούσεις τους κανόνες της φυλακής, σε στέλνουν εδώ.
Από σήμερα, ο κόσμος σας βρίσκεται εδώ μέσα…  
(από το «Απόδραση από το Αλκατράζ»)

alcatraz-13_lowΣτην εποχή της, ήταν η «φυλακή των φυλακών». Ακόμα και η σκέψη ότι κάποιος μπορεί να αποδράσει από εκεί ήταν αδιανόητη και όταν τρεις κρατούμενοι το κατάφεραν, η ιστορία τους έγινε ταινία. Το όνομά της θυμίζει μέχρι σήμερα την σκληρότερη πλευρά του σωφρονιστικού συστήματος: Αλκατράζ.

Η πρώτη γραπτή αναφορά του νησιού, που βρίσκεται στον Κόλπο του Σαν Φρανσίσκο, έγινε από τον Ισπανό εξερευνητή Juan Manuel de Ayala το 1775, ο οποίος το ονόμασε «νησί των πελεκάνων» (σ.σ: στα ισπανικά «La Isla de los Alcatraces»). Εκείνη την εποχή και τουλάχιστον για έναν αιώνα ακόμα, το νησί καλυπτόταν από έναν μεγάλο αριθμό των εν λόγω πτηνών. Η εγγλέζικη κατοχή και η εγκαθίδρυση της αγγλικής γλώσσας, μετέτρεψε το «Alcatraces» σε Αλκατράζ.

88854g-alcatraz3Στην αρχή της λειτουργίας του, το 1850, υπό τον πρόεδρο Millard Fillmore, το Αλκατράζ προοριζόταν μόνο για στρατιωτική χρήση. Ωστόσο, η ανακάλυψη του χρυσού στη Σιέρα Νεβάδα έφερε πλούτο και ανάπτυξη στο Σαν Φρανσίσκο, το οποίο απαίτησε προστασία, καθώς είχε πλημμυρίσει από κυνηγούς χρυσού. Ως απάντηση, ο στρατός των ΗΠΑ κατασκεύασε ένα φρούριο πάνω στο νησί. Το 1859, εγκατατέστησαν πάνω από 100 κανόνια, καθιστώντας πλέον το -πλήρως εξοπλισμένο- Αλκατράζ το πιο οπλισμένο μέρος σε όλη την δυτική ακτή της Αμερικής.

Χωρίς να συμμετάσχει ποτέ σε μάχη, το φρούριο Αλκατράζ γρήγορα εξελίχθηκε από ένα νησί άμυνας σε ένα νησί κράτησης. Στις αρχές της δεκαετίας του 1860, όσοι συνελήφθησαν για εσχάτη προδοσία κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου κατέληξαν στο νησί. Από τότε και για τα επόμενα εκατό χρόνια, ο μέσος όρος των κρατούμενων στο νησί κυμαίνεται από 200 έως 300 άτομα.

88854g-alcatraz-40edit_lowΜετά τον καταστροφικό σεισμό του Σαν Φρανσίσκο, το 1906, κρατούμενοι από τις γύρω φυλακές μεταφέρθηκαν στο Αλκατράζ. Μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, οι φυλακισμένοι έφτιαξαν άλλο ένα χτίσμα, το οποίο λειτούργησε ως στρατιωτική φυλακή και έγινε ευρέως γνωστό με το όνομα «Βράχος».

Παρόλο που το Αλκατράζ επρόκειτο να γίνει μια φυλακή υψίστης ασφαλείας, μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά. Οι φυλακισμένοι περνούσαν τις ημέρες τους κάνοντας διάφορες εργασίες και μελετώντας. Είχαν χτίσει γήπεδο μπέιζμπολ για να παίζουν, με στολές που έφτιαχναν μόνοι τους. Κάθε Παρασκευή βράδυ, διοργανώνονταν αγώνες πυγμαχίας μεταξύ των κρατουμένων, οι οποίες ονομάζονταν «Μάχες του Αλκατράζ».

AlcatrazIsland1930s28x10Οι φυλακισμένοι άλλαξαν ολόκληρο το ξερό τοπίο του νησιού, φυτεύοντας τριανταφυλλιές, γκαζόν, παπαρούνες και κρίνα σε ολόκληρη την ανατολική του πλευρά. Σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, το Αλκατράζ εκείνη την περίοδο ήταν ένα ίδρυμα ήπιας μεταχείρισης.

Τα πράγματα άλλαξαν την περίοδο της Μεγάλης Ύφεσης, την δεκαετία του 1930. Η εισαγωγή τροφίμων στο νησί ήταν πλέον πολύ ακριβή και ανάγκασε τον στρατό να φύγει από το νησί, ενώ οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε ιδρύματα του Κάνσας και του Νιου Τζέρσεϋ.

88854g-alcatraz_island_01_prison_signΗ «σκληρή» περίοδος του Αλκατράζ ξεκίνησε το 1934, όταν το ίδρυμα βρέθηκε στα χέρια του Ομοσπονδιακού Γραφείου Φυλακών. Το πρώην στρατιωτικό κέντρο κράτησης έγινε το πρώτο σωφρονιστικό ίδρυμα υψίστης  ασφαλείας σε όλη την Αμερική. Σχεδιάστηκε για να στεγάσει όσους θεωρούνταν στιγνοί εγκληματίες και όσους δημιουργούσαν φασαρίες σε άλλες ομοσπονδιακές φυλακές. Η απομονωμένη θέση του καθιστούσε το Αλκατράζ τόπο εξορίας και η καθημερινή αυστηρή ρουτίνα των φυλακών είχε στόχο να διδάξει πειθαρχία στους κρατουμένους.

Η Μεγάλη Ύφεση ήταν μια δύσκολη, σκληρή περίοδος για την σύγχρονη αμερικανική ιστορία. Από αυτήν την άποψη, η αυστηρότητα του Αλκατράζ ταιριάζει στην εποχή του. Έγινε το σπίτι του Αλ Καπόνε, οποίος καταδικάστηκε για φοροδιαφυγή και πέρασε πέντε χρόνια στο νησί και ίσως του πιο διάσημου κρατούμενου που πέρασε στις ΗΠΑ, του δολοφόνου Robert «Birdman» Stroud από την Αλάσκα, ο οποίος έμεινε στο Αλκατράζ για 17 ολόκληρα χρόνια.

Alcatraz_Island_(7016588975)Η καθημερινή ζωή στην Ομοσπονδιακή Φυλακή του Αλκατράζ ήταν πολύ δύσκολη. Στους φυλακισμένους δόθηκαν μόνο τέσσερα δικαιώματα: ιατρική περίθαλψη, στέγη, τροφή και ρουχισμός. Όλα τα υπόλοιπα, ψυχαγωγικές δραστηριότητες ή επισκεπτήρια έπρεπε να κερδιθούν με σκληρή δουλειά. Όταν οι κρατούμενοι είχαν κακή συμπεριφορά, τιμωρούνταν. Δούλευαν εξωφρενικά ωράρια, και τους έδεναν στο πόδι μια σιδερένια μπάλα, την οποία έσερναν όπου πήγαιναν. Καμιά φορά κρατούνταν σε απομόνωση, τρώγοντας μόνο ψωμί και νερό.

Στα χρόνια λειτουργίας του σύγχρονου Αλκατράζ, η πιο σοβαρή εξέγερση των κρατουμένων, που εξελίχθηκε σε διήμερη μάχη, έγινε στις 4 Μαΐου του 1946. Τελικά, κατεστάλη έπειτα από επέμβαση μονάδων του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού, με αποτέλεσμα 3 κρατούμενοι και 2 φύλακες να χάσουν τη ζωή τους και να τραυματιστούν περισσότερα από 15 άτομα. Ανά περιόδους, υπήρξαν 14 απόπειρες διαφυγής από περίπου 30 κρατούμενους. Οι περισσότεροι συνελήφθησαν, αρκετοί πυροβολήθηκαν από τους φρουρούς και οι υπόλοιποι πνίγηκαν στην προσπάθειά τους να φτάσουν στο Σαν Φρανσίσκο. Καμία απόπειρα δεν ήταν επιτυχής, εκτός από μία, το 1962, που έμεινε στην ιστορία.

1-alcatraz-prison-cell-david-cordnerΤρεις κρατούμενοι, ο Φρανκ Μόρις και οι αδελφοί Κλάρενς και Τζον Ανγκλιν, δούλευαν επί μήνες στο κελί τους, φτιάχνοντας ένα τούνελ χρησιμοποιώντας νυχοκόπτες, κουτάλια και το μοτέρ ενός ανεμιστήρα από το οποίο έφτιαξαν ένα αυτοσχέδιο τρυπάνι. Κατάφεραν να φτάσουν μέχρι το σύστημα εξαερισμού των φυλακών και, όταν βγήκαν από το κτίριο, επιβιβάστηκαν σε μία αυτοσχέδια βάρκα που έφτιαξαν από βαρέλια και αδιάβροχα. Από τότε, τα ίχνη τους χάθηκαν. Μερικοί πιστεύουν ότι οι τρεις δραπέτες έφτασαν ζωντανοί στην ξηρά, ενώ άλλοι θεωρούν ότι πνίγηκαν, όπως πολλοί άλλοι, στα νερά του κόλπου.

Η διαφυγή τους αποτυπώθηκε κινηματογραφικά το 1979 στην ταινία «Απόδραση από το Αλκατράζ», με πρωταγωνιστή τον Κλιντ Ίστγουντ.

Οι φυλακές του Αλκατράζ είχαν άδοξο τέλος. Ήταν ακριβές στην λειτουργία τους, καθώς οι προμήθειες έπρεπε να έρχονται μέσω πλοίου. Δεν είχε καμία πηγή γλυκού νερού και σχεδόν ένα εκατομμύριο γαλόνια αποστέλλονταν κάθε εβδομάδα. Άλλωστε, η οικοδόμηση μιας φυλακή υψίστης ασφαλείας σε κάποιο άλλο μέρος ήταν πλέον ευκολότερη για την κυβέρνηση. Κάπως έτσι, στις 21 Μαρτίου του 1963, το Αλκατράζ σταμάτησε να λειτουργεί.

alcatrazΤον Νοέμβριο του 1969, το νησί κατελήφθη για περισσότερο από 19 μήνες από μια ομάδα Ινδών του Σαν Φρανσίσκο, μέλη ενός ακτιβιστικού κινήματος, το οποίο ξεδιπλώθηκε στην Αμερική τη δεκαετία του ’70, μέσα από δημόσιες διαμαρτυρίες. Το 1972, το Αλκατράζ ξεκίνησε να λειτουργεί ως πάρκο και το 1986 χαρακτηρίστηκε Εθνικό Ιστορικό Ορόσημο των Ηνωμένων Πολιτειών. Σήμερα είναι ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς μαγνήτες στο Σαν Φρανσίσκο.

Στην Ελλάδα, αντίστοιχη τοπογραφική ομοιότητα με τις φυλακές Αλκατράζ είχαν οι πρώην ναυτικές φυλακές της Ψυτάλλειας, έναντι της εισόδου στο λιμάνι του Πειραιά.

Επιμέλεια: Μυρτώ Λιαλιούτη

Πηγή:  tvxs

crime_and_punishment22

Εγκλήματα που συγκλόνισαν την Ελβετία – III

•13/09/2014 • 2 σχόλια

Προηγούμενο

Της  MARIA CHRISTEN-KONSTANTINIDIS*

image002Η. ΕΡΝΣΤ ΝΤΟΪΜΠΕΛΜΠΑΪΣ – ΚΟΥΡΤ ΣΙΡΜΑΝ (ERNST DEUBELBEISS – KURT SCHÜRMANN)

Την νύχτα της 4ης Δεκεμβρίου του έτους 1951 ο μηχανικός Ερνστ Ντόιμπελμπαϊς και ο οικοδόμος Κουρτ Σίρμαν, το ποινικό παρελθόν των οποίων περιλαμβάνει ποινές για ληστείες, απαγάγουν έναν τραπεζίτη στην περιοχή Τσόλικον του καντονίου Ζυρίχης με σκοπό την ληστεία της τράπεζας που διοικεί, αλλά το σχέδιό τους αποτυγχάνει και τον δολοφονούν.

image001Την νύχτα της 25ης Ιανουαρίου του έτους 1952 οι Ντόιμπελμπαϊς και Σίρμαν, οι οποίοι χρησιμοποιούν στις επιχειρήσεις τους πυροβόλα όπλα και αυτοκίνητα που έχουν παράνομα στην κατοχή τους, εισβάλλουν στο ταχυδρομείο της περιοχής Ράιναχ του καντονίου Άαργκαου με σκοπό την ληστεία, η αστυνομία, όμως, τους αιφνιδιάζει, διαφεύγουν, συλλαμβάνονται ύστερα από έντονη και πολύμηνη αναζήτηση και καταδικάζονται σε ισόβια κάθειρξη.

Ο Σίρμαν αποφυλακίζεται το έτος 1970 και ο Ντόιμπελμπαϊς το έτος 1978.

image003ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ – ΕΤΟΣ ΘΑΝΑΤΟΥ
Ερνστ Ντόιμπελμπαϊς: 1921 – 2005
Κουρτ Σίρμαν: 1924 – 2006

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ – ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ
Οι Ντόιμπελμπαϊς και Σίρμαν, αριστεροί και μέλη του Κόμματος Εργασίας Ελβετίας PdAS*, ισχυρίζονται ότι κλέβουν για ιδεολογικούς λόγους με σκοπό την ίδρυση ενός επαναστατικού κόμματος. Η ακραία ανταλλαγή πυροβολισμών ανάμεσα στον αστυνόμο και στον βοηθό του και στους Ντόιμπελμπαϊς και Σίρμαν κατά την απόπειρα ληστείας στην περιοχή Ράιναχ αποτελεί μοναδικό γεγονός στα εγκληματικά χρονικά της Ελβετίας: η αστυνομία συλλέγει 108 σφαίρες.

image004ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ – ΑΠΗΧΗΣΗ
Η έντονη και πολύμηνη αναζήτηση των Ντόιμπελμπαϊς και Σίρμαν, ειδικά σε κύκλους αριστερών, ταράζει την ήσυχη ζωή της Ελβετίας. Η αστυνομία ελέγχει δύο χιλιάδες εν δυνάμει υπόπτους. Η καχυποψία εξαπλώνεται ανάμεσα στους πολίτες κι ένα μέρος αυτών ασκεί αρνητική κριτική στην αστυνομία. Ο όρος “γκάνγκστερ” εισάγεται στην γλώσσα και στην πολιτική σκηνή της χώρας. Οι Ντόιμπελμπαϊς και Σίρμαν αποκτούν σχεδόν μυθικές διαστάσεις στο συλλογικό ασυνείδητο, oι ενήλικοι φοβερίζουν για παράδειγμα τα άτακτα παιδιά με τον “μπαμπούλα” Ντόιμπελμπαϊς**. Το έτος 2007 δημοσιεύεται ένα βιβλίο του Βίλι Βότρενγκ***, το οποίο αναφέρεται στην υπόθεση Ντόιμπελμπαϊς και Σίρμαν.

ΠΗΓΕΣ

http://www.beobachter.ch/archiv/artikel/ernst-deubelbeiss_und-er-aenderte-sich-doch/

http://www.semestra.ch/data/files/hysterie_deubelbeiss_und_schuerman.pdf

http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/articleCNC7T-1.103956

http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/articleF808K-1.368421

http://www.stadt-zuerich.ch/content/dam/stzh/kultur/Deutsch/Institutionen/Ausstellungen%20Stadthaus/Publikationen%20und%20Broschueren/KRIMINELL_Begleitbrosch_def_lowres.pdf

http://www.tagesanzeiger.ch/zuerich/Als-ein-Gangsterduo-die-heile-Schweiz-erschuetterte/story/16234793

 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

*PdAS:ParteiderArbeitderSchweiz.

**”Wenndunichtbravbist,kommtderDeubelbeiss.”(ΒλέπεΠΗΓΕΣ.)

***WilliWottreng:”Deubelbeiss&Co.WieeinGangsterduodieSchweizinSchreckenversetzte”,Orell-Füssli-Verlag.

ΚΑΡΟΛΙΝΕ Χ

ΚΑΡΟΛΙΝΕ Χ

Θ. ΚΑΡΟΛΙΝΕ Χ. (CAROLINE H.)

Τον Ιούνιο του έτους 1991 η εργάτρια οικοδομής Καρολίνε Χ. δολοφονεί με μαχαίρι μία γυναίκα σε ένα πάρκιγκ της Ζυρίχης και τον Ιούνιο του έτους 1997 δολοφονεί με τον ίδιο τρόπο μία δεύτερη γυναίκα σε έναν κήπο της πόλης. Η Χ., την οποία επιβαρύνουν επιπροσθέτως η απόπειρα δολοφονίας μίας τρίτης γυναίκας και σαράντα εμπρησμοί, ομολογεί τα εγκλήματά της και καταδικάζεται σε ισόβια κάθειρξη

ΚΑΡΟΛΙΝΕ Χ

ΚΑΡΟΛΙΝΕ Χ

ΕΤΟΣ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ
1972 ή 1973

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ – ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ
Μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας, μειωμένη ικανότητα καταλογισμού. Η Χ. επιτίθεται βίαια σε άγνωστες γυναίκες και απολαμβάνει σαδιστικά τον τρόμο τους, αποτελεί, δηλαδή, ανατρεπτικό παράδειγμα του φύλου της, διότι τα κίνητρα των θηλυκών δολοφόνων συνδέονται, συνήθως, με συγκρούσεις προσωπικών σχέσεων.

ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ 1

ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ 1

Η Χ., “η δολοφόνος του πάρκιγκ”, “η πιο επικίνδυνη γυναίκα της Ελβετίας”, όπως την αποκαλούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, θεωρεί τις γυναίκες πλάσματα αδύναμα και αξιοκαταφρόνητα και εκτίει την ποινή της στην απομόνωση, σε κελί ασφαλείας.

ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ – ΑΠΗΧΗΣΗ
Το έτος 2008 προβάλλεται ένα ντοκιμαντέρ της Ελβίρα Στάντελμαν* με θέμα την υπόθεση Χ.

ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ 2

ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ 2

ΠΗΓΕΣ

http://www.srf.ch/player/tv/10vor10/video/prozess-parkhausmord?id=e1cb35da-4845-4110-9617-7125c1d9b36a

https://www.stadt-zuerich.ch/content/dam/stzh/kultur/Deutsch/Institutionen/Ausstellungen%20Stadthaus/Publikationen%20und%20Broschueren/KRIMINELL_Begleitbrosch_def_lowres.pdf

http://www.tagesanzeiger.ch/schweiz/standard/Die-gefaehrlichste-Frau-der-Schweiz/story/20341238

http://www.srf.ch/player/tv/schweiz-aktuell/video/parkhausmoerderin?id=0dcf7128-49c9-4358-b3b4-3df090bf950d

http://www.srf.ch/sendungen/dok-kriminalfaelle/kriminalfaelle-selection/die-

parkhausmoerderin
*Elvira Stadelmann, “Die Parkhausmörderin”.

*Mάστερ στις Πολιτισμικές Επικοινωνιακές Σπουδές (Zürcher Hochschule der Künste – ZHdK), Λέκτορας.

crime_and_punishment22

whodoneit1942dvd.jpg
 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 376 other followers

%d bloggers like this: