Ποιος είναι ο David W. Garland

•22/11/2014 • Σχολιάστε

1«I bumped into some undergraduates… and one of them… asked what I was talking about and I said I was talking about capital punishment. And she said are you talking for it or are you talking against it? And in fact the answer is neither. I’m going to try and talk about capital punishment today as a kind of sociological object to be explained, not a moral issue that we should argue about or even a political question that we have to be for or against but rather as a kind of interesting, one might even say odd, institution that… only really occurs today in the USA, of all the western world.»
«American Capital Punishment: Law in the Shadow of Lynching,» Lecture at East Kentucky University, Mar. 1, 2007

της Ιωάννας Καρναχωρίτη,
φοιτήτριας Νομικής Αθηνών

5Βιογραφικά στοιχεία και ακαδημαϊκή καριέρα

O David W. Garland θεωρείται ευρέως ένας εκ των κορυφαίων παγκοσμίως κοινωνιολόγων του εγκλήματος και της ποινής. Έχοντας συγγράψει οκτώ βιβλία, περισσότερα από εξήντα άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και δώδεκα κεφάλαια σε συλλογικούς τόμους, η συμβολή του στους τομείς της εγκληματολογίας και της κοινωνιολογίας είναι αδιαμφισβήτητα αξιοσημείωτη.

Γεννημένος το 1955 στην πόλη Ντάντι της Σκωτίας ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Δημοτικό σχολείο του Rosebank και στην ακαδημία Harris, έπειτα εισήχθη στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου απ’ όπου και αποφοίτησε με άριστα το 1977, ενώ τον επόμενο χρόνο κατέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην εγκληματολογία από το Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ. Το 1984 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα στις κοινωνιολογικές και νομικές σπουδές ενώ επιπλέον κατέχει διδακτορικό τίτλο τιμής ένεκεν από το Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών.

Από το 1979 έως το 1997 δίδαξε στο Τμήμα Εγκληματολογίας του Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, όπου αρχικά διετέλεσε λέκτορας, στη συνέχεια αναπληρωτής καθηγητής και τελικά απέκτησε δική του έδρα στην Ποινολογία. Έχει επίσης διδάξει στο Πανεπιστήμιο της Λέουβεν στο Βέλγιο ως επισκέπτης αναπληρωτής καθηγητής, στο τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ, στο τμήμα Νομικής και στο τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης ως επισκέπτης καθηγητής, καθώς και στη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας, ενώ υπήρξε επισκέπτης καθηγητής και στο τμήμα ιστορίας «Shelby Cullom Davis» του Πανεπιστημίου του Πρίνστον. Επιπλέον έχει διατελέσει ερευνητής στο Κέντρο Προηγμένων Μελετών των Επιστημών Συμπεριφοράς του Στάνφορντ καθώς και επιστημονικός συνεργάτης στο κέντρο πολιτισμικής Κοινωνιολογίας του Γέηλ. Από το 1997 μέχρι και σήμερα ανήκει στο ανθρώπινο δυναμικό του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, όπου κατέχει την έδρα καθηγητή Νομικής «Arthur T. Vanderbilt» όπως επίσης και την έδρα καθηγητή Κοινωνιολογίας.

Μέχρι και το 2013 έχει παραθέσει σαράντα δυο διαλέξεις σε διάφορα Πανεπιστήμια και επιστημονικά κέντρα παγκοσμίως ενώ είναι αντεπιστέλλον μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και μέλος της Βασιλικής Κοινότητας του Εδιμβούργου. Έχει λάβει επίσης μεταξύ άλλων υποτροφία από την Αμερικανική Εταιρεία Εγκληματολογίας και από το Κέντρο Προχωρημένων Μελετών των Επιστημών Συμπεριφοράς του Στάνφορντ. Το 2006 του απονεμήθηκε η υποτροφία « J.S. Guggenheim» για την έρευνά του σχετικά με τη θανατική ποινή και την αμερικανική κοινωνία.

2Συμβολή στην εγκληματολογία και συγγραφικό έργο

O Garland διακρίνεται για την ιδιαίτερη κοινωνιολογική προσέγγιση του στη μελέτη της τιμωρίας και ελέγχου του εγκλήματος, καθώς και για το έργο του σχετικά με την ιστορία των εγκληματολογικών ιδεών. Έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη της κοινωνιολογίας της τιμωρίας.

Είναι ο συγγραφέας πολλών βραβευμένων μελετών, συμπεριλαμβανομένης της «Ποινή και Σύγχρονη Κοινωνία: Μια μελέτη στην Κοινωνική Θεωρία», η οποία κέρδισε το βραβείο διακεκριμένου βιβλίου από την Αμερικανική Κοινωνιολογική Εταιρεία και την Εταιρεία για τη Μελέτη των Κοινωνικών Προβλημάτων, ενώ η μελέτη του «Ποινή και Πρόνοια: Η Ιστορία των σωφρονιστικών στρατηγικών» κέρδισε το βραβείο για την καλύτερη μελέτη από τη Διεθνή Εταιρεία Εγκληματολογίας.

Ο Garland υπήρξε ο δημιουργός και εκδότης του διεθνούς επιστημονικού περιοδικού «Ποινή & Κοινωνία». Είναι ο συγγραφέας μιας βραβευμένης σειράς βιβλίων για την τιμωρία και τον κοινωνικό έλεγχο καθώς και μιας σειράς από άρθρα σχετικά με την ιστορία και τον χαρακτήρα της εγκληματολογίας. Στο βιβλίο του «O πολιτισμός του Ελέγχου» καταγράφει τις σύγχρονες τάσεις στον ποινικό και κοινωνικό έλεγχο, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι οι πολιτικές της εγκληματικότητας που προέκυψαν στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο μετά το 1975 αποτελούν πολιτικές και πολιτιστικές προσαρμογές στους νέους κινδύνους και τα προβλήματα που δημιουργούνται από το «μεταμοντέρνο» τρόπο ζωής.

Aκόμη, έχει επιμεληθεί από κοινού με άλλους επιστήμονες την έκδοση αρκετών συλλογών και βιβλίων, κυριότερο εκ των οποίων θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί το έργο «Εγκληματολογία και Κοινωνική Θεωρία». Στο πόνημα αυτό μαζί με τον καθηγητή Richard Sparks επιχειρεί μια σύγχρονη θεώρηση της εγκληματολογίας σε μια συνεχώς εξελισσόμενη κοινωνία. Επιπλέον, κατά καιρούς έχει συγγράψει σχετικά με θέματα όπως ο μεταμοντερνισμός, η κυβερνησιμότητα, o κίνδυνος, οι ηθικοί φόβοι και η έννοια του πολιτισμού. Τα περισσότερα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες όπως: Κινεζικά, Πορτογαλικά, Γερμανικά, Ισπανικά, Ιαπωνικά, Ιταλικά, Γαλλικά κ.ά.

Τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό και ερευνητικό του ενδιαφέρον στρέφεται γύρω από το θεσμό της θανατικής ποινής στην Αμερική, τους νομικούς θεσμούς επιβολής ελέγχου και ποινών, την ιστορία και την κοινωνιολογία της εγκληματολογικής γνώσης, την κοινωνική αλληλεγγύη, το κράτος πρόνοιας καθώς και το έργο του Μισέλ Φουκώ.

4Βιβλιογραφία – Αρθρογραφία του David W. Garland (ενδεικτική αναφορά)

• Peculiar Institution: America΄s Death Penalty in an Age of Abolition (Belknap/Harvard and Oxford, 2010)
• America΄s Death Penalty: Between Past and Present (NYU Press, 2010) (ed. with Randall McGowen and Michael Meranze)
• The Culture of Control: Crime and Social Order in Contemporary Society (2001)
• Mass Imprisonment: Social Causes and Consequences (2001)
• Criminology and Social Theory (2000) (with Richard Sparks)
• A Reader on Punishment (1994) (ed. with A. Duff)
• Punishment and Modern Society: A Study in Social Theory (University of Chicago Press, 1990)
• Punishment and Welfare: A History of Penal Strategies (1985)
• «Criminology, Culture, Critique (A review essay on J. Young’s The Criminological Imagination) ,» 52 British Journal of Criminology 417 (2012) (with J. Young)
• «The Problem of the Body in Modern State Punishment,» Social Research (2011)
• «Interview with David Garland ,» Derecho y Barbarie (2011)
• «“A Culturalist Theory of Punishment?” ,» 11 (2) Punishment & Society 259 (2009)
• «“On the Concept of Moral Panic” ,» 4 Crime, Media, Culture 9-30 (2008)
• «“The Peculiar Forms of American Capital Punishment” ,» 72/4 Social Research 435-66 (2007)
• «Concepts of Culture in the Sociology of Punishment,» 10/4 Theoretical Criminology 419 (2006)
• «Penal Excess and Surplus Meaning: Public Torture Lynchings in 20th Century America,» 39 Law and Society Review 793 (2005)
• «“Punishment, Social Control, and Modernity”,» published in Italian translation in A. Ceretti (ed) Pena, controllo sociale e modernita nel pensiero di David Garland, Giuffrè, Milano. (2005)
• «The Cultural Uses of Capital Punishment,» 4 Punishment and Society: The International Journal of Penology 459 (2002)
• «The Culture of High Crime Societes: Some Preconditions of Recent ΄Law and Order΄ Policies,» 3 British Journal of Criminology 40 (2000)
• «As contradicoes da ΄sociedade punitiva΄ o caso Britanico,» 13 Revista de Sociogia e Politica 59 (1999)
• «Criminology, Crime Control, and ΄The American Difference΄,» 1 University of Colorado Law Review 69 (1998)
• Review of Zedner΄s Women, Crime and Custody in Victorian England,» 1 British Journal of Criminology 1 (1993)
• «Criminological Knowledge and its Relation to Power: Foucault΄s Genealogy and Criminology Today,» 32 British Journal of Criminology 1 (1992)
• «Punishment and Culture: The Symbolic Dimension of Criminal Justice,» 11 Studies in Law, Politics and Society 191 (1991)
• «Review of Bailey΄s Delinquency and Citizenship.,» 1 British Journal of Criminology 1 (1988)
• «Review of Miller and Rose΄s The Power of Psychiatry,» 1 Sociology 1 (1987)
• «Foucault΄s Discipline and Punish: An Exposition and Critique,» 4 American Bar Foundation Research Journal 847 (1986)
• «Review of Jackson΄s The Semiotics of Law,» 1 Journal of Legal Studies 1 (1986)
• «The Punitive Mentality: Its Socio-Historic Development and Decline,» 4 Contemporary Crises 305 (1986)
• «The Criminal and His Science: A Critical Account of the Formation of Criminology at the End of the Nineteenth Century,» 4 British Journal of Criminology 109 (1985)
• «Politics and Policy in Criminological Discourse: A Study of Tendentious Reasoning and Rhetoric,» 1 International Journal of the Sociology of Law 1 (1985)

3Πηγές
- “Criminology and Social Theory”, edited by David Garland and Richard Sparks, Oxford University Press, 2000
- https://lawschools.justia.com/profile/david-w-garland-1351006
- http://www.havenscenter.org/vsp/david_garland
- http://sociology.fas.nyu.edu/object/davidgarland
- http://deathpenalty.procon.org/view.source.php?sourceID=011863
- https://its.law.nyu.edu/facultyprofiles/profile.cfm?section=bio&personID=19938
- http://en.wikipedia.org/wiki/David_W._Garland
- http://www.princeton.edu/dav/people/past_fellows/#23
- http://www.shsu.edu/~pin_www/T@S/2010/oct1710up.html

Αναδημοσίευση από το περιοδικό The Art of Crime

crime_and_punishment22

Υπόθεση Falleni: ο άντρας που ήταν γυναίκα

•15/11/2014 • Χωρίς σχόλια

article-2129646-129600BD000005DC-562_470x773

Της Νίνας Κουλετάκη

Η Eugenia Falleni γεννήθηκε στις 25 Ιουλίου του 1875, σ’ ένα χωριό της Τοσκάνης, ανάμεσα στο Λιβόρνο και την Φλωρεντία. Ήταν το μεγαλύτερο από τα 22 παιδιά της οικογένειας και ένα από τα 17 (δέκα αγόρια και επτά κορίτσια) που επέζησαν. Όταν η Eugenia ήταν δύο χρονών, η οικογένειά της μετανάστευσε στο Wellington της Νέας Ζηλανδίας.

Από πολύ μικρή η Eugenia έδειξε ότι διέφερε από τις αδελφές της και ακολουθούσε την συμπεριφορά των αδελφών της. Μπορεί, εμφανισιακά και γενετικά, να ήταν κορίτσι, όμως συμπεριφερόταν και ένοιωθε αγόρι. Σήμερα θα αναγνωριζόταν ως διεμφυλική, αλλά τον 19ο αιώνα κάτι τέτοιο ήταν αδιανότητο.

 FP07_0224_017Ο πατέρας της Eugenia, ένας τραχύς άνθρωπος που προσπαθούσε να επιβληθεί στα παιδιά του με την αγριάδα και τους ξυλοδαρμούς, εκτελούσε μεταφορές με το κάρο του, όταν δεν δούλευε ως ψαράς. Αντιδρούσε έντονα στην συνήθεια της Eugenia να ντύνεται με αντρικά ρούχα και να αναζητά αντρικές δουλειές, σε τουβλοποιεία και στάβλους, σε όλη την διάρκεια της εφηβείας της. Σε μια προσπάθεια να «συνετίσουν» την Eugenia και να την αναγκάσουν να συμπεριφερθεί σαν κοπέλα, την πάντρεψαν με έναν συμπατριώτη τους, τον Martello Falleni. Όμως ούτε ο γάμος κατάφερε ν’ αλλάξει την Eugenia, η οποία εγκατέλειψε πατρική οικογένεια και σύζυγο και –ντυμένη σαν αγόρι- έφυγε για το Sydney της Αυστραλίας, όπου και μπάρκαρε σαν καμαρώτος με το όνομα Eugene Falleni. H οικογένειά της δεν την αναζήτησε, προφανώς ανακουφισμένη που είχε απαλλαγεί από την «διαφορετική» Eugenia.

 ,,,,H Eugenia κατάφερε να περάσει ως άντρας στο καράβι και, μάλιστα, εργάστηκε σ’ αυτό κάμποσα χρόνια πριν γίνει αντιληπτό το πραγματικό της φύλο. Ένα βράδυ που έπινε με τον καπετάνιο, μέθυσε και του αποκάλυψε, άθελά της, την αλήθεια. Μιλούσαν στα ιταλικά και του είπε ότι η γιαγιά της την αποκαλούσε χαϊδευτικά «piccolina» (μικρούλα). Ο καπετάνιος άρχισε να την υποπτεύεται και, παρά τις προσπάθειές της, δεν κατάφερε να διασκεδάσει τις υποψίες του. Σύντομα, μια ομάδα ανδρών της επιτέθηκε και την ξεγύμνωσε. Η αλήθεια αποκαλύφθηκε και το μαρτύριό της άρχισε. Εξοστρακίστηκε από την αντρική παρέα και έγινε η πόρνη του πλοίου. Υπέστη κακοποίηση και αλλεπάλληλους βιασμούς από τον καπετάνιο και το πλήρωμα. Και επειδή, σύμφωνα με την παλιά προκατάληψη, μια γυναίκα στο πλοίο είναι γρουσουζιά και φέρνει κακοτυχία, η Eugenia εγκαταλείφθηκε στο επόμενο λιμάνι που έδεσε το καράβι, στο Newcastle της Αυστραλίας. Ήταν έγκυος.

 _20120218225418855715-496x620Παρέμεινε στο Newcastle και γέννησε την κόρη της, Josephine, to 1899. Αμέσως μετά την γέννα η Eugenia παίρνει, οριστικά πια, ανδρική ταυτότητα. Αποκαλείται Harry Leo Crawford και εφευρίσκει για τον εαυτό του σκώτους προγόνους. Δίνει στην κόρη του δύο επώνυμα, Crawford Falleni, ισχυριζόμενος ότι η μητέρα της ήταν ιταλίδα και πέθανε στη γέννα. Επιστρέφει μαζί της στο Sydney και την αφήνει στα χέρια μιας παντρεμένης γυναίκας χωρίς παιδιά, της κ. de Angeles, ιταλικής καταγωγής. Το άτεκνο ζευγάρι μεγαλώνει την Josephine σαν κόρη του, η μικρή τους αποκαλεί παππούδες και γνωρίζει ότι ο πατέρας της είναι ναυτικός που την επισκέπτεται σε αραιά τακτικά διαστήματα, όταν το καράβι του δένει στο Sydney.

 87466958_133291384781Όμως ο Harry –πλέον- δεν εργάζεται ως ναυτικός, καθώς πιστεύει ότι στην μικρή κοινωνία ενός πλοίου είναι μάλλον δύσκολο να κρύψει την πραγματική του ταυτότητα. Μένει στη στεριά και δουλεύει εργάτης στην κρεαταγορά, σε μια βιομηχανία ελαστικών και σε διάφορες άλλες χειρωνακτικές δουλειές, μέχρι το 1912, οπότε και προσλαμβάνεται ως επιστάτης και οδηγός αγωνιστικής άμαξας από τον Δρ G. R. C. Clarke, στο Wahroonga, στο βόρειο Sydney. Στο κτήμα του γιατρού θα γνωρίσει την όμορφη οικονόμο του, Annie Birkett, χήρα με έναν 13χρονο γιο. Η Annie θα κολακευτεί από το ενδιαφέρον του Harry, ο οποίος πολιορκείται από όλο το θηλυκό προσωπικό του κτήματος, και θα δεχτεί την πρόταση γάμου που θα της κάνει. Έχει ήδη μετακομίσει με τον γιο της στο Balmain, όπου έχει ανοίξει ένα ζαχαροπλαστείο. Ο Harry την ακολουθεί και την βοηθά στο μαγαζί. Παντρεύονται στην Εκκλησία των Μεθοδιστών στις 19 Φεβρουαρίου του 1913. Λίγο μετά τον γάμο του, το ζευγάρι εγκαθίσταται στο Drummoyne, όπου ο Harry εργάζεται σε διάφορα ξενοδοχεία και εργοστάσια. Μαζί τους έρχεται να ζήσει και η Josephine, η κόρη του Harry, που ήδη είναι 14 ετών και με προβληματική εφηβεία. Η Annie δεν θα τα πάει καλά με την μικρή και στην οικογένεια θα αρχίσουν τα προβλήματα και οι καυγάδες.

 87466958_133291395801Τέσσερα χρόνια μετά τον γάμο τους, τα οποία –με την εξαίρεση της κόντρας μεταξύ Annie και Josephine- υπήρξαν ευτυχισμένα και για τους δύο, η Annie θα πληροφορηθεί από έναν γείτονα, ότι «ο άντρας της είναι γυναίκα». Τον αντιμετωπίζει ζητώντας να μάθει την αλήθεια, αλλά ο Harry αρνείται να απαντήσει, φοβούμενος ότι η Annie, την οποία αγαπά, θα τον εγκαταλείψει. Στις 28 Σεπτέμβρη του 1917, η Annie ζητά από τον Ηarry να πάνε οι δυο τους σε ένα πικ-νικ στον ποταμό Lane Cove. Σκοπός της είναι να μιλήσουν χωρίς να είναι μπροστά το παιδί της και να του ανακοινώσει ότι «δεν μπορεί να παραμείνει σ’ αυτόν τον γάμο, γνωρίζοντας ότι ο σύζυγός της είναι γυναίκα». Αρχίζει η διένεξη και, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Harry, η Annie γλίστρησε, έπεσε προς τα πίσω και χτύπησε το κεφάλι της σ’ ένα βράχο, χάνοντας τις αισθήσεις της. Παρά τις προσπάθειές του να την επαναφέρει, πέθανε λίγα λεπτά αργότερα. Μπροστά στο άψυχο πτώμα της γυναίκας του, ο Harry πανικοβλήθηκε. Ούτε λόγος να ειδοποιήσει την αστυνομία, καθώς φοβήθηκε ότι το μυστικό του θα αποκαλυπτόταν και θα φυλακιζόταν για τον γάμο του. Έτσι, αποφάσισε να κάψει το σώμα της Annie προκειμένου να μην είναι δυνατή η αναγνώρισή του.

 autor_desconhecido_Eugenia Falleni alias Harry Crawford_ Sydney_Australia_1920_bΤο πτώμα της ανακαλύφθηκε τον Οκτώβριο του 1917. Ο ιατροδικαστής Palmer έγραψε στην έκθεσή του: «…το πτώμα ήταν άσχημα καμμένο. Δεν ευρέθησαν ίχνη βίας ή τραύματα. Το στομάχι ήταν γεμάτο φαγητό και όλα τα όργανα υγιή. Δεν υπήρχε ίχνος αλκοόλ. Κατά πάσα πιθανότητα ο θάνατος οφείλεται στα εκτεταμένα εγκαύματα». Καθώς το πτώμα δεν αναγνωρίστηκε, οι αρχές το έθαψαν σ’ έναν τάφο με μια πινακίδα που έγραφε «άγνωστη γυναίκα» καθώς και το σημείο που βρέθηκε το πτώμα. Ο Harry στον γιο και τους φίλους της Annie που θορυβήθηκαν με την εξαφάνισή της, δήλωσε συντετριμμένος ότι εκείνη έφυγε με έναν άλλο άνδρα. Η Josephine φεύγει από το σπίτι και ο Harry ξεπουλάει το νοικοκυριό και μετακομίζει με τον γιο της Annie στο Έσω Σύδνεϋ.

To 1919 o Falleni γνωρίζε την –κατά μία δεκαετία μεγαλύτερή του- Elizabeth King Allison, ερωτεύονται και παντρεύονται τον Σεπτέμβρη του ιδίου έτους. Ο γιος της Annie, νοιώθοντας άβολα με την «διάδοχο» της μητέρας του, αποχωρεί από το σπίτι του Harry και πηγαίνει να ζήσει με μία θεία του. Οι συζητήσεις του μαζί της για τα χρόνια που έζησε με τον Falleni αλλά κι αυτά που προηγήθηκαν από τον θάνατο της μητέρας του, βάζουν την θεία σε υποψίες και απευθύνεται στην αστυνομία. Επιπλέον, η Annie είχε υπερβολική αδυναμία στον γιο της: ακόμα κι αν έφευγε με κάποιον άλλον άνδρα, δεν θα τον εγκατέλειπε ποτέ. Η θεία είναι πεισμένη ότι κάτι κακό της έχει συμβεί. Με αυτά τα δεδομένα επανεξετάζονται όλα τα πτώματα γυναικών που δεν έχουν αναγνωριστεί. Το 1920 το πτώμα της άγνωστης του 1917 αναγνωρίζεται ότι ανήκει στην Annie και ο Harry συλλαμβάνεται για τον φόνο της πρώτης του γυναίκας. Κατά την μεταφορά του στις φυλακές αποκαλύπτεται η αλήθεια και ο Harry φυλακίζεται στην γυναικεία πτέρυγα.

 87466958_133291354703Ενώ στην προανάκριση εμφανίστηκε με ανδρικά ρούχα, στην δίκη του φόρεσε –για πρώτη φορά μετά από 21 χρόνια – γυναικεία. Οι εφημερίδες της εποχής οργίασαν, χρησιμοποιώντας ένα σωρό επίθετα και χαρακτηρισμούς για την Eugenia/Harry: ερμαφρόδιτη, λεσβία, ανώμαλη, διεστραμμένη, τραβεστί κ.λ.π. Μετά, δε, την παρουσίαση στο δικαστήριο ενός τεχνητού φαλλού, κατασκευασμένου από ξύλο, δέρμα και ύφασμα –τον οποίον προφανώς ο Harry χρησιμοποιούσε για να εκτελεί τα συζυγικά του καθήκοντα- τα έντυπα έκαναν πανηγύρι! Δικηγόρος του Henry –που πλέον δικαστές και δημοσιογράφοι αποκαλούσαν Eugenia- ορίστηκε ο Maddocks Cohen, ο οποίος δεν ζήτησε καν τον ορισμό εγγύησης με αποτέλεσμα η Eugenia να παραμένει φυλακισμένη μέχρι την δίκη της.

Η επανεξέταση, μετά από την εκταφή, του πτώματος της άγνωστης γυναίκας, απέδειξε πέρα από κάθε αμφιβολία ότι επρόκειτο για την Annie, καθώς ο οδοντίατρός της αναγνώρισε τις εργασίες που είχε κάνει στην οδοντοστοιχία της. Η οικογένεια της Annie καταθέτει σύσσωμη εναντίον της Eugenia, το ίδιο και η κόρη της Josephine η οποία βγάζει τον θυμό της για την εγκατάλειψή της. H Eugenia επιμένει ότι ο θάνατος της Annie προκλήθηκε από ατύχημα, αλλά θα καταδικαστεί σε θάνατο μετά την κατάθεση του ιατροδικαστή ότι η Annie πέθανε από τα εγκαύματα. Η Eugenia, στον πανικό της ότι είχε σκοτωθεί και φοβούμενη την αποκάλυψη, την έκαψε ζωντανή.

 ΨΨΨΨΗ θανατική ποινή, με κυβερνητική χάρη, μετατράπηκε σε ισόβια και η Eugenia –τελικά- παρέμεινε έγκλειστη στην φυλακή του Long Bay για έντεκα χρόνια. Αποφυλακίστηκε τον Φεβρουάριο του 1931. Συνέχισε τη ζωή της ως γυναίκα, πήρε το όνομα Jean Ford για να αποφύγει το κυνήγι των δημοσιογράφων κι αγόρασε ένα μικρό ξενοδοχείο στο Paddington του Sydney. Στις 9 Ιουνίου του 1938 παρασύρθηκε από ένα αυτοκίνητο στην Oxford Street και τραυματίστηκε θανάσιμα. Βρίσκεται θαμμένη στο κοιμητήριο του Rookwood.

Η εποχή κατά την οποία έζησε το πρόσωπο Eugenia/Harry, ήταν μια εποχή δύσκολη και με απόλυτη δυσανεξία στην διαφορετικότητα κάθε είδους: γλώσσας, καταγωγής, οικογενειακού περιβάλλοντος, σεξουαλικού προσανατολισμού κ.λ.π. Η Eugenia μεγάλωσε νοιώθοντας ότι η επιθυμία της να είναι άνδρας ήταν μεγάλο παράπτωμα, απαγορευμένο δια νόμου και προσπαθούσε να διαφυλάξει το μυστικό της με κάθε κόστος. Αν και σήμερα τα πράγματα έχουν σαφώς βελτιωθεί, εντούτοις δεν είναι λίγες οι φορές που ομοφυλόφυλοι, τραβεστί, αμφισεξουαλικοί και διεμφυλικοί βιώνουν ρατσισμό και κοινωνικο αποκλεισμό.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Η υπόθεση Eugenia/Harry, μέσα από τον τύπο της εποχής.

article103744363-3-0010 2 3 4 5 6
Ο τάφος της Eugenia Falleni.

1211.png

 

 

ΠΗΓΕΣ

Αυστραλιανές εφημερίδες της εποχής και Wikipedia.

crime_and_punishment22

Ο Αντρέα Καμιλέρι και ο αστυνόμος Μονταλμπάνο

•08/11/2014 • Χωρίς σχόλια

andreacamilleri

Του Φ. Φιλίππου

Το καλοκαίρι του 1999 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη το μυθιστόρημα του Αντρέα Καμιλέρι με τίτλο Το σχήμα του νερού και υπότιτλο «Μια υπόθεση για τον επιθεωρητή Μονταλμπάνο» σε μετάφραση της Μαρίας-Ρόζας Τραϊκόγλου. Ήταν το πρώτο μεταφρασμένο στα ελληνικά βιβλίο του δημοφιλούς συγγραφέα, του οποίου έκτοτε έχουν εκδοθεί σχεδόν όλα τα έργα στη χώρα μας. Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου γινόταν αναφορά στις ομοιότητες του μυθιστορήματος με το έργο του Λεονάρντο Σάσα, του “εθνικού” συγγραφέα της Σικελίας, και του Τζον Λε Καρέ, ενώ ο κεντρικός ήρωάς του, ο αστυνόμος Σάλβο Μονταλμπάνο συγκρινόταν με τον επιθεωρητή Μεγκρέ του Ζορζ Σιμενόν. Τότε δεν γνωρίζαμε πως ο Μονταλμπάνο πήρε το όνομά του από τον Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, ως φόρο τιμής στον Καταλανό συγγραφέα, επειδή η δομή του μυθιστορήματος του τελευταίου Ο πιανίστας βοήθησε τον Καμιλέρι να διαρθρώσει το δικό του Ο ζυθοποιός του Πρέστον. Το βιβλίοεκδόθηκε στην Ιταλία το 1994. Σε αυτό, ο αναγνώστης κάνει τη γνωριμία των ανθρώπων που κινούνται γύρω από τον Μονταλμπάνο, ο οποίος υπηρετεί στο αστυνομικό τμήμα της Βιγκάτα, της φανταστικής σικελικής πόλης, που δεν είναι άλλη από τη γενέτειρά του, το Πόρτο Εμπέντοκλε. Είναι η Λίβια, η επίσημη αγαπημένη του, η Ίγκριντ, η ανεπίσημη φιλενάδα του, έμπιστη και ενίοτε συνένοχη εξ Σουηδίας, ο αρχιφύλακας Φάτσιο, συνεργάτης του, ο Νικολό Τζίτο, αριστερός δημοσιογράφος της τηλεόρασης. Εκεί, παρουσιάζονται τα θέματα που απασχολούν τον συγγραφέα, οι ιδέες του και οι εμμονές του. Γίνεται αναφορά στις φαμίλιες της μαφίας που αλληλοτρώγονται, στο χριστιανοδημοκρατικό κόμμα και στη διαφθορά των στελεχών του, στα κόμματα που συνεργάζονται μαζί του, στο ξέπλυμα μαύρου χρήματος, στον πάπα και τους αφορισμούς του.

dx1Ας δούμε τι μέρος του λόγου είναι ο αστυνόμος Μονταλμπάνο. Πρόκειται για έναν έντιμο άνθρωπο, ένα ήρωα που πιστεύει σε ορισμένες αξίες, αδιαφορεί για τα χρήματα, τον ενδιαφέρει η δικαιοσύνη, μαγειρεύει μόνος το φαγητό του, αγαπάει την ανεξαρτησία του και γι’ αυτό δεν παντρεύεται. Είναι ένας τυπικός Ιταλός που συγκεντρώνει πάνω του μόνο τα καλά των Ιταλών.

Στο Χορό του γλάρου, που εκδόθηκε στην Ιταλία το 2009, ο ήρωας είναι πενήντα επτά χρονών και αισθάνεται γερασμένος με συνέπεια να μην μπορεί να διαβάσει ένα βιβλίο, να μην μπορεί να κοιμηθεί. Έχουν περάσει δεκαπέντε χρόνια από την κυκλοφορία του Το σχήμα του νερού. Ο αναγνώστης εδώ ξαναβρίσκει τη Λίβια, την Ίγκριντ, τον Φάτσιο, μαζί με άλλους ήρωες. Σε αυτό, ο συγγραφέας ασχολείται με καινούργιο θέμα, το εμπόριο χημικών όπλων που έχουν προορισμό κάποια αραβική χώρα∙ το έχει αναλάβει η ρώσικη μαφία με την οποία συνεργάζονται ιταλοί κακοποιοί, μα και πολιτικοί.

Ο Αντρέα Καμιλέρι γεννήθηκε στο Πόρτο Εμπέντοκλε της Σικελίας, επίνειο του Αγκριτζέντο (Ακράγαντας), γενέτειρα του Εμπεδοκλή, το 1925. Το πρώτο μυθιστόρημα που διάβασε στη ζωή του ήταν Η τρέλατουΑλμάγιερ του Τζόζεφ Κόνραντ. Μετά, διάβασε το Μόμπι Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ (αμφότερα είναι ναυτικές περιπέτειες), κι ύστερα ένα μυθιστόρημα κάποιου Ζορζ Σιμ, που ήταν ψευδώνυμο του Ζορζ Σιμενόν. Μαθητής στο δημοτικό έγραφε ποιήματα στη μαμά του και στον Μπενίτο Μουσολίνι, στον οποίο έστειλε κι ένα γράμμα, ζητώντας του να τον πάρουν εθελοντή στον πόλεμο που κήρυξε η Ιταλία στην Αβησσυνία (τότε οι Ιταλοί ήταν όλοι φασίστες, έχει πει ο ίδιος στον Ανταίο Χρυσοστομίδη, σε μια συνέντευξη που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του τελευταίου Οι κεραίες της εποχής μου). Το 1945, μετά από την απελευθέρωση, άρχισε να γράφει ποιήματα που δημοσιεύονταν σε λογοτεχνικά περιοδικά. Όταν κέρδισε το πρώτο βραβείο σε ένα διαγωνισμό θεατρικών έργων, κάποιος κριτικός θεάτρου τον παρότρυνε να σπουδάσει σκηνοθεσία, οπότε με μια υποτροφία εγκαταστάθηκε στη Ρώμη, αφιερώνοντας τον εαυτό του στο θέατρο. Ως σκηνοθέτης ήταν ο πρώτος που ανέβασε θέατρο του παράλογου στην Ιταλία: Μπέκετ, Ιονέσκο, Πίντερ. Ανέβασε επίσης σύγχρονους ιταλούς συγγραφείς και βεβαίως Πιραντέλο.

Andrea+Camilleri+camilleriΌπως έχει δηλώσει, τα αστυνομικά ήταν τα αγαπημένα αναγνώσματα του πατέρα του, μεγάλωσε σ’ ένα σπίτι γεμάτο αστυνομικά βιβλία. Ωστόσο, αυτό που καθόρισε την πορεία του ως αστυνομικού συγγραφέα, ήταν η παραγωγή μιας τηλεοπτικής σειράς για τη RAI με περιπέτειες του επιθεωρητή Μεγκρέ. Ο ίδιος διάβαζε τα βιβλία του Λεονάρντο Σάσα, του Σικελού συγγραφέα που πρωτομίλησε για το φαινόμενο της Μαφίας, του Φρίντριχ Ντίρενματ, του Ουίλιαμ Φόκνερ, του Τσέζαρε Παβέζε.

Το μυθιστόρημα η Ροή των πραγμάτων που διαδραματίζεται στη Σικελία, στη Βιγκάτα, και όπου δεν πρωταγωνιστεί ο Μονταλμπάνο, δείχνει με καθαρό τρόπο τα ζητήματα που θέλγουν τον Καμιλέρι. Σ αυτό, οι ήρωες μπλέκουν σε ιστορίες με σεξ και εκδίκηση, ενώ περιγράφονται τα ήθη και τα έθιμα του νησιού. Στο ίδιο, συμβαίνουν παράδοξα πράγματα, τραγελαφικά και κωμικοτραγικά, καθώς ο συγγραφέας φανερώνει τις αφηγηματικές του ικανότητες που περιλαμβάνουν εξαιρετική πλοκή, ενδιαφέροντες ήρωες, ανατροπές, σουρεαλιστικές καταστάσεις και άφθονο χιούμορ, στοιχεία που εξακολουθούν να ανιχνεύονται και στα επόμενα μυθιστορήματά του.

Ο Καμιλέρι έχει πειραματιστεί με ποικίλους τρόπους γραφής κι έχει πάρει μέρος σε λογοτεχνικά παιγνίδια. Το «ιστορικό»του μυθιστόρημα Η εξαφάνιση τουΠατό αποτελείται μόνο από επιστολές, τηλεγραφήματα, έγγραφα, αποκόμματα εφημερίδων, ανακοινώσεις του επίσημου κράτους, συνθήματα στους τοίχους. Στο επίσης «ιστορικό» Αίτηση για τηλέφωνο, μέσα από επιστολές και διαλόγους μεταξύ δύο ή τριών προσώπων, περιγράφει την κοινωνία της Σικελίας στα τέλη του 19ου αιώνα.

Ένα λογοτεχνικό παιγνίδι στο οποίο συμμετείχε ο Αντρέα Καμιλέρι είναι το μυθιστόρημα συνεργασίας Σιωπή. Εκεί, αυτός και ο Κάρλο Λουκαρέλι ένωσαν τις συγγραφικές δυνάμεις τους κι έγραψαν μια πρωτότυπη αστυνομική ιστορία. Πρόκειται για περιπέτεια του αστυνόμου Μονταλμπάνο, του ήρωα του Καμιλέρι, και της επιθεωρήτριας Γκράτσια Νέγκρο, της ηρωίδας του Λουκαρέλι.

andrea-camilleriΗ μεγάλη αγάπη του Καμιλέρι για τη Σικελία –στην ουσία αυτή πρωταγωνιστεί στα βιβλία του–, τον οδήγησε στο γράψιμο της βιογραφίας του μεγάλου σικελού δραματουργού, του Λουίτζι Πιραντέλο (1867-1936), o οποίος γεννήθηκε στο Αγκριτζέντο. Οι δυο τους γνωρίστηκαν λίγο προτού πεθάνει ο μεγάλος συγγραφέας (Νoμπέλ λογοτεχνίας 1934), και αργότερα ο Καμιλέρι, ένας από τους σημαντικότερους μελετητές του έργου του στην Ιταλία, ανακάλυψε πως ο Πιραντέλο ήταν πρώτος εξάδελφος της γιαγιάς του, δηλαδή παιδιά δύο αδελφάδων. Ανεπαίσθητα, αλλά με σαφήνεια, έχει αφήσει να εννοηθεί πως η συγγένειά τους τον έχει κάνει υπερήφανο.

Στα δύο μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα στη χώρα μας, το Προσωρινή διακοπή (Πατάκης) και το Ο κλεμμένος ουρανός (Καστανιώτης), δεν πρωταγωνιστεί ο Μονταλμπάνο. Ενώ στα περισσότερα έργα του ο Καμιλέρι θίγει ήθη και έθιμα τις Σικελίας –ήθη παλιά που έχουν επιβιώσει μέχρι τις μέρες μας– και περιγράφει την τοπική κοινωνία με τους οικογενειακούς καβγάδες, τους έρωτες, τα κερατώματα, τις ζήλιες, τα κουτσομπολιά, σε αυτά ασχολείται με την Ιταλία γενικότερα, ιδίως με την Ιταλία της κρίσης, καθώς και με την πολιτική ζωή, την οποία έχει σφραγίσει με τον βίο και την πολιτεία του ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Παρά την προχωρημένη ηλικία του, συνεχίζει να τέρπει και να προβληματίζει, να καθηλώνει τον αναγνώστη με το σασπένς που δημιουργεί, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με την σύγχρονη πραγματικότητα της πατρίδας του. Camilleri-credit-Elvira-Giorgianni

Αναδημοσίευση από το blog της Ε.Λ.Σ.Α.Λ.

crime_and_punishment22

Iqbal Masih: σκλάβος, επαναστάτης, δολοφονημένος

•01/11/2014 • Χωρίς σχόλια

af6038056f6231c664e3ef073c45af10_XLΤης Νίνας Κουλετάκη

Ο Iqbal Masih ήταν ένα αγόρι από το Πακιστάν, που εξαναγκάστηκε να δουλεύει από την ηλικία των τεσσάρων ετών, για την αποπληρωμή χρέους της οικογένειάς του (bonded labor). Στα δέκα του απελευθερώθηκε και έγινε ακτιβιστής κατά της παιδικής εργασίας για αποπληρωμή χρεών. Δολοφονήθηκε σε ηλικία 13 ετών.

Ο Iqbal γεννήθηκε το 1982 στο Muridke, ένα μικρό αγροτικό χωριό, έξω από την Λαχώρη του Πακιστάν. Λίγο μετά την γέννησή του, ο πατέρας τοου Saif Masih εγκατέλειψε την οικογένεια. Η μητέρα του Iqbal Inayat, η οποία εργαζόταν ως καθαρίστρια, δυσκολευόταν πολύ να ικανοποιήσει τις ανάγκες της οικογένειας με το πενιχρό της εισόδημα.

I000739_-1Ο μικρός Iqbal ανυποψίαστος, όπως όλα τα παιδιά, για τα προβλήματα των ενηλίκων, έπαιζε στα χωράφια που περιέβαλαν το οικογενειακό σπίτι των δύο δωματίων. Τις ώρες που η μητέρα του έλειπε στην δουλειά, τον μικρό φρόντιζαν οι μεγαλύτερες αδελφές του. Η ξέγνοιαστη ζωή του Iqbal θα τελείωνε στα τέσσερα, μόλις, χρόνια του.

Το 1986, ο μεγαλύτερος αδελφός του Iqbal επρόκειτο να παντρευτεί και η οικογένεια είχε ανάγκη από χρήματα για να τελέσει τον γάμο και να γιορτάσει το γεγονός, σύμφωνα με τα τοπικά έθιμα. Για τις πολύ φτωχές οικογένειες του Πακιστάν, ο μόνος τρόπος να βρουν χρήματα είναι να τα δανειστούν από έναν επιχειρηματία της περιοχής. Οι συγκεκριμένοι επιχειρηματίες επιδίδονται σ’ αυτό το είδος της εμπορικής συναλλαγής, κατά την οποία δανείζουν χρήματα στις οικογένειες, με αντάλλαγμα την καταναγκαστική εργασία ενός μικρού παιδιού.

Έτσι, λοιπόν, προκειμένου να πληρώσει τα έξοδα του γάμου, η οικογένεια του Iqbal δανείστηκε το ποσό των 600 ρουπιών (περίπου 4,5 ευρώ!!!) από έναν επιχειρηματία της περιοχής. Σε αντάλλαγμα ο Iqbal θα έπρεπε να εργαστεί το ταπητοϋφαντουργείο του προηγουμένου μέχρι την αποπληρωμή του χρέους. Έτσι, παρά τη θέλησή του, το παιδί πουλήθηκε, κυριολεκτικά, σαν σκλάβος.

weaversathome2Πριν συνεχίσουμε με την ιστορία του Iqbal, θα πρέπει να πούμε δυο λόγια για το peshgi, το σύστημα ιδιωτικού δανεισμού στο Πακιστάν. Ο δανειστής έχει την απόλυτη ισχύ και εξουσία πάνω στον δανειζόμενο. Όσο μικρό κι αν είναι το ποσό της οφειλής, δεν αποπληρώνεται σχεδόν ποτέ ή –έστω- αυτό συμβαίνει με τεράστια δυσκολία. Στο διαρκώς ανατοκιζόμενο αρχικό ποσό, προστίθενται τα «δίδακτρα» της μαθητείας του επαγγέλματος, η παροχή στέγης και τροφής, η αξία των υπό χρήση εργαλείων καθώς και σωρεία προστίμων για τυχόν λάθη ή/και παραλείψεις του νέου εργάτη. Η οικογένεια, λόγω των αφόρητων συνθηκών ζωής, αναγκάζεται να δανειστεί εκ νέου χρήματα, τα οποία προστίθενται –τοκιζόμενα πάντα- στο αρχικό χρέος. Είναι ένας φαύλος κύκλος που δεν κλείνει ποτέ. Όταν ο Iqbal συμπλήρωνε τα δέκα του χρόνια, το οικογενειακό χρέος είχε φτάσει στις 13.000 ρουπίες (γύρω στα 100 ευρώ), χωρίς δυνατότητα αποπληρωμής να διαφαίνεται στον ορίζοντα.

Οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες εργαζόταν ο Iqbal, ήταν φρικτές. Μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά που δούλευαν μαζί του, υποχρεώνονταν να κάθονται οκλαδόν σ’ έναν ξύλινο πάγκο και να σκύβουν μπροστά προκειμένου να δένουν εκατομμύρια μικροσκοπικούς κόμπους στα χαλιά που ύφαιναν. Η δουλειά απαιτούσε να ακολουθούν συγκεκριμένο σχέδιο, διαλέγοντας κάθε νήμα και δένοντας τον κόμπο με μεγάλη προσοχή. Οι μεταξύ τους ομιλίες ήταν απαγορευμένες και αν κάποια στιγμή τα παιδιά αφαιρούνταν για τον οποιονδήποτε λόγο, ένας φύλακας τα επανέφερε στην τάξη χτυπώντας τα, ενώ διέτρεχαν πάντα τον κίνδυνο να τραυματίσουν σοβαρά τα χέρια τους με τα κοφτερά εργαλεία που χρησιμοποιούσαν για να κόβουν τα νήματα.

0ank12_2Ο Iqbal εργαζόταν έξι ημέρες την εβδομάδα, για τουλάχιστον 14 ώρες την ημέρα, μέσα σ’ ένα δωμάτιο με αποπνικτική ζέστη (τα παράθυρα δεν άνοιγαν ποτέ, για να προστατεύονται τα νήματα από τον ήλιο και την σκόνη), με δυο λάμπες να φωτίζουν ασθενικά τον χώρο.

Αν τα παιδιά αντιμιλούσαν, δραπέτευαν, νοσταλγούσαν το σπίτι τους ή αρρώσταιναν, οι τιμωρίες έπεφταν βροχή. Ξυλοδαρμοί, δέσιμο με αλυσίδες, απομόνωση σε ένα σκοτεινό ντουλάπι, κρέμασμα ανάποδα ήταν στην ημερήσια διάταξη. Ο Iqbal υπέστη σχεδόν όλα αυτά. Η αμοιβή του, μετά το πέρας της μαθητείας του, ήταν 60 ρουπίες την ημέρα (λιγότερο από μισό ευρώ…).

Ενώ εργαζόταν ήδη έξι χρόνια ως ταπητοϋφαντουργός, ο Iqbal πληροφορήθηκε για μια συνάντηση του Μετώπου για την Απελευθέρωση από την Καταναγκαστική Εργασία (Bonded Labor Liberation Front – BLLF), το οποίο προσπαθούσε να βοηθήσει τα παιδιά σαν αυτόν. Όταν σχόλασε, έφυγε κρυφά από τον κοιτώνα του και πήγε στην συνάντηση, όπου πληροφορήθηκε ότι η κυβέρνηση του Πακιστάν είχε κηρύξει παράνομο το peshgi το 1992 και, επιπλέον, είχε ακυρώσει όλα τα εκκρεμή δάνεια στους εργοδότες που το εφάρμοζαν.

0masihΣοκαρισμένος ο Iqbal συνειδητοποίησε ότι θα μπορούσε να είναι ελεύθερος. Μίλησε με τον Eshan Ullah Khan, πρόεδρο του Μετώπου, ο οποίος τον βοήθησε να συγκεντρώσει όλα τα απαραίτητα έγγραφα ώστε να δείξει στον εργοδότη του ότι έπρεπε να τον απελευθερώσει, πράγμα που έγινε. Ωστόσο, ο Iqbal δεν ικανοποιήθηκε μόνο με την δική του απελευθέρωση και άρχισε να εργάζεται προς την κατεύθυνση να ελευθερώσει και τα υπόλοιπα παιδιά που δούλευαν μαζί του.

Φοίτησε σε σχολείο του BLLF στη Λαχώρη και ήταν τόσο καλός μαθητής, ώστε ολοκλήρωσε την ύλη τεσσάρων ετών σε δύο μόνο. Κατά την διάρκεια της παραμονής του στο σχολείο, φάνηκαν οι ηγετικές του ικανότητες και συμμετείχε ενεργά σε εκδηλώσεις και διαδηλώσεις κατά της παιδικής καταναγκαστικής εργασίας. Προκειμένου να ενημερωθεί για τις συνθήκες εργασίας των παιδιών σε διάφορες βιοτεχνίες, δεν δίστασε να προσποιηθεί πως ήταν ένα από αυτά (εργαζόμενος εκ νέου σε αυτές) προκειμένου να είναι σε θέση να συνομιλήσει μαζί τους. Αυτό ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο, αλλά οι πληροφορίες που συγκέντρωσε είχαν ως αποτέλεσμα να κλείσουν πολλά τέτοια εργασιακά κάτεργα και να απελευθερωθούν εκατοντάδες παιδιά.

class1Σιγά-σιγά ο Iqbal άρχισε να αναδεικνύεται σε προσωπικότητα του Μετώπου, να είναι ο κεντρικός ομιλητής σε συγκεντρώσεις του, να ενημερώνει και να συνεργάζεται με ξένους ακτιβιστές και να παραχωρεί συνεντεύξεις διεθνώς σε δημοσιογράφους. Ο λόγος του ήταν μεστός και πειστικός, καθώς γνώριζε πολύ καλά το θέμα του, έχοντας κι ο ίδιος υπάρξει θύμα της καταναγκαστικής παιδικής εργασίας. Δεν τον αποθάρρυνε το πλήθος του ακροατηρίου και γρήγορα συγκέντρωσε πάνω του την προσοχή του κόσμου.

Τα έξι χρόνια που πέρασε ο Iqbal στο κάτεργο του εργοδότη του, είχαν αφήσει τα σημάδια τους πάνω του. Η σωματική του ανάπτυξη του είχε, ουσιαστικά, σταματήσει και στην ηλικία των δέκα ετών ήταν όπως αυτή ενός πεντάχρονου. Πολύ μικροκαμωμένος (ένας γιατρός διέγνωσε ότι έπασχε από «ψυχολογικό νανισμό»), με προβλήματα στα νεφρά, παραμορφωμένη σπονδυλική στήλη, σοβαρά προβλήματα στους πνεύμονες καθώς και αρθρίτιδα.

reebokΑπό την στιγμή που ο Iqbal άρχισε να δουλεύει στο ταπητουργείο, μεταμορφώθηκε βίαια από παιδί σε ενήλικα, χάνοντας -μέσα σε μια στιγμή- την παιδική του ηλικία. Όμως, μέσα του, δεν είχε πάψει να είναι παιδί, πώς θα μπορούσε άλλωστε; Είναι χαρακτηριστίκό πως, όταν πήγε στις Η.Π.Α. για να παραλάβει το Βραβείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Reebok, του άρεσε να παρακολουθεί κινούμενα σχέδια και, ιδιαίτερα, τον Bugs Bunny. Επίσης είχε την ευκαιρία να καταπιαστεί και με την αγαπημένη ασχολία των συνομηλίκων του, τα βιντεοπαιχνίδια.

Η διαρκώς αυξανόμενη δημοτικότητα του Iqbal αλλά κυρίως η επίδρασή της, είχαν ως αποτέλεσμα ν’ αρχίσει να λαμβάνει πολυπληθείς απειλητικές επιστολές. Ο Iqbal τις αγνόησε, καθώς εστίαζε στον αγώνα για την απελευθέρωση των παιδιών.

iqbalenfamiliaΤην Κυριακή, 16 Απριλίου του 1995, ο Iqbal βρισκόταν στο πατρικό του, για να περάσει το Πάσχα με την οικογένειά του. Αφού πέρασε κάποιον χρόνο με την μητέρα και τα αδέλφια του, πήγε να επισκεφτεί έναν θείο του. Συναντήθηκε με δύο ξαδέλφια του και τα τρία αγόρια, με τα ποδήλατά τους, κατευθύνιηκαν προς το σπίτι του θείου, πηγαίνοντάς του φαγητό από το εορταστικό γέυμα. Στη διαδρομή κάποιος τα πυροβόλησε με καραμπίνα. Ο Iqbal πέθανε ακαριαία. Ο ένας του ξάδελφος τραυματίστηκε στον βραχίονα ενώ ο άλλος δεν χτυπήθηκε.

Ακόμη και σήμερα ο θάνατος του Iqbal παραμένει, επίσημα τουλάχιστον, μυστήριο. Η αρχική εκδοχή ήταν πως ένας αγρότης ο οποίος βρισκόταν σε διένεξη με τον γείτονά του για ένα γαϊδούρι –και κάτω από την επήρεια ναρκωτικών- άνοιξε πυρ εναντίον των αγοριών, χωρίς να σκοπεύει να δολοφονήσει ειδικά τον Iqbal. Όμως η πεποίθηση της κοινής γνώμης είναι πως ο Iqbal δολοφονήθηκε από τους ηγέτες της βιομηχανίας χαλιών, για τη ζημιά που είχε προκαλέσει η δράση του στις επιχειρήσεις του. Η κηδεία του Iqbal έγινε στις 17 Απριλίου του 1995 και την παρακολούθησαν γύρω στα χίλια άτομα.

Το πρόβλημα με την καταναγκαστική παιδική εργασία εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα. Εκατομμύρια παιδιά, κυρίως στο Πακιστάν και την Ινδία, βρίσκονται σε εργοστάσια φτιάχνοντας χαλιά, τούβλα, τσιγάρα, κοσμήματα και ρούχα, ζώντας και δουλεύοντας κάτω από τις ίδιες απάνθρωπες συνθήκες που βίωσε και ο Iqbal στην σύντομη ζωή του.

iqbal-masih-1ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ζωή του Iqbal σε κόμικ

Video του Iqbal Masih

Iqbal Masih: ηχογράφηση στο ABC

Άγαλμα του Iqbal στην Κόρντομπα

Άγαλμα του Iqbal στην Κόρντομπα

 

crime_and_punishment22

Η γυναίκα ντετέκτιβ: από την λογοτεχνία στον κινηματογράφο και την τηλεόραση – II

•25/10/2014 • Χωρίς σχόλια

Προηγούμενο

07

Της Νίνας Κουλετάκη

Η επιστήμων ντετέκτιβ

Πρώτη και καλύτερη σ’ αυτή την κατηγορία η Kay Scarpetta, ιταλικής καταγωγής, ιατροδικαστής, τελειομανής, σκληρά εργαζόμενη και απόλυτα αφοσιωμένη στη δουλειά της. Της αρέσει να μαγειρεύει ιταλικές συνταγές, φτιάχνει μόνη της τα ζυμαρικά και το ψωμί της και η κουζίνα του σπιτιού της είναι επαγγελματικών προδιαγραφών. Δημιουργός της είναι η Patricia Cornwell , η οποία έχει γράψει μέχρι στιγμής 21 βιβλία με πρωταγωνίστρια την Kay.

08Η Scarpetta είναι εξαιρετικά ευφυής και απόλυτα ικανή επιστήμων. Δίνει μεγάλη σημασία στις λεπτομέρειες, είναι γοητευτική και αποφασιστική. Δεν φοβάται να θέσει τον εαυτό της σε κίνδυνο, ούτε υποτάσσεται στα πολιτικά παιχνίδια και συμβιβασμούς των προϊσταμένων της. Τέλος, επιδεικνύει χωρίς αιδώ το life-style της: οδηγεί μιαν ακριβή Mercedes (την οποία αλλάζει συχνά με αυτοκίνητα ίδιου βεληνεκούς) και μένει σε ένα μεγαλόπρεπο σπίτι.

Παρόλο που η σειρά βιβλίων της Cornwell, με πρωταgωνίστρια την Kay Scarpetta έχει ήδη φτάσει τους 21 τόμους, η πρώτη κινηματογραφική ενσάρκωση της ηρωίδας αναμένεται το επόμενο έτος. Την Kay Scarpetta θα υποδυθεί ταιριαστά η Angelina Jolie.

09Το 1997 η Kathy Reichs παρουσιάζει στο αναγνωστικό κοινό την ηρωίδα της Temperance Daesee Brennan, ανθρωπολόγο και ιατροδικαστή (όπως, εξάλλου, και η ίδια η Reichs). H σειρά αριθμεί ήδη 16 βιβλία, με το 17ο να αναμένεται τον επόμενο μήνα.

Η Tempe μοιράζει το χρόνο της μεταξύ Ν. Καρολίνας και Καναδά: στην Αμερική διδάσκει στο Πανεπιστήμιο και στον Καναδά εργάζεται στο Εργαστήριο Ιατροδικαστικής της επαρχίας του Κεμπέκ. Οι γνώσεις της πάνω στην αρχαιολογία είναι εμφανείς καθώς, μέσα από τα βιβλία, αναδεικνύεται η εμμονή της στον εντοπισμό του ακριβούς χρόνου κατά τον οποίον διεπράχθη το έγκλημα.

Η προσωπική της ζωή δεν υπήρξε ιδιαίτερα ευτυχισμένη (διαζευγμένη, με ιστορικό αλκοολισμού). Η δουλειά της είναι πολύ σημαντική γι αυτήν. Είναι μια παθιασμένη γυναίκα με έντονο χαρακτήρα, ενδιαφέρεται πολύ για τους νεκρούς που καταλήγουν στο τραπέζι της και προσπαθεί με όλες της τις δυνάμεις να τους δικαιώσει, ανακαλύπτοντας τους δολοφόνους τους, φτάνοντας στο σημείο να συνεχίζει τις έρευνες και εκτός εργαστηρίου, γεγονός που την φέρνει αντιμέτωπη με τους επικεφαλής της αστυνομίας του Κεμπέκ. Ενίοτε η δουλειά της δημιουργεί μεγάλο άγχος και τότε πρέπει να καταπολεμήσει την παρόρμησή της ν’ αρχίσει ξανά το ποτό.

Η άσβεστη επιθυμία της να βρει τους δολοφόνους των ατόμων που καταλήγουν στο ιατροδικαστικό της τραπέζι, συχνά την εμπλέκει σε περιπέτειες, κάποιες από τις οποίες αρκετά σοβαρές, που εμπεριέχουν και απτές απειλές για τη ζωή της. Εντούτοις, εξακολουθεί να μάχεται για την ανακάλυψη της αλήθειας και για τη δικαίωση των θυμάτων.

Η τηλεοπτική σειρά Bones, με την Emily Deschanel στον ρόλο της Tempe, βασίζεται στα βιβλία της Reichs, αν και ο κεντρικός χαρακτήρας είναι πολύ διαφορετικός. Εντούτοις, η σειρά έχει την έγκριση της συγγραφέως -η οποία ανήκει και στην ομάδα των παραγωγών, ώστε να υπάρχει αξιοπιστία στο επιστημονικό κομμάτι – και η οποία εμφανίστηκε, ως ηθοποιός, σε ένα επεισόδιο του δεύτερου κύκλου και έγραψε το σενάριο για δύο επεισόδια του πέμπτου και ένατου κύκλου.

10Η επαγγελματίας ντετέκτιβ

H Vera Stanhope είναι η υπέρβαρη, απεριποίητη, οξύθυμη και ιδιοφυής επιθεωρητής της αστυνομίας της περιοχής της Northumbria. Δημιούργημα της αγγλίδας συγγραφέως Ann Cleeves, η Vera είναι μια μεσήλικη γυναίκα, χωρίς ερωτικό σύντροφο, με διάφορα μικροπροβλήματα υγείας, που πίνει για να ξεχάσει τον πεθαμένο πατέρα της, την κακή της σχέση μαζί του και τη μοναχική της ζωή. Η Vera ζωντανεύει και παραμένει σε εγρήγορση μόνο όταν βρεθεί μπροστά σε ένα πτώμα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι σχεδόν χαίρεται σαν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Απαιτητική και καταπιεστική προς τους υφισταμένους της, συχνά νοιώθει τύψεις για την συμπεριφορά της. Στην δουλειά της είναι ακούραστη, πολλές φορές ξενυχτά πάνω σε μιαν υπόθεση, απαιτώντας το ίδιο και από τους υπόλοιπους του τμήματος, ξεχνώντας ότι εκείνοι έχουν οικογένειες και προσωπική ζωή.

Η Ann Cleeves ευτύχησε να δει την ηρωίδα της ενσαρκωμένη από την Brenda Blethyn, στην τηλεοπτική σειρά Vera των ITV Studios.

Σημαντικός, αν και δευτερεύων χαρακτήρας, στη σειρά βιβλίων της Elizabeth George, The Inspector Lynley Mysteries, είναι αυτός της Barbara Havers, βοηθού του Επιθεωρητή, και κύριου ήρωα των βιβλίων- Thomas Lynley. Η Barbara είναι τόσο οξύθυμη, ώστε να καταφέρει να την υποβιβάσουν και να αποκτήσει φήμη δύσκολου ατόμου ανάμεσα στους συναδέλφους της αστυνομικούς. Καθώς κατάγεται από χαμηλή κοινωνική τάξη, συχνά συγκρούεται με τον αριστοκράτη προϊστάμενό της καταφέρνοντας, ωστόσο, να συνεργάζεται αποτελεσματικά μαζί του. Στην τηλεοπτική σειρά του BBC 1 The Inspector Lynley Mysteries, την Barbara υποδύεται η Sharon Small.

Ο συγγραφέας Thomas Harris έγινε ευρύτερα γνωστός, όταν μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο τα βιβλία του The silence of the lambs και Hannibal. Πρωταγωνίστρια η πράκτωρ του FBI Clarice Starling, ενσαρκωμένη από την Jodie Foster στην πρώτη ταινία (1991) και την Julianne Moore στη δεύτερη (2001).

Θα τελειώσουμε το κομμάτι για τις επαγγελματίες ντετέκτιβ με δύο ηρωίδες/δημιουργήματα της ίδιας συγγραφέως. Η Lynda LaPlante είναι η εμπνεύστρια των αστυνομικών Jane Tennison και Anna Travis. Η πρώτη, ηρωίδα της τηλεοπτικής σειράς Prime suspect (την υποδύθηκε εξαιρετικά η Helen Mirren) δεν υπήρξε ποτέ χαρακτήρας βιβλίου. Η LaPlante έγραψε το σενάριο της αστυνομικής σειράς, σκιαγραφώντας την Tennison σαν μια αστυνομικό που μιλά σκληρά και πίνει πολύ και που είχε ν’ αντιμετωπίσει και τον σωβινισμό των αρρένων συναδέλφων της.

Η αστυνομικός Anna Travis είναι η ηρωίδα μιας σειράς εννέα βιβλίων της συγγραφέως, εκ των οποίων τέσσερα μεταφέρθηκαν στην τηλεόραση, στην σειρά Above Suspicion. Eίναι μια νεαρή, όμορφη αστυνομικός, κόρη αστυνομικού, με ένστικτο αλλά και με τις αδυναμίες του «πρωτάρη». Αν και έχει κάποια κοινά στοιχεία με την Jane Tennison, εντούτοις οι συνθήκες κάτω από τις οποίες δουλεύουν είναι διαφορετικές. Η Anna δεν έχει να αντιμετωπίσει διακρίσεις λόγω του φύλου της και, πιθανότατα, η μεγαλύτερη δυσκολία που έχει είναι να προσαρμόζεται στον κώδικα συμπεριφοράς των αστυνομικών. Στην τηλεοπτική σειρά την Anna Travis υποδύεται η Kelly Reilly.

Επίλογος

Μέχρι στιγμής διαπιστώσαμε ότι η γυναίκα ντετέκτιβ, έτσι όπως παρουσιάζεται στο παγκόσμιο αστυνομικό μυθιστόρημα (και όπως αυτό μεταφέρεται στην μεγάλη και μικρή οθόνη), ανεξαρτήτως δημιουργού, συνήθως συνδυάζει χαρακτηριστικά και των δύο φύλων. Μπορεί να είναι δυναμική, ευαίσθητη, δυνατή, οξύθυμη, κομψή, σέξυ, διορατική, αισθαντική, έξυπνη, καλλιεργημένη, αποφασιστική και ό,τι άλλο μπορεί να βάλει ο νους μας. Από την εμφάνιση του αστυνομικού μυθιστορήματος μέχρι και πριν τριάντα χρόνια περίπου, η γυναίκα ντετέκτιβ θα είναι ανύπαντρη, παντρεμένη με ή χωρίς παιδιά, χήρα, διαζευγμένη και, φυσικά, πάντα ετεροφυλόφιλη. Όμως, το 1977, μια λεσβία ντετέκτιβ έρχεται να ταράξει τους κύκλους της αστυνομικής λογοτεχνίας και να αποτελέσει την πρώτη από μία σειρά γυναικών διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού. Πρόκειται για την λατίνα Kat Guerrera, την οποία εμπνεύστηκε η Mary F. Beal, στο βιβλίο της Angel Death.

Θα είχα πολλά, ακόμη, να πω για τις γυναίκες ντετέκτιβ που πέρασαν από τα ράφια της βιβλιοθήκης στις οθόνες, αλλά δεν θα μου έφτανε όλη η εβδομάδα που θα είμαι στο νησί. Θα ήθελα, πριν κλείσω, να δούμε μαζί δυο τελευταίες χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

Η πρώτη αφορά σ’ έναν πασίγνωστο άντρα ερευνητή του εγκλήματος, τον πιστό και αχώριστο σύντροφο του εμβληματικού ήρωα του Sir Arthur Conan Doyle Sherlock Holmes, τον Dr John Watson. Έχει μεταφερθεί άπειρες φορές στον κινηματογράφο και την τηλόραση με πιο «εκκεντρική» την τελευταία: στην τηλεοπτική σειρά Elementary, που διαδραματίζεται στην Νέα Υόρκη του σήμερα, ο Dr John Watson είναι γένος θηλυκού, ονομάζεται Dr Jοan Watson και είναι σαφώς εξυπνότερη και αποτελεσματικότερη από τον πρωτότυπο. Tην Joan υποδύεται η Lucy Liu.

Μέχρι τώρα μιλήσαμε για γυναίκες ντετέκτιβ που πέρασαν στην οθόνη, αφού είχαν προϋπάρξει ως ηρωίδες κάποιου αστυνομικού μυθιστορήματος. Υπήρξαν –τουλάχιστον δύο- περιπτώσεις, που έγινε το αντίστροφο. Δηλαδή, τηλεοπτικές ηρωίδες, από το σενάριο και την τηλεοπτική σειρά –και λόγω της μεγάλης απήχησης που είχαν-, πέρασαν σε βιβλία. Πρόκειται για την Jessica Fletcher (την υποδύεται η Angela Lansbury) της τηλεοπτικής σειράς Murder She Wrote, μια συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων, η οποία αρέσκεται να εξιχνιάζει μυστήρια και η ίδια.

H δεύτερη δεν είναι άλλη από την ειδική πράκτορα του FBI Dana Scully, της πασίγνωστης και πολύ επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς The X-Files, η οποία προβλήθηκε από το 1993 μέχρι το 2002. Την σειρά, σαφώς επιστημονικής φαντασίας περισσότερο παρά αστυνομική, αλλά με ισχυρές δόσεις μυστηρίου και σασπένς, ακολούθησαν δυο κινηματογραφικές ταινίες και μια σειρά βιβλίων. Τόσο στην τηλεόραση όσο και στον κινηματογράφο, την Dana Scully υποδύθηκε η Gillian Anderson.

Για λόγους ολοκλήρωσης του πορτραίτου της γυναίκας ντετέκτιβ, οφείλω να πω πως είναι αμέτρητοι οι θηλυκοί Σέρλοκ Χολμς, έτσι όπως τους γνωρίσαμε μέσα από τη, μικρή, κυρίως, αλλά και την μεγάλη οθόνη όπου και εμφανίστηκαν, χωρίς να έχουν προηγούμενη καριέρα ως λογοτεχνικοί ήρωες, αλλά που μας έχουν πείσει με τις ολοκληρωμένες τους προσωπικότητες.

Σας ευχαριστώ για την υπομονή και την προσοχή σας.

 Ρούσσα Εκκλησιά, 02.08.2014*

*Η παρουσίαση έγινε σε εκδήλωση για την αστυνομική λογοτεχνία, τον Αύγουστο του 2014 στην Κρήτη, στα πλαίσια των ΚΟΡΝΑΡΕΙΩΝ 2014.

crime_and_punishment22

Η γυναίκα ντετέκτιβ: από την λογοτεχνία στον κινηματογράφο και την τηλεόραση – I

•18/10/2014 • 1 σχόλιο

01

Της Νίνας Κουλετάκη

Όταν μιλάμε για αστυνομικό μυθιστόρημα και, ιδιαίτερα, για τον χαρακτήρα του ερευνητή του εγκλήματος, ο νους μας σχηματίζει την εικόνα ενός σκληροτράχηλου, λίγο αγροίκου αστυνομικού, ιδιωτικού ή μη, έξυπνου και –ενίοτε- παραβατικού. Κι αυτό είναι σωστό, τουλάχιστον για την πλειοψηφία των έργων της αστυνομικής λογοτεχνίας. Η γυναίκα σ’ αυτά μπορεί να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, συνήθως όμως θα είναι η βοηθός, η μοιραία γυναίκα ή το θύμα. Κι όμως: ήδη από την εμφάνιση του είδους στη λογοτεχνία, είχαμε γυναίκες-ερευνήτριες του εγκλήματος. Και γι αυτές θα μιλήσουμε απόψε εδώ και συγκεκριμένα γι αυτές που μεταφέρθηκαν με –περισσότερη ή λιγότερη επιτυχία – στον κινηματογράφο και την τηλεόραση.

Όπως ισχύει και για τους άνδρες συναδέλφους τους, οι γυναίκες ντετέκτιβ ανήκουν σε τέσσερις αρχετυπικές κατηγορίες, με κάμποσες υποδιαιρέσεις. Έχουμε την ερασιτέχνιδα ντετέκτιβ, την ιδιωτική αστυνομικό, την αξιωματικό της αστυνομίας και την ιατροδικαστή ή αναλύτρια αποδεικτικών στοιχείων. Κι ακόμα έχουμε γυναίκες ντετέκτιβς που ανήκουν στον κλήρο, ή είναι κυβερνητικοί πράκτορες ή ακόμα αυτές που παίζουν το ρόλο του ερευνητή στα μεσαιωνικά αστυνομικά μυθιστορήματα.

02Αν και οι γυναίκες συγγραφείς κυριάρχησαν επί μακρόν στο είδος της αστυνομικής λογοτεχνίας, οι περισσότερες από αυτές επέλεξαν –κατά κανόνα- άντρα για το ρόλο του ντετέκτιβ στα βιβλία τους: η Agatha Christie τον Hercule Poirot, η Dorothy Seyers τον Λόρδο Peter Wimsey, η Ruth Rendell τον Επιθεωρητή Wexford, η Ngaio Marsh τον Sir Roderick Alleyn.

Όταν η C.A. Barnett έκανε έρευνα για τη συγγραφή του έργου της Mystery Women: An Encyclopedia Of leading Women Characters In Mystery Fiction, καταχώρισε σχεδόν 400 κείμενα, διηγήματα και νουβέλες, γραμμένα από το 1860 μέχρι το 1979, στα οποία ο βασικός ερευνητής ήταν γυναίκα. Μόνο 11 από αυτά είχαν γραφεί πριν το 1900.

03Από την έρευνα αυτή προέκυψε ότι η πρώτη γυναίκα ντετέκτιβ στην ιστορία του είδους, ήταν η Mrs G, η οποία εμφανίστηκε το 1864, στο διήγημα του Andrew Forrester Jr, The Female Detective. Καθώς επρόκειτο για ρηχό και επιφανειακό χαρακτήρα, για τον οποίο ο συγγραφέας δεν έδινε σχεδόν κανένα στοιχείο, παρέμεινε μια μάλλον ανώνυμη φιγούρα, γεγονός που μας οδηγεί να θεωρούμε άλλον ως δημιουργό της πρώτης γυναίκας ντετέκτιβ.

Ο Wilkie Collins, αν και δεν ήταν ο πρώτος που έγραψε αστυνομική νουβέλα, ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε γυναίκα στο ρόλο του ντετέκτιβ ή, έστω, στο ρόλο του ατόμου που ερευνά και εξιχνιάζει το έγκλημα, σκιαγραφώντας ολοκληρωμένο χαρακτήρα. Πρόκειται για τη Valeria Brinton, ηρωίδα της νουβέλας του Colins The law and the lady (1875). Η πλοκή του έργου έχει να κάνει με τον γάμο της Valeria και τις υποψίες της για το παρελθόν του συζύγου της. Μέσα από τις έρευνές της, ανακαλύπτει ότι ο σύζυγός της είχε δικαστεί για τη δολοφονία της πρώτης του συζύγου με δηλητήριο και απαλλάχτηκε μόνο λόγω μη ισχυρών αποδείξεων. Μέσα από μια σειρά γεγονότων η Valeria θα αποκτήσει τη συζυγική ευτυχία, καθώς θα καταφέρει να αποδείξει την αθωότητα του άνδρα της.

Αν και η νουβέλα αυτή του Collins είχε στόχο να καυτηριάσει το δικονομικό σύστημα της Σκωτίας, την απαλλαγή με την ετυμηγορία της μη απόδειξης και την καταστροφή που αυτό επέφερε στις ζωές των ανθρώπων λόγω της υποψίας που βάραινε επάνω τους και τους ακολουθούσε μέχρι τέλους, εντούτοις κατάφερε κάτι πρωτοποριακό για την εποχή της. Μιλάμε για τη βικτωριανή Αγγλία, όπου η γυναίκα αντιμετωπίζεται ως ένα αδύναμο, εύθραυστο πλάσμα, χρήζον προστασίας και ανίκανο να πάρει πρωτοβουλίες. O Collins, ίσως και λόγω των αντισυμβατικών προσωπικών του σχέσεων, μπορούσε να διακρίνει τη δύναμη και την αποφασιστικότητα μιας γυναίκας και να εκτιμήσει το κοφτερό της μυαλό.

04To 1878, η Anna Katherine Green, με τη δημοσίευση του The Leavenworth Case, γίνεται η πρώτη γυναίκα που συγγράφει αστυνομικό μυθιστόρημα και, μάλιστα, με γυναίκα ερευνήτρια, την Amelia Butterworth.

Μια, ακόμη, πρωτοπόρος γυναίκα ντετέκτιβ, ήταν η Loveday Brooke, χαρακτήρας που δημιούργησε η Catherine Louisa Pirkis, και οι περιπέτειες της οποίας ξεκίνησαν το 1894, μέσα από δημοσιεύσεις στο περιοδικό της εποχής Ludgate Magazine.

Ταυτόχρονα με την εκδήλωση του πρώτου κύματος του Κινήματος για την Απελευθέρωση των Γυναικών (τέλη 18ου αιώνα μέχρι το 1920), αυξάνει και ο αριθμός των θηλυκών ντετέκτιβ. Ανατρέχοντας στην εγκυκλοπαίδεια της Barnett, διαπιστώνουμε ότι οι περισσότερες ερευνήτριες του εγκλήματος είναι εργαζόμενες και, μάλιστα, σε επαγγέλματα απαιτητικά που προϋποθέτουν σπουδές: γραμματείς, νοσοκόμες, δασκάλες, ακόμα και αρχαιολόγοι ή δημοσιογράφοι. Στις δεκαετίες του ’20 και του ’30 εμφανίζεται μια νέα γενιά γυναικών ντετέκτιβ: μοντέρνες και ζωηρές, συχνά βρίσκουν τη λύση του εγκλήματος με τη βοήθεια των συζύγων ή των εραστών τους. Ενδεικτικά αναφέρω το δημοφιλές ζευγάρι των Nick και Nora Charles, από την πένα του Dashiell Hammett και τους Tommy και Tuppence Beresford της Agatha Christie.

Με την πάροδο του χρόνου η γυναίκα ντετέκτιβ συναντάται όλο και συχνότερα στην αστυνομική λογοτεχνία. Είναι ίση με τον άντρα και –ενίοτε- σκληρότερη από αυτόν. Επίσης είναι σέξυ και έχει λάβει αξιόλογη μόρφωση. Είναι ερασιτέχνις, επαγγελματίας αστυνομικός (ιδιωτική ή μη), επιστήμων.

Ας δούμε, πιο αναλυτικά, μερικούς τύπους γυναικών ντετέκτιβ.

05Η ερασιτέχνις ντετέκτιβ

Το πρώτο όνομα που μας έρχεται στο νου σ’ αυτή την κατηγορία είναι, φυσικά της Miss Jane Marple, της ηρωίδας της Κυρίας του Εγκλήματος, Agatha Christie. Πρόκειται για μια ηλικιωμένη ανύπαντρη, γλυκιά κυρία που ζει στο ειδυλλιακό χωριό του St Mary Mead. Εκ πρώτης όψεως δεν είναι παρά το στερεότυπο της περίεργης, κουτσομπόλας, αγγλίδας γεροντοκόρης όμως, καθώς το μυστήριο προχωρά, ο αναγνώστης ανακαλύπτει την οξυδέρκειά της και τη βαθειά της γνώση της «ανθρώπινης φύσης». Καθώς δεν αποτελεί επικίνδυνη ή απειλητική φιγούρα, ο δολοφόνος δεν την λαμβάνει υπόψη, θα λέγαμε πως –τις περισσότερες φορές- δεν την βλέπει καν. Εκείνη όμως, περνώντας ουσιαστικά απαρατήρητη, καταφέρνει να συνθέτει με επιτυχία τα κομμάτια του παζλ και να λύνει το γρίφο. Η Miss Marple πρωταγωνιστεί σε 12 μυθιστορήματα της Agatha Christie ενώ εμφανίζεται και σε διάφορες συλλογές διηγημάτων. Πρώτη της εμφάνιση ήταν το 1927, στη συλλογή διηγημάτων της Agatha Christie Η Λέσχη της Τρίτης (The Tuesday Night Club).

Οι υποθέσεις της Miss Marple έχουν μεταφερθεί με επιτυχία τόσο στον κινηματογράφο, όσο και στην τηλεόραση. Την παρατηρητική ηλικιωμένη δεσποινίδα έχουν ερμηνεύσει η Margaret Rutherford και η Angela Lansbury στον κινηματογράφο, ενώ οι Joan Hickson, Geraldin McEwan και Julia McKenzie στις τηλεοπτικές μεταφορές των βιβλίων.

Από την πένα της Agatha Christie ξεπήδησαν άλλες δύο γυναικείες φιγούρες ερευνητριών του εγκλήματος που, όμως, δεν είχαν την εμβέλεια της Miss Marple. Σε επτά μυθιστορήματα με κεντρικό ήρωα τον Ηρακλή Πουαρώ, εμφανίζεται η πρώτη από αυτές, η Ariadne Oliver, φίλη του Πουαρώ και συγγραφέας ιστοριών μυστηρίου, επίμονη και συχνά ακολουθώντας λάθος δρόμο, καταλήγει να βοηθά τον Πουαρώ στην επίλυση του μυστηρίου. Η Ariadne Oliver εμφανίστηκε σε κάμποσα επεισόδια της μακρόβιας τηλεοπτικής σειράς «Πουαρώ».

Η δεύτερη είναι αυτή που αναφέραμε και πιο πάνω, η Tuppence Beresford η οποία, μαζί με τον σύζυγό της Tommy επιλύουν μυστήρια, σε μια σειρά μυθιστορημάτων και διηγημάτων. Η πρώτη της εμφάνιση έγινε το 1922 στο βιβλίο Thesecretadversary, ενώ το 1929 εμφανίστηκε στην κινηματογραφική του μεταφορά σε βωβή ταινία. Η ηθοποιός Francesca Annis υποδύθηκε την Tuppence στην σειρά Partners in Crime (1983-1984).

Μια άλλη ερασιτέχνις ερευνήτρια δημιουργήθηκε από την πένα του μεγάλου συγγραφέα του είδους Dashiell Hammett. Πρόκειται για την Nora Charles, σύζυγο του συνταξιούχου ντετέκτιβ τoυ Πρακτορίου Πίνκερτον, Nick Charles. H Νora εμφανίζεται στο βιβλίο του Hammett The thin man, το οποίο έγινε ταινία με την Myrna Loy στον ρόλο της Nora. Ακολούθησαν άλλες πέντε ταινίες και μια τηλεοπτική σειρά. Ένα remake της πρώτης ταινίας αναμένεται μέσα στο 2015.

Θα ολοκληρώσουμε την πρώτη κατηγορία με την Jemima Shore, δημιούργημα της συγγραφέως Antonia Fraser που πρωταγωνιστεί σε δέκα μυθιστορήματα. Η Jemima είναι δημοσιογράφος και ερασιτέχνις ντετέκτιβ. Τα μυθιστορήματα της Fraser έγιναν δύο τηλεοπτικές σειρές, με την Maria Aitken στον ρόλο της Jemima στην πρώτη από αυτές (Quiet as a nun – 1978) και την Patricia Hodge στην δεύτερη (Jemima Shore Investigates – 1983).

 

06Η ιδιωτική ντετέκτιβ

Στον αντίποδα της Miss Marple βρίσκεται η Phryne Fisher, πλούσια κληρονόμος, η οποία εγκαταλείπει την υψηλή κοινωνία του Λονδίνου για να επιστρέψει στον τόπο καταγωγής της, την Μελβούρνη της Αυστραλίας, όπου ξεδιαλύνει κλασικά whodunit μυστήρια, υποθέσεις με εμπόριο κοκαΐνης αλλά και πολιτικά εγκλήματα, στα τέλη της δεκαετίας του ‘30. Εμφανίστηκε το 1989, στο μυθιστόρημα Death by Misadventure της αυστραλέζας Kerry Greenwood και δεν έχει καμία σχέση με την αγγλίδα «συνάδελφό» της. Είναι νέα, όμορφη, σέξυ, χωρίς αναστολές και με αγάπη στο αλκοόλ. Ταυτόχρονα είναι έξυπνη και δυναμική, ριψοκίνδυνη, γρήγορη και αποτελεσματική, βρίσκεται πάντα δυο βήματα μπροστά από την αστυνομία. Ξέρει να πιλοτάρει αεροπλάνο, οδηγεί αυτοκίνητο, καπνίζει, φορά συχνά παντελόνια κι αλλάζει εραστές με τη συχνότητα που αλλάζει καπέλλα. Η μεγαλύτερη διαφορά της, όμως, από τη Miss Marple είναι στον τρόπο με τον οποίο φτάνει στη λύση του εγκλήματος. Ενώ η Miss Marple παρατηρεί και συχνά συνεργάζεται με τους συγχωριανούς της, η Phryne επιλύει το πρόβλημα δια της μεθόδου «όταν απορρίψεις όλες τις πιθανότητες, αυτό που μένει είναι η αλήθεια». Τα βιβλία της Greenwood έγιναν τηλεοπτική σειρά με τίτλο Miss Fisher’s Murder Mysteries, με την Essie Davis να υποδύεται υποδειγματικά την Phryne Fisher.

Η P. D. James μας έχει δώσει δυο εξαιρετικούς χαρακτήρες, στο χώρο των ερευνητών: τον επιθεωρητή της αστυνομίας Adam Dalgliesh και την Cordelia Gray, ιδιωτική αστυνομικό. Η James είναι η πρώτη συγγραφέας σύγχρονου αστυνομικού μυθιστορήματος, στο οποίο ο ντετέκτιβ είναι γυναίκα. Επειδή, όμως, η Cordelia Gray εμφανίζεται μόνο σε δύο μυθιστορήματα (An Unsuitable Job For A Woman – 1972, The Skull Beneath The Skin – 1982), η πρωτιά αυτή δεν έχει αναγνωριστεί ευρέως στην James.

Όπως συμβαίνει και με τους πρωταγωνιστές των Hammett, Chandler και Spillane, η Cordelia είναι ξεκομμένη από την κοινωνία και ο ρόλος της ως ντετέκτιβ αμφισβητείται συχνά. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι, όταν ο συνεταίρος της αυτοκτονεί, αφήνοντάς την μοναδική κάτοχο του γραφείου ερευνών που διατηρούσαν, οι αστυνομικοί -κατά τη διεξαγωγή της έρευνας για την αυτοκτονία του- παίρνουν ως δεδομένο ότι η Cordelia ήταν η γραμματέας του. Ακόμα και οι γυναικείοι χαρακτήρες του έργου διατηρούν επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της Cordelia και για την ικανότητά της να επιτύχει σ’ αυτό το επάγγελμα. Και όταν τα καταφέρνει εκπλήσσει τους πάντες.

Το βιβλίο έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από τις φεμινίστριες , οι οποίες χρειάστηκε να περιμένουν δέκα χρόνια για να δουν την Cordelia σε νέες περιπέτειες. Το δεύτερο αυτό βιβλίο τις απογοήτευσε οικτρά, καθώς η Cordelia εμφανίζεται εντελώς ακατάλληλη για τη δουλειά του ντετέκτιβ. Μάλιστα, αυτό γίνεται απόλυτα κατανοητό στο τέλος του βιβλίου, όπου η υπόθεση που την περιμένει είναι η εύρεση μιας χαμένης γάτας! Ο Nicola Nixon, μελετητής του έργου της P.D. James, υποστηρίζει ότι η απαξίωση της Cordelia από τη δημιουργό της, οφείλεται στις αποστάσεις που κρατούσε η ίδια η James από το φεμινιστικό κίνημα.

Οι ιστορίες της Cordelia Grayέγιναν τηλεοπτική σειρά το 1997, με την Helen Baxendale στον ομώνυμο ρόλο.

Μια άλλη, ιδιαίτερα γνωστή και επιτυχημένη λογοτεχνική ιδιωτική ερευνήτρια (τουλάχιστον σε όλον τον κόσμο πλην, της πατρίδας της, της Botswana!), είναι η Precious Ramotswe, δημιούργημα του Alexander McCall Smith, που απέχει περισσότερο από κάθε άλλη ηρωίδα οποιουδήποτε συγγραφέα, από το πρότυπο της γυναίκας-ντετέκτιβ. Η Precious είναι μια εύσωμη, λίγο κωμική, ευχάριστη κυρία, η οποία διατηρεί ένα ιδιωτικό γραφείο ερευνών στην πόλη Gaborone της Botswana. Παρά το παρουσιαστικό της που αποπροσανατολίζει, έχει κρυφά χαρίσματα: είναι ιδιαίτερα έξυπνη, εξαιρετικός κριτής χαρακτήρων, μια φωτεινή πηγή θετικής ενέργειας μέσα σε ένα μάλλον καταθλιπτικό περιβάλλον. Η Precious, μια θεία που όλοι θα θέλαμε να είχαμε, λύνει μυστήρια και φόνους, εντοπίζει εξαφανισμένα πρόσωπα και κλεμμένα αντικείμενα με έναν τρόπο αποτελεσματικό, γοητευτικό και αξιολάτρευτο. Αγαπά τη Βασίλισσα και τον Nelson Mandela καθώς και τον πολιτικό Seretse Khama, ο γιος του οποίου είναι ο σημερινός Πρόεδρος της Botswana.

Η τηλεοπτική σειρά του BBC The No 1 Ladies’ DetectiveAgency (2008-2009) αποτελεί την τηλεοπτική μεταφορά των βιβλίων του McCall Smith, με την Jill Scott στον ρόλο της Precious.

To 2004, σε ηλικία 50 ετών, πεθαίνει ένας Σουηδός συγγραφέας και δημοσιογράφος, παγκοσμίως άγνωστος. Θα γίνει ακριβώς το αντίθετο όταν, μετά τον θάνατό του, δημοσιευτούν τρία μυθιστορήματα που αποτελούν την Τριλογία Millenium. Μιλώ, φυσικά, για τον Stieg Larsson, τη νιφάδα που οδήγησε στην χιονοστιβάδα των σκανδιναβών συγγραφέων αστυνομικής λογοτεχνίας, την τελευταία δεκαετία.

Ηρωίδα και των τριών μυθιστορημάτων που απαρτίζουν την τριλογία του (Το κορίτσι με το τατουάζ, Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά και Το κορίτσι στη φωλιά της σφήκας) είναι η φυσική κοκκινομάλα Lisbeth Salander που, όμως, βάφει τα μαλλιά της μαύρα. Χλωμή και υπερβολικά αδύνατη, με τρυπημένη μύτη και φρύδια, με πολλά τατουάζ και χάκερ ολκής. Με προβληματική παιδική ηλικία, είναι μοναχική, με προβλήματα επικοινωνίας και αντικοινωνική. Ο ίδιος ο Larsson είχε πει πως είναι η ενήλικη Πίπη Φακιδομύτη. Έχει μια προβληματική σχέση με έναν ερευνητή/δημοσιογράφο και σε όλο το έργο επικρατεί η άποψή του ότι η Liesbeth πάσχει από το σύνδρομο Asperger. Συνωμοσίες, κατασκοπία, δράση είναι τα χαρακτηριστικά των τριών μυθιστορημάτων, που έγιναν αντίστοιχες κινηματογραφικές ταινίες. Την Lisbeth Salander υποδύθηκε πειστικά η Noomi Rapace. To trailer που ακολουθεί είναι από την τρίτη και τελευταία ταινία.

Τέλος, θα πρέπει να αναφέρω και την V. I. Warshawski, ιδιωτική ντετέκτιβ από το Σικάγο, ηρωίδα της Sara Paretsky. Η Warshawski είναι κόρη αστυνομικού, διπλωματούχος νομικός (εργάστηκε για ένα διάστημα στην εισαγγελία του Σικάγο), διαζευγμένη, χωρίς παιδιά.

Η Warshawski ασχολείται συνήθως με υποθέσεις δολοφονίας υψηλόβαθμων στελεχών. Είναι μια ψηλή, αθλητική καστανή γυναίκα, που τρέχει για να κρατιέται σε φόρμα, ξέρει καράτε και συχνά εμπλέκεται σε –σώμα με σώμα- μάχες με τους αντιπάλους της. Έχει πάντα επάνω της το ενιάσφαιρο, ημιαυτόματο Smith & Wesson της. Είναι οξύθυμη, σαρκαστική και με μεγάλη αυτοπεποίθηση. Προτιμά να ντύνεται με αθλητικά φανελάκια, τζην και αθλητικά παπούτσια αλλά αισθάνεται το ίδιο καλά με ακριβό ντύσιμο και ψηλά τακούνια, όταν το καλούν οι περιστάσεις. Κοιμάται γυμνή. Αγαπά την Όπερα και την κλασική μουσική και όταν έχει στρες παίζει πιάνο και τραγουδά άριες. Διατηρεί τη γραμμή της παρά τα λουκούλλεια γεύματα που καταναλώνει, συνοδεύοντάς τα με καλό κρασί.

Είναι ηρωίδα 13 μυθιστορημάτων και αρκετών διηγημάτων. Στον κινηματογράφο την ενσάρκωσε η Kathleen Turner, στην ταινία V. I. Warshawski του 1991.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

Υπόθεση Καβαφάκη: Μια ανεξιχνίαστη πολιτική δολοφονία – ΙΙΙ

•11/10/2014 • 1 σχόλιο

Προηγούμενο

του Γιάννη Ράγκου

Νέα στοιχεία

Ταυτόχρονα, εκείνη την περίοδο, ο ανακριτής Βλαστός -που είχε αντικαταστήσει τον συνάδελφό του Φιλιππίδη- ξεκίνησε νέα έρευνα για την υπόθεση. Στο πλαίσιο αυτό, επισκέφθηκε πολλές φορές τον Μαστραντώνη στις φυλακές του Παλαιού Στρατώνα για να τον εξετάσει. Κατά τη διάρκεια αυτών των ανακρίσεων, ο Μαστραντώνης άλλαξε στάση, παρουσιάζοντας μια εντελώς διαφορετική εκδοχή για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκε η δολοφονία.

Συγκεκριμένα, κατά την πολυήμερη κατάθεσή του, ο Μαστραντώνης ανέφερε πως ένα μήνα προ του φόνου συνάντησε τυχαία τον δημοσιογράφο και εκδότη της εφημερίδας «Ατρόμητος» Ν. Πανόπουλο, μέσω του οποίου γνώρισε στα γραφεία της «Ενώσεως Πολιτικών Συλλόγων» τον πρόεδρό της Φωτιάδη, τον δικηγόρο Ι. Τζίβα, τον συμβολαιογράφο Σκιαδαρέση, τον δικηγόρο Α. Μάτεση, τον δημόσιο υπάλληλο Π. Μπένο, τον Σουρέα (που είχε επιτεθεί στον Καβαφάκη τον Αύγουστο του 1921), έναν ανθυπασπιστή του πεζικού, έναν λοχία του ιππικού και μερικούς ακόμη άντρες. Στο διάστημα που ακολούθησε ο Μαστραντώνης άκουσε πολλές φορές τα προαναφερόμενα μέλη του Πολιτικού Συλλόγου να καταφέρονται εναντίον του Καβαφάκη, λέγοντας πως «θέλει σκότωμα δια να εκλείψη, διότι με το ξύλο που έφαγε δεν σιωπά».

Σύμφωνα με την αφήγηση του Μαστραντώνη, την παραμονή του φόνου συνάντησε τον Σκαιδαρέση στο συμβολαιογραφείο του δεύτερου. Εκεί, ο Σκιαδαρέσης του έδωσε ένα πιστόλι, χωρίς να του εξηγήσει τον λόγο, όμως ο Μαστραντώνης αρνήθηκε να το παραλάβει και έφυγε. Το απόγευμα της επομένης (21 Φεβρουαρίου), συναντήθηκε με τον Μπένο, με τον οποίο κατέληξαν σε διάφορα κέντρα, όπου κατανάλωσαν μεγάλες ποσότητες κρασιού και μπύρας. Κατόπιν, ο Μπένος με εύσχημο τρόπο τον οδήγησε στην οδό Τροίας. «Εκεί συνηντήσαμεν άλλα τρία πρόσωπα, εξ ων ο μεν εις ήτο ο λοχίας […], ο άλλος μου εφάνη από το ανάστημά του και το όλον του ότι ήτο ο Σκιαδαρέσης, το δε τρίτον πρόσωπον δεν το εγνώρισα, υποψιάζομαι όμως […] ότι ήτο ο Σουρέας» είπε ο Μαστραντώνης και συνέχισε: «Μόλις τους συνηντήσημεν, ο Μπένος επλησίασεν τον Σουρέαν, εγώ δε εισήλθον εις την οδόν Τροίας και επειδή εις ένα αδιέξοδον στενάκι ήτο σκότος, ούρησα και […] έκαμα εμετόν. Ενώ δε έβγαινον έξω από το στενόν, ήκουσα κρότον αμάξης στρεφομένης να φύγη προς την οδόν Πατησίων και ταυτοχρόνως ήκουσα ριφθέντας 4-5 πυροβολισμούς, τους οποίους αντελήφθην ότι τους έρριψεν ο λοχίας και ο Μπένος εναντίον του ανθρώπου, όστις αμέσως έπεσεν χάμω. Μετά τους πυροβολισμούς όλοι διεσκορπίσθησαν, εγώ δ’ ετράπην προς τα άνω, τρέχων. […] Όταν δ’ έφτασα εις την οδόν Κυψέλης, έπεσα χάμω. […] Αφού με συνέλαβον εις ένα χανδάκι, όπου έπεσα, λόγω του σκότους και της μέθης μου, με οδήγησαν εις την Διεύθυνσιν της Αστυνομίας […]».

Εκεί, ο αστυνομικός διευθυντής Γάσπαρης επέδειξε τον Μαστραντώνη ένα πιστόλι και ένα μαχαίρι, λέγοντας πως βρέθηκαν πάνω του. Όταν Μαστραντώνης αρνήθηκε κάθε σχέση με το γεγονός, λέγοντας πως το περίστροφο άφησαν δίπλα του οι πραγματικοί δράστες για να τον ενοχοποιήσουν, ο Γάσπαρης τον καθησύχασε ότι «αύριον θα είσαι έξω, ο φονεύς δεν απεκαλύφθη». Το ίδιο βράδυ, τον Μαστραντώνη επισκέφθηκε στο κρατητήριο ένας γιατρός που βεβαίωσε πως «αυτός είναι ελεεινός στο μεθύσι και δεν είνε εις θέσιν να κάμη φόνον» και την επομένη ο Τζίβας, που κατά τον Μαστραντώνη είχε ειδοποιηθεί από τον ίδιο τον Γάσπαρη. Ο Τζίβας είπε στον συλληφθέντα να αναλάβει την ευθύνη του φόνου, τον διαβεβαίωσε πως ο ίδιος και η «οργάνωση» θα φροντίσουν να «πέσει στα μαλακά» και του υποσχέθηκε χρηματικό ποσό 100.000 δρχ. Τέλος, ο Μαστραντώνης σημείωσε πως κατά τη διάρκεια της προφυλάκισής του, τον επισκέφθηκαν αρκετές φορές ο Τζίβας και άλλα μέλη του Συλλόγου προσφέροντάς του κάποια μικροποσά.

Άποψη της Αθήνας (πλατεία Συντάγματος), στις αρχές της δεκαετίας του 1920.

Άποψη της Αθήνας (πλατεία Συντάγματος), στις αρχές της δεκαετίας του 1920.

Με τα νέα στοιχεία που είχαν προκύψει, ο Βλαστός κάλεσε για εξέταση τον Φωτιάδη κατά μόνας και κατ’ αντιπαράσταση με τον Μαστραντώνη, χωρίς πάντως να προκύψουν στοιχεία ενοχής σε βάρος του πρώτου. Έτσι, ο Φωτιάδης αφέθηκε ελεύθερος, όμως λίγες μέρες μετά προφυλακίστηκε εκ νέου με ένταλμα του προέδρου της ανακριτικής επιτροπής που ερευνούσε την εν γένει δράση των Πολιτικών Συλλόγων για να αποφυλακιστεί οριστικά λίγο καιρό αργότερα, με το διάταγμα περί αμνηστίας που εξέδωσε η επαναστατική κυβέρνηση Πλαστήρα. Παράλληλα, ο ανακριτής εξέδωσε ένταλμα σύλληψης και εναντίον του λοχία που είχε κατονομάσει ο Μαστραντώνης ως έναν από τους φυσικούς αυτουργούς του εγκλήματος. Τον Μάρτιο του 1923, ο λοχίας εντοπίστηκε στην Μεσσηνία και μεταφέρθηκε στην Αστυνομική Διεύθυνση. Σύντομα, ο λοχίας όπως και τα άλλα πρόσωπα που είχε κατονομάσει ο Μαστραντώνης και είχαν προφυλακιστεί, υπέβαλαν αίτηση να περιληφθούν στα ευεργετικά μέτρα της αμνηστίας, κάτι που πιθανότατα πέτυχαν (ανάμεσά τους και ο ίδιος ο Ματραντώνης), παρά το γεγονός ότι όπως γράφτηκε στις εφημερίδες της 18ης Απριλίου 1923 «η στρατιωτική Δικαιοσύνη ζήτησε και ανέλαβε από τα πολιτικά δικαστήρια την υπόθεση Καβαφάκη, συνεχίζουσα τας ανακρίσεις».

Έτσι, η «υπόθεση Καβαφάκη» μπήκε οριστικά στο αρχείο, χωρίς ποτέ να διαλευκανθούν τα σκοτεινά της σημεία. Και ως σήμερα παραμένει ουσιαστικά άγνωστο ποιοι πραγματικά δολοφόνησαν τον δημοσιογράφο και ποιοι ήταν οι ηθικοί αυτουργοί του εγκλήματος.

Ο «Ελεύθερος Τύπος»

Μετά τη δολοφονία του Καβαφάκη, τη διεύθυνση του «Ελεύθερου Τύπου» ανέλαβε ο αδελφός του Διομήδης, ως το 1925, όταν ο διαδέχτηκε ο γιος του Ανδρέα Καβαφάκη, Χρήστος. Τον Μάιο του 1927, η έκδοση της εφημερίδας διακόπηκε, λόγω διαφωνίας του Χρήστου Καβαφάκη με τους άλλους συνιδιοκτήτες της. Τον Οκτώβριο του 1963 επανεκδόθηκε, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, με αποτέλεσμα να αναστείλει την κυκλοφορία της τον Ιανουάριο του επόμενου έτους. Το 1983, ο εκδότης Άρης Βουδούρης αγόρασε τον τίτλο και εξέδωσε εκ νέου την εφημερίδα, η οποία κυκλοφορεί ως σήμερα με άλλους ιδιοκτήτες.

Ο «Ελεύθερος Τύπος» επανεκδόθηκε τον Απρίλιο 1983 από τον επιχειρηματία Άρη Βουδούρη.

Ο «Ελεύθερος Τύπος» επανεκδόθηκε τον Απρίλιο 1983 από τον επιχειρηματία Άρη Βουδούρη.

Δολοφονίες δημοσιογράφων στην Ελλάδα

Η δολοφονία του Καβαφάκη «εγκαινίασε» ένας εντελώς «διακριτό» κεφάλαιο στην ιστορία των πολιτικών εγκλημάτων στην Ελλάδα: αυτό της δολοφονίας από πολιτικά κίνητρα εκπροσώπων του Τύπου (δημοσιογράφων, εκδοτών κ.λπ.). Είχε προηγηθεί ο θάνατος του βρετανού δημοσιογράφου Τσαρλς Ογλ (Charles Ogl), απεσταλμένου της εφημερίδας «Times» του Λονδίνου, ο οποίος είχε έρθει στην Ελλάδα προκειμένου να καταγράψει τα γεγονότα της επανάστασης του 1878 στην (οθωμανική, τότε) Θεσσαλία. Ο Ογλ σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μάχης στην περιοχή της Μακρινίτσας Πηλίου (αρχές Φεβρουαρίου), αν και σύμφωνα με ορισμένες μαρτυρίες δολοφονήθηκε με ιδιαίτερα βίαιο τρόπο από Τούρκους στρατιώτες αμέσως μετά τη λήξη της.

Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη δολοφονία της κατηγορίας αυτής διαπράχθηκε στις 13 Αυγούστου 1946. Θύμα της ήταν ο δημοσιογράφος του «Ριζοσπάστη» Κώστας Βιδάλης, 42 ετών, που βρισκόταν επίσης στη Θεσσαλία για τις ανάγκες ενός ρεπορτάζ σχετικά με τη δράση στην περιοχή της ένοπλης παρακρατικής ομάδας των αδελφών Γιώργου και Χρήστου Σούρλα, γνωστής και ως οι «Σούρληδες». Ο Βιδάλης απήχθη από μέλη της συμμορίας, βασανίστηκε και τελικά εκτελέστηκε στο νεκροταφείο του χωριού Μελία, της περιοχής Πλατύκαμπου Λάρισας. Για τη δολοφονία του Κ. Βιδάλη, διαβάστε επίσης: Λάζαρου Αρσενίου, Η δολοφονία του Κώστα Βιδάλη (εκδόσεις Αφών Τολίδη, 1982).

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, τον Μάιο του 1948, κι ενώ ο Εμφύλιος Πόλεμος βρισκόταν σε πλήρη ένταση, δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο αμερικανός δημοσιογράφος του δικτύου CBS Τζορτζ Πολκ. Για την υπόθεση, διαβάστε επίσης στο «Έγκλημα και Τιμωρία»: Πάνου Ζέρβα, Υπόθεση Πολκ και Γιάννη Ράγκου, Ποιος δολοφόνησε τον Τζορτζ Πολκ;

Από αριστερά οι Τζ. Αθανασιάδης, Π. Μπακογιάννης, Τζ. Πολκ και Κ. Βιδάλης (από το pressingnewsgr.blogspot.gr).

Από αριστερά οι Τζ. Αθανασιάδης, Π. Μπακογιάννης, Τζ. Πολκ και Κ. Βιδάλης (από το pressingnewsgr.blogspot.gr).

Τέσσερις δεκαετίες μετά, στις 19 Μαρτίου 1983, δολοφονήθηκε στο γραφείο του στην οδό Πειραιώς, ο εκδότης της εφημερίδας «Η Βραδυνή» Τζώρτζης Αθανασιάδης. Την ευθύνη για την «ενέργεια» αυτή ανέλαβε η οργάνωση «Αντιστρατιωτική Πάλη», η οποία όμως λίγο αργότερα, με προκήρυξη που δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες «Αυγή» και «Ελευθεροτυπία», αρνήθηκε κάθε συμμετοχή της. Έως και σήμερα, τα κίνητρα της δολοφονίας παραμένουν αδιευκρίνιστα. Η δεκαετία του 1980 αποδείχθηκε η πλέον «πυκνή» σε παρόμοια γεγονότα, αφού στις 21 Φεβρουαρίου 1985 δολοφονήθηκε μαζί με τον οδηγό του Γ. Ρουσέτη στο Κολωνάκι (στη συμβολή των οδών Βουκουρεστίου και Τσακάλωφ), ο εκδότης της εφημερίδας «Απογευματινή» Νίκος Μομφεράτος, από μέλη της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», ενώ στις 26 Σεπτεμβρίου 1989 ο δημοσιογράφος και βουλευτής της ΝΔ Παύλος Μπακογιάννης, στην είσοδο του γραφείου του επί της οδού Ομήρου 35 στην Αθήνα, επίσης από μέλη της «17 Νοέμβρη».

Τέλος, στις 19 Ιουλίου 2010 έξω από το σπίτι του στην Ηλιούπολη Αθήνας, πυροβολήθηκε ο δημοσιογράφος και διαχειριστής του blog Troktiko Σωκράτης Γκιόλιας. Την ευθύνη για τη δολοφονία ανέλαβε η οργάνωση «Σέχτα Επαναστατών».

ΠΗΓΕΣ
- Αρχείο εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος».
- Αρχείο εφημερίδων «Πατρίς», «Εμπρός», «Σκριπ», «Εστία» και «Καθημερινή».
- «Δημοσιογράφοι που έγιναν μάρτυρες της Δημοκρατίας: ο παρακράτος δολοφονεί τον Α. Καβαφάκη», εφημ. «Ελευθεροτυπία», 2 Φεβρουαρίου 1977.
- Τίτου Αθανασιάδη: «Πολιτικές δολοφονίες στην Ελλάδα – Η δολοφονία του Ι. Δραγούμη και του Ανδρέα Καβαφάκη», εφημ. «Η Βραδυνή», 11 Απριλίου 1983.
- Σπύρου Μαρκέτου: «Η εκτέλεση των Έξι και η στάση του Βενιζέλου», περ. «Ιστορικά» (Ελευθεροτυπίας), τευχ. 6, 25 Νοεμβρίου 1999.
- Κώστα Μάγερ: «Ιστορία του ελληνικού Τύπου», τ. Β’ «Αθηναϊκαί εφημερίδες 1901-1959», Αθήνα 1959.
- Συλλογικό: «Ιστορία του ελληνικού έθνους», τόμος ΙΕ’, «Εκδοτική Αθηνών», Αθήνα 1978.
- Κάρολου Ε. Μωραΐτη: «Ανδρέας Καβαφάκης – Η ζωή και η δολοφονία ενός μάρτυρα της μαχόμενης δημοσιογραφίας», εκδόσεις «Νέα Σύνορα» – Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα 1993.

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό «Ιστορία Εικονογραφημένη», τχ. 506 (Αύγουστος 2010)

crime_and_punishment22

whodoneit1942dvd.jpg
 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 385 other followers

%d bloggers like this: