Είναι ντετέκτιβ, αυτοί οι Ρωμαίοι!

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΙΑΦΚΟΥ

Ολα τα είχαμε δει στη σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία. Αλλά και μυθιστορήματα τοποθετημένα στην αρχαία Ρώμη; Και όμως, ο Αμερικανός Τζον Μάντοξ Ρόμπερτς και η Ιταλίδα Ντανίλα Κομάστρι Μοντανάρι ξέρουν μια χαρά να στήνουν εγκλήματα στην Αιώνια Πόλη. Ο πρώτος είναι γνωστότατος στους φίλους του είδους από τη σειρά SPQR, της οποίας το όγδοο βιβλίο με τίτλο «Η εκδίκηση του Τίβερη» (εκδόσεις «Intro Books») κυκλοφόρησε. Η Μοντανάρι, σταρ στο είδος της στην Ιταλία και αλλού, εμφανίστηκε πρόσφατα και εδώ με το «Θάνατοι στην Πομπηία» (εκδόσεις «Αγρα»).

Με μόνιμους ήρωες δύο συγκλητικούς-ντετέκτιβ, ο πρώτος τον Δέκιο Καικίλιο Μέτελλο τον Νεότερο και η δεύτερη τον Πόπλιο Αυρήλιο, καταπιάνονται με καταστάσεις που μοιάζουν σημερινές, χωρίς όμως εκβιαστικά να τοποθετούνται σε αρχαίο σκηνικό. Η αληθοφάνεια είναι από τα ατού και των δύο συγγραφέων που τοποθετούν ο ένας την πλοκή στην τελευταία περίοδο της Δημοκρατίας, τον 1ο αιώνα π. Χ. και η άλλη στην πρώτη περίοδο των αυτοκρατόρων τον 1ο αιώνα μ.Χ.

Γουότεργκεϊτ 2.000 χρόνια πριν
Και γιατί δηλαδή πρέπει να αποτελεί το σκηνικό η αρχαία Ρώμη; Ο Ρόμπερτς μάς απαντά πως, όταν συνέλαβε την ιδέα για το πρώτο μυθιστόρημα της σειράς, προς τα τέλη της δεκαετίας του ’70, πλανάτο ακόμα το πνεύμα του σκανδάλου του Γουότεργκεϊτ. Αναρωτήθηκε σε ποια περίοδο της Ιστορίας θα μπορούσε να συμβεί κάτι παρόμοιο, με τόσες μηχανορραφίες και κουκούλωμα από τους υψηλά ισταμένους. Βρήκε την απάντησή του στη Ρώμη, αφού προς τα τέλη της Δημοκρατίας διέθετε όλα τα αναγκαία συστατικά: κλίκες των πολιτικών που τρώγονταν για την εξουσία, εκτεταμένη διαφθορά, υψηλή εγκληματικότητα και τις αστικές περιοχές να κυριαρχούνται από συμμορίες.

Η Μοντανάρι πάλι λέει πως ήταν εξοικειωμένη με την επιλεγμένη περίοδο, την ούτως ή άλλως γνωστή τουλάχιστον στο ιταλικό κοινό και συμφωνεί στην ουσία με τον Ρόμπερτς, αφού επισημαίνει πως «η αυτοκρατορική Ρώμη ήταν ιδανική για να την παραλληλίσεις με τη σημερινή κοινωνία.

Επρόκειτο πράγματι για πολυπολιτισμική μητρόπολη. Μια μείξη από διαφορετικές ράτσες, γλώσσες και θρησκείες, μια μεγάλη πρωτεύουσα που χαρακτηριζόταν από αυξημένη κοινωνική κι οικονομική κινητικότητα, με συνεχείς αλλαγές στα ήθη και στη νοοτροπία και με μια σχετική χειραφέτηση των δούλων και των γυναικών. Ιδανικός χώρος για να δημιουργήσεις μια σειρά αστυνομικών μυθιστορημάτων».

– Ποια προβλήματα δημιουργεί η προσπάθεια αληθοφάνειας εφόσον πρέπει να πείθετε ότι όντως οι ήρωές σας ζουν και δρουν πάνω από 2.000 χρόνια πριν;

Τζ. Μ. Ρ.: «Είναι πιο απλό απ’ ό,τι φαίνεται. Κι αυτό διότι, απ’ όλες τις ιστορικές περιόδους, αυτή της Ρώμης είναι η πιο κοντινή στον κόσμο όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Οι Ρωμαίοι ζούσαν την ιδιωτική, τη δημόσια και την πολιτική ζωή τους με τρόπο παρόμοιο με τον δικό μας».

Ντ. Κ. Μ.: «Η προσπάθεια αληθοφάνειας έχει να κάνει με την υπογράμμιση των χαρακτηριστικών του κλασικού πολιτισμού που επιζούν ώς σήμερα και με την εκτίμηση αρχών, όπως η ανεκτικότητα, που ως και εμείς, οι ζώντες στην τρίτη χιλιετία, ακόμα δεν έχουμε πετύχει».

Ο Ρόμπερτς έχει γράψει τρία σύγχρονα αστυνομικά μυθιστορήματα με ήρωα έναν ιδιωτικό ντετέκτιβ, τον Γκέιμπ Τρέλοαρ. Στην ερώτηση αν αυτό είναι ευκολότερο, απαντά πως απολαμβάνει περισσότερο τη σειρά SPQR. Και συμπληρώνει πως «με τις μοντέρνες ιστορίες μυστηρίου κινδυνεύεις πάντα να γράψεις κάτι παλιό, με το οποίο έχουν ήδη ασχοληθεί άλλοι πριν από εσένα». Από την άλλη η Μοντανάρι θεωρεί πως σίγουρα δεν θα της ήταν εύκολο να γράψει ένα σύγχρονο αστυνομικό μυθιστόρημα, προσθέτοντας πως επιπλέον δεν θα το διασκέδαζε καθόλου. Ο Ρόμπερτς συμπληρώνει:
«Οι αναγνώστες δεν θέλουν να διαβάζουν τα ίδια και τα ίδια και όταν τοποθετείς μια ιστορία σε διαφορετικό σκηνικό, θέλουν να μάθουν κάτι γι’ αυτό. Οι περισσότεροι σύγχρονοί μας νομίζουν πως γνωρίζουν την αρχαία Ρώμη γιατί έχουν δει κινηματογραφικές ταινίες που εξελίσσονται σ’ αυτήν. Δεν συνειδητοποιούν πως ο αρχαίος κόσμος ήταν πολύ διαφορετικός από αυτόν που βλέπουν στο σινεμά κι εγώ προσπαθώ να τον περιγράψω χωρίς να γίνομαι διδακτικός».
Σαφέστατα και οι δύο συγγραφείς κάνουν πολιτική μέσα από τα βιβλία τους. Πόσο θεμιτό είναι άραγε αυτό για ένα αστυνομικό μυθιστόρημα;

Ο Ρόμπερτς με χιούμορ απαντά πως, αν συνέβη κάτι τέτοιο, δεν έγινε συνειδητά. Όμως «συμπτωματικά» η Ιταλία είχε τότε πλημμυρίσει από ξένους σκλάβους, ενώ τώρα εκμεταλλεύεται τα φτηνά εργατικά χέρια των μεταναστών. Κι ακόμα θυμίζει πως ο Κράσσος, ο Καίσαρας και ο Μάρκος Αντώνιος πολεμούσαν στις περιοχές που σήμερα αποτελούν τη Συρία, το Ισραήλ και το Ιράκ. Και προσθέτει ότι το «αστυνομικό μυθιστόρημα βρισκόταν πάντα κοντά στην πολιτική του καιρού του. Τα βιβλία του Μίκι Σπιλέιν αναφέρονται στην περίοδο αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο με τους κόκκινους μπαμπούλες και το κυνήγι των μαγισσών. Ο Ρέιμοντ Τσάντλερ γράφει για την ανηθικότητα και τη διαφθορά στο Λος Άντζελες στη δεκαετία του ’40 και τα κατασκοπικά μυθιστορήματα του Ιαν Φλέμινγκ διαβάζονται ως η ιστορία του ψυχρού πολέμου».

Φανταστικοί ήρωες σε ρεαλιστικό φόντο
Η Μοντανάρι λέει πως το να γράφεις, να σκέπτεσαι, να ζεις και ν’ αναπνέεις είναι πολιτική. Και προσθέτει πως για το αστυνομικό μυθιστόρημα, που είναι κοινωνικό κατ’ εξοχήν, το να κάνει πολιτική επιβάλλεται, ακόμα κι όταν η φύση του είναι ιστορική. «Κι έτσι οι ήρωές μου μιλούν και πράττουν ως πολιτικά όντα, τοποθετούνται δε πάνω σε θέματα που έκαιγαν τότε, όπως καίνε ακόμα σήμερα. Πάντως, αποφεύγω ν’ αναφέρομαι σε καταστάσεις που εξόφθαλμα έχουν σχέση μ’ αυτές που ζούμε σήμερα».

– Χρησιμοποιώντας υπαρκτά πρόσωπα, δεν έχετε το φόβο της πλαστογραφίας της ιστορίας;

Τζ. Μ. Ρ.: «Προσπαθώ να μην το κάνω, αλλά όταν βρίσκω μια τρύπα στη ζωή μιας γνωστής ιστορικής φιγούρας, νιώθω ελεύθερος να την γεμίσω με μια δικιά μου ιστορία. Το μεγαλύτερό μου πρόβλημα είναι πως, όταν δημιουργώ έναν αρνητικό ήρωα, δεν μπορώ να τον τιμωρήσω όπως του πρέπει. Αν όμως πρόκειται για τον Ιούλιο Καίσαρα, τότε δεν έχει παρά να κάνει την έξοδό του με τις ειδούς του Μαρτίου».

Ντ. Κ. Μ.: «Χρησιμοποιώ ελάχιστους υπαρκτούς ήρωες. Ο Κλαύδιος ή η Μεσαλίνα εμφανίζονται ευκαιριακά και μόνο σε κάποια από τα βιβλία μου. Προτιμώ ήρωες δικής μου κοπής, αν και σε φόντο μάλλον ρεαλιστικό. Όπως και να έχει το πράγμα, ο συγγραφέας ιστορικών αστυνομικών μυθιστορημάτων αλλά και ο οποιοσδήποτε συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, πρέπει να ανησυχεί όχι τόσο για την αλήθεια αλλά για την αληθοφάνεια του έργου του. Ξέρουμε τι είπαν οι σημαντικοί της ιστορίας αλλά δεν ξέρουμε τις σκέψεις τους. Κι εδώ ακριβώς οι συγγραφείς έχουν σχεδόν ελεύθερο πεδίο να δημιουργήσουν».

Αμφότεροι επαναλαμβάνουν ότι δεν είναι ιστορικοί, αλλά συγγραφείς και μόνο. Ο Ρόμπερτς δηλώνει πως στην καλύτερη περίπτωση είναι ερασιτέχνης ιστορικός. Και συμπληρώνει: «΄Ο,τι γνωρίζω είναι στην ουσία το αποτέλεσμα ενός βίου τυχαίας ανάγνωσης. Η Ρώμη ήταν μεγάλη δύναμη για περισσότερα από 700 χρόνια. Η γνώση μου συγκεντρώνεται σε σαράντα από αυτά, προς το τέλος της Δημοκρατίας. Και επέλεξα τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο γιατί έβριθε μηχανορραφιών και γοητευτικών προσωπικοτήτων».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

7 – 11/03/2007

~ από Nina C στο 29/11/2008.

5 Σχόλια to “Είναι ντετέκτιβ, αυτοί οι Ρωμαίοι!”

  1. καλημερα. παρα πολυ κατατοπιστικο κι ενδιαφερον. δε γινεται να ανεβαζεις ενα αρθρο τη μερα; σχετικα με το μαντοξ εχω αγορασει να διαβασω τη γυναικα του καισαρα μετα απο παροτρυνση μιας φιλης. λατρευω το ιστορικο αστυνομικο μυθιστορημα ελπιζω να με καλυψει ο συγκεκριμενος συγγραφεας. πρεπει να ειναι πολυ καλος ε;

  2. @Έλενα, δυστυχώς δε γίνεται. Υπάρχει και η δουλειά αλλά και άλλες ασχολίες και υποχρεώσεις. Ήδη δύο κείμενα την εβδομάδα είναι υπερβολικά, αν σκεφτεί κανείς τον κόπο που απαιτείται για την προετοιμασία τους. Ο Μάντοξ είναι αρκετά καλός και αναπαριστά πιστά την εποχή.

  3. pithanotata hdh ta gnorizete alla diavasa prosfata-afou porothika arketa me to blog sas:)- dyo vivlia me dihghmata me fonous ta opoia vrhka poly kala, kai malista ellhnon syggrafeon
    to ena einai to 4 ellhnikoi fonoi tou a. panselinou kai to allo oi 11 mikroi fonoi ths v.tzanakari. sto synolo 15 fonoi dld:).

  4. @killah, καλωσορίσατε! Σας έπεσαν μαζεμένοι οι φόνοι!!! 😀

  5. haha, thanx a lot
    keep up the good work

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: