Ίαν Ράνκιν: «Ο ήρωάς μου καπνίζει αντί για μένα»

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΣΙΑΦΚΟΥ

Το ν’ αρχίσεις να γράφεις αστυνομικά μυθιστορήματα με απώτερο στόχο να εξερευνήσεις μια πόλη ακούγεται παράδοξο, αυτή όμως είναι η περίπτωση του Ιαν Ράνκιν, του πολυβραβευμένου σκοτσέζου συγγραφέα, που το πάθος του για το Εδιμβούργο τον οδήγησε στη δημιουργία της σειράς με ήρωα τον επιθεωρητή Ρέμπους.

«Προσπαθούσα από πάντα να καταλάβω αυτή την πόλη. Τι είναι αυτό που την κάνει μοναδική και τους μηχανισμούς που την κάνουν να λειτουργεί. Το Εδιμβούργο εξακολουθεί να είναι ο κύριος ήρωας στα βιβλία μου, γιατί ακόμα δεν έχω απαντήσεις σ’ όλες τις προσωπικές μου απορίες γι’ αυτό. Πρόκειται για μια τυπική περίπτωση δόκτωρ Τζέκιλ και μίστερ Χάιντ, ένας τόπος μεγάλου πλούτου και απίστευτης φτώχειας, υψηλής κουλτούρας και αλητείας, ιδανικός για συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων» μάς λέει ο ίδιος και συμπληρώνει:

«Επίσης ήθελα να γράψω το είδος του βιβλίου που ο πατέρας μου θα διάβαζε -αστυνομικά και θρίλερ μάλλον παρά «λογοτεχνία». Και ήθελα να βγάλω αρκετά χρήματα έτσι ώστε να μην εξαρτώμαι από το κράτος (τους διάφορους μορφωτικούς οργανισμούς του Ηνωμένου Βασιλείου) για να ζω».

Ο Ράνκιν γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1960 στο Φάιφ της Σκοτίας. Αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Το πρώτο του μυθιστόρημα με ήρωα τον επιθεωρητή Ρέμπους κυκλοφόρησε το 1987. Τα βιβλία του φιγουράρουν στις λίστες των μπεστ σέλερ και μεταφράζονται σε πολλές χώρες του κόσμου, ενώ έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία. Αντλεί τα θέματά του από τη Σκοτία, αλλά είναι εμφανώς επηρεασμένος από την γκανγκστερική αμερικανική λογοτεχνία, όπως διαμορφώθηκε τη δεκαετία του ’40 από τον Χάμετ και εξελίχθηκε στη σημερινή της μορφή από τον Τζέιμς Ελρόι. Είναι δε μέλος της άτυπης διεθνούς ομάδας που έχει ανανεώσει το αστυνομικό μυθιστόρημα, μπολιάζοντάς το με κοινωνικούς και συχνά πολιτικούς προβληματισμούς. Στο τελευταίο του βιβλίο, το «Σκελετοί στο κελάρι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο», όπως και όλα όσα δικά του έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, η πλοκή ξεκινά όταν ένας λαθρομετανάστης βρίσκεται δολοφονημένος σ’ ένα δημοτικό οικιστικό συγκρότημα του Εδιμβούργου: το ερώτημα είναι αν πρόκειται για ρατσιστικό έγκλημα ή για κάτι εντελώς διαφορετικό. Αλλά τι δουλειά έχει ένα κοινωνικό πρόβλημα, αυτό των λαθρομεταναστών, ως θέμα αστυνομικού μυθιστορήματος;

«Αν ο συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων θέλει απλώς να γράψει για έναν μπάτσο και μια ωραία μυστηριώδη γυναίκα, έχει κάθε δικαίωμα. Ομως εγώ ήθελα πάντα να χρησιμοποιώ αυτού του είδους τα μυθιστορήματα για να εξερευνώ τη σύγχρονη αστική κοινωνία και να ανακαλύπτω τα προβλήματά της. Εν ολίγοις, τα κοινωνικά θέματα όπως η (παράνομη) μετανάστευση αποτελούν καλό υλικό για αστυνομικό μυθιστόρημα».

– Άρα, ένα καλοστημένο έγκλημα δεν είναι πλέον αρκετό;

«Το θέμα είναι πώς ένας ντετέκτιβ έχει πρόσβαση σ’ όλες τις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, από τους ναρκομανείς και τις πόρνες μέχρι τους πολιτικούς και τους επιχειρηματίες. Έτσι, αν πρόθεση του συγγραφέα είναι να εξετάσει τις όψεις της σύγχρονης κοινωνίας, αυτός ο ντετέκτιβ μπορεί να αποτελέσει καλό εργαλείο. Όμως δεν είμαι πολιτικός και τα βιβλία μου πρέπει να ψυχαγωγούν το κοινό. Ο αναγνώστης δεν πρέπει να έχει την αίσθηση πως με επιμονή προσπαθώ να τον καθοδηγήσω σε συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις. Τα βιβλία μου πρέπει να είναι ευχάριστα στην ανάγνωση, είτε ο αναγνώστης ενδιαφέρεται για την πολιτική και την κοινωνική ισότητα, είτε όχι. Πάντως, άποψή μου είναι πως το σύγχρονο ευρωπαϊκό αστυνομικό μυθιστόρημα στοχεύει περισσότερο στο πλάσιμο των χαρακτήρων και στην ηθική ευθύνη που τους αντιστοιχεί. Επίσης σε κάποιες περιπτώσεις, είναι πιο ανοιχτά πολιτικό από το αμερικάνικο».

Ο Ράνκιν έχει γράψει και θρίλερ και ραδιοφωνικές σειρές (τοποθετημένες τον 18ο αιώνα στο Εδιμβούργο), έχει δημοσιογραφήσει και τώρα ετοιμάζεται να γράψει το λιμπρέτο μιας όπερας κι ένα βιβλίο με κόμικ. Στο ερώτημα γιατί δεν γράφει απροκάλυπτα μυθιστορήματα κοινωνικής καταγγελίας, απαντά: «Διότι ως αναγνώστης μισώ τους συγγραφείς που επιχειρούν να μου κάνουν κήρυγμα. Έτσι το πολιτικό υπόβαθρο των μυθιστορημάτων μου παραμένει υπόβαθρο κι αν ο αναγνώστης δεν θέλει να εμπλακεί με αυτό ή αν δεν το βλέπει, δεν θα πεθάνουμε κιόλας. Βαθιά μέσα μου είμαι διασκεδαστής, όχι πολιτικός ή κήρυκας».

«Προξενιό» σ’ έναν αφοσιωμένο αστυνομικό

– Τι εκπροσωπεί το αστυνομικό μυθιστόρημα σήμερα και πια κενά καλύπτει;

«Αρέσει στο κοινό ακριβώς επειδή θέλουν να διαβάζει για ενδιαφέροντες, ρεαλιστικούς και απροσδόκητους ήρωες που ζουν και δουλεύουν σε ενδιαφέροντα μέρη. Ο κόσμος θέλει να ζήσει την εμπειρία της εξιχνίασης ενός μυστηρίου. Κι ακόμα θέλει να προβληματιστεί πάνω σε σημαντικά ηθικά και φιλοσοφικά ζητήματα και να μάθει κάτι παραπάνω για τη ζωή».

Για τον ήρωά του, τον επιθεωρητή Ρέμπους, ο συγγραφέας λέει: «Λειτουργεί σχεδόν σαν ιδιωτικός ντετέκτιβ μέσα στο αστυνομικό τμήμα – δεν εμπιστεύεται ιδιαίτερα τους συναδέλφους του και του αρέσει να κάνει τη δική του έρευνα πέραν εκείνης που γίνεται επίσημα». Αλλ’ αυτό δεν είναι το μόνο στο οποίο διαφοροποιείται. Στον κόσμο της πολιτικής ορθότητας, ο Ρέμπους δεν παύει να πίνει και να καπνίζει. «Το κάπνισμα απαγορεύτηκε στη Σκοτία», επισημαίνει ο Ράνκιν. «Δεν μπορείς πια να καπνίσεις σε μπαρ και εστιατόρια ή ακόμα και σε γήπεδα ποδοσφαίρου! Αυτό δοκιμάζει άσχημα τα νεύρα του ήρωά μου, που όμως είναι αποφασισμένος να συνεχίσει το κάπνισμα ακόμα κι αν έτσι γίνεται κοινωνικός παρίας. Πίνει και καπνίζει προσπαθώντας να αντιμετωπίσει το συνεχές στρες που γεννούν η δουλειά και η ζωή του. Δεν έχω καπνίσει ποτέ μου και δεν πίνω τόσο πολύ όσο αυτός. Πίνει και καπνίζει αντ’ εμού! Πιστεύω πως τόσο οι πότες όσο και οι καπνιστές έχουν τα δικαιώματά τους, αλλά η Σκοτία υποφέρει από μία από τις χειρότερες στατιστικές υγείας στη Δύση και νομίζω πως χρειάζεται να κάνουμε κάτι γι’ αυτό. Σκεφτείτε πως υπάρχουν περιοχές στη Γλασκόβη που ο μέσος όρος ζωής για τους άντρες δεν ξεπερνά τα 60 χρόνια».

Το αμέσως επόμενο ερώτημα έχει να κάνει με το… σεξ. Ο Ρέμπους είναι χωρισμένος, ζει μόνος και απέχει από τις γυναίκες, αν και κάποια στιγμή βρέθηκε να φιλιέται με τη συνάδελφο και φίλη του αστυνόμο Σίβον. Μα, είναι ζωή αυτή για έναν άντρα; Ο Ράνκιν απαντά: «Προσπάθησα να του συστήσω αρκετές κυρίες στα βιβλία μου, αλλά φαίνεται πως είναι ιδιαίτερα ερωτευμένος με τη δουλειά του. Δεν εμπιστεύεται τους ανθρώπους και βεβαίως ξέρει πως συνήθως καταλήγει να πληγώνει αυτούς που αγαπά. Το αποτέλεσμα είναι πως γίνεται ανίκανος να χαρεί τον έρωτα. Κι από την άλλη δεν θα μπορούσε ποτέ να κοιμηθεί με τη Σίβον, γιατί κάτι τέτοιο θα κατάστρεφε την εργασιακή τους σχέση. Επιπλέον εκείνη έχει τα μισά του χρόνια, κάτι που δεν θα την έκανε να απολαύσει την εμπειρία».

Παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών, ο Ράνκιν έχει εξηγήσει άραγε στους γιους του πως βγάζει το ψωμί του περιγράφοντας ενίοτε και φόνους; Κι αυτοί έχουν διαβάσει τα βιβλία του;

«Ο ένας από τους γιους μου δεν μπορεί να τα διαβάσει γιατί έχει σοβαρότατο πρόβλημα υγείας. Ο άλλος, που τώρα είναι 15 χρόνων, μια μέρα ίσως διαβάσει τα βιβλία μου. Προς στιγμήν προτιμά παιχνίδια στο βίντεο και τα βιβλία τρόμου. Ξέρει όμως πως κερδίζω το ψωμί μου γράφοντας για τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης υπόστασης. Όπως και να έχει το πράγμα, όμως, προφανώς αυτό για μένα αποτελεί διαδικασία κάθαρσης, γιατί εν τέλει είμαι ευτυχισμένος άνθρωπος».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

7 – 29/04/2007

~ από Nina C στο 09/12/2008.

6 Σχόλια to “Ίαν Ράνκιν: «Ο ήρωάς μου καπνίζει αντί για μένα»”

  1. Εξαιρετικό ήταν και το «Exit Music». Απολαυστικό για τον αναγνώστη και αριστοτεχνικά διαρθρωμένο.

  2. Ο Rebus ειναι ενας από τους πιό «σκοτεινούς» ήρωες αστυνομικών μυθιστορημάτων που έχω «γνωρίσει». Είναι όμως και άνθρωπος με αδυναμίες κι αυτό τον κάνει ακαταμάχητο!!!! Πράγματι θεωρώ ότι ο Ρανκιν είναι ένας από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων. Τον συνιστώ ανεπιφύλακτα.

  3. Εξαιρετικά τα βιβλία του Ράνκιν. Ανατόμος της πόλης του μ’ ένα ήρωα καθ’ όλα ανθρώπινο.

  4. Καιρο τωρα εβλεπα τα βιβλια του,αλλα ολο ανεβαλλα την αγορα καποιου.Εχει να προτεινει κανεις καποιο για αρχη;

  5. @Scalidi, ο Rankin είναι από τους λατρεμένους σύγχρονους συγγραφείς.

    @Ζέττα, ακριβώς!

    @Λάκη, και υπέροχη η αποκάλυψη του Εδιμβούργου, μέσα από τα βιβλία του Rankin.

    @Bill, πήγαινε στο ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και πάρτα όλα!!! 😀

  6. Μαλιστα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: