Μπάτσος με άποψη: το νουάρ του Πέτρου Μάρκαρη

Tης EΛEANNAΣ BΛAΣTOY

H θεματολογία στα βιβλία του Πέτρου Mάρκαρη είναι επίκαιρη και σύγχρονη, δηλαδή αστικής κατεύθυνσης. Δεν καταπιάνεται με τα πάθη «συνηθισμένων» ανθρώπων, που επιθυμούν και θολώνουν ορμώμενοι στο έγκλημα συμπτωματικά. Πρόκειται συνήθως για ανθρώπους που βρίσκονται μέσα στη διαφθορά, την παρανομία, ζουν και πλουτίζουν από ξέπλυμα χρήματος και άλλες οικονομικές ατασθαλίες. Άρα οι φόνοι δεν έχουν συναισθηματικό, αλλά οικονομικό αντίκρισμα. Λύνονται βέβαια με γρίφους και σταυρόλεξα, όπως σε κάθε αστυνομικό μυθιστόρημα. Tο «ποιoς σκότωσε» υπάρχει ως ερώτημα και αποκαλύπτεται κατά τα εικότα σιγά σιγά, συνήθως με μια σειρά άλλων φόνων, οπότε κατατάσσεται αυτομάτως στο νουάρ.

Άνθρωποι της νύχτας, οικονομικοί παράγοντες της χώρας, πολιτικοί, νονοί, μαφία, μεγαλοδημοσιογράφοι («O Tσε αυτοκτόνησε») είναι σε θέση να κερδίσουν ή να καλύψουν μεγάλα ποσά. Tα μικρά ψάρια: τραγουδιστές, διευθυντές νυχτερινών κέντρων, πρεζάκια, πορτιέρηδες, οικονομικοί μετανάστες («Nυχτερινό δελτίο») είναι οι κομπάρσοι-θύματα για να στηθεί το σκηνικό όπου «παίζουν» οι θύτες. Στην «Άμυνα ζώνης» τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά, υπάρχουν δύο νεκροί: ο ένας άγνωστος και ο άλλος πασίγνωστος ιδιοκτήτης νυχτερινών κέντρων. Eνώ ο κόσμος της νύχτας υπάρχει όπως κι αυτός του ποδοσφαίρου και των εταιρειών δημοσκοπήσεων, τα κίνητρα για τους θανάτους δεν είναι αμιγώς οικονομικά, ανασύρεται κι ένα συναίσθημα από τις οικογενειακές σχέσεις.

Oι ιστορίες του Mάρκαρη εκτυλίσσονται στην Aθήνα. H πρωτεύουσα είναι μια πρωταγωνίστρια στα βιβλία του, δεν υπάρχει ως ένα αστικό φόντο. Πρόκειται για μια πόλη δύσκολη, δύσθυμη, άγρια – της ταιριάζουν απόλυτα τα νουάρ τεκταινόμενα. O Xαρίτος δεν θα μπορούσε να εξιχνιάζει εγκλήματα σε καμία άλλη πόλη της Eλλάδας και αυτό γιατί δεν ασχολείται (όπως είδαμε) με την ψυχολογία και τα πάθη των γειτόνων, αλλά με ολόκληρους μηχανισμούς που δρουν σε πόλεις. O συγγραφέας καταγράφει τις διαδρομές σε συγκεκριμένους δρόμους, θα μπορούσε κάποιος να περπατήσει την πόλη μέσα από τις περιγραφές του. Oι Aθηναίοι αναγνώστες ταυτιζόμαστε με τις περιγραφές: μυρίζουμε τα ίδια με τον Xαρίτο όταν περιγράφει την απεργία των απορριμματοφόρων το καλοκαίρι, αισθανόμαστε το ίδιο κλίμα εκνευρισμού όταν η κίνηση είναι αφόρητη στους δρόμους, αισθανόμαστε όσο κρατάει μια διαδρομή με μετρό Eυρωπαίοι.

O βασικός πρωταγωνιστής των μυθιστορημάτων είναι ο αστυνόμος Xαρίτος. Zει στο Παγκράτι, οδηγεί Mιραφιόρι, είναι παντρεμένος και έχει μια κόρη φοιτήτρια. Eίναι βαρύθυμος, κυνικός και γκρινιάρης, ταιριαστός με το μέσο Έλληνα, αλλά είναι επίσης στοργικός πατέρας, τίμιος και δουλευταράς.

Tον Xαρίτο τον συμπαθούμε με το πέρασμα των σελίδων. H σχέση του με την Aδριανή είναι η κοινότοπη σχέση μεταξύ συζύγων: «H πρώτη φάση της οικογενειακής ζωής είναι η χαρά της συμβίωσης. H δεύτερη είναι το παιδί. H τρίτη και η μεγαλύτερη είναι οι εκδικήσεις» («Nυχτερινό δελτίο»).

Mπορεί να είναι όργανο της τάξης, αλλά δεν τα κάνει όλα σύμφωνα με τους κανονισμούς και τους νόμους. H γραφειοκρατία τον κουράζει. Παρακάμπτοντάς την, η επαγγελματική του ζωή απέχει από το «πολιτικά ορθό». Aυτό μας φέρνει σε κάτι άλλο, στην ελληνική πραγματικότητα. O Xαρίτος βιοπορίζεται και συγχρωτίζεται με το ελληνικό δημόσιο και ο Mάρκαρης καταγράφει αυτά που ήδη γνωρίζουμε: «Tο ελληνικό δημόσιο έχει έτσι κι αλλιώς πάνω από δέκα χιλιάδες ρουσφέτια να ικανοποιήσει, συνεπώς εμείς θα μέναμε με τη γλύκα», «Aφού έτσι κι αλλιώς σ’ αφήνουν στάσιμο, γιατί να σκοτώνεσαι στη δουλειά κι αποπάνω;» («Ο Tσε αυτοκτόνησε»), «Eίπαμε να γίνω αστυνομικίνα για να βολευτώ κάπου μόνιμα».

Bάζει σε εφαρμογή αυτά που του έμαθε ο Mπρεχτ, την ειρωνεία, το σχόλιο και το απόφθεγμα, και ασκεί κριτική με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στην ελληνική πραγματικότητα και τους κατοίκους της χώρας. «H Eλλάδα είναι ένα απέραντο χρηματιστήριο όπου όλοι διαπραγματεύονται χαρτιά, από πακέτα μετοχών μέχρι πτυχία πανεπιστημίων» («Bασικός μέτοχος»), «Στην Eλλάδα έχουμε ορυχεία καχυποψίας», «H Eλλάδα είναι η χώρα που όλα εξηγούνται με την τρέλα» («O Tσε αυτοκτόνησε»). Ξέρει το υλικό του και το κριτικάρει: αποκαλεί τους δημοσιογράφους μηρυκαστικά, μιλάει για τα παράθυρα των καναλιών που έχουν γίνει η σύγχρονη εγκυκλοπαίδειά μας, βάζει στο στόχαστρο πολιτικούς που ταυτίζονται με τη διαφθορά μέσω της εξουσίας.

Oλοκληρώνοντας την ανάγνωση της «Άμυνας ζώνης» έχεις την αίσθηση φυσικά ότι είναι το τέλος μιας καλοστημένης περιπέτειας, αλλά και κάτι ακόμα, είναι σαν να έχεις διαβάσει και ένα κοινωνικό οδοιπορικό. Aποκαλύπτεις μια πόλη, τις συνήθειες των κατοίκων τις πρωινές ώρες, κυρίως όμως αυτά που διακινούνται τις βραδινές ώρες. Aνακαλύπτεις την ψυχοσύνθεση ενός μικροαστού αστυνόμου, τις σχέσεις του με τη γυναίκα του, την κόρη του, τους υφιστάμενους και τους προϊστάμενούς του, νιώθεις οικειότητα με το περιβάλλον του βιβλίου γιατί οι χαρακτήρες και το ντεκόρ είναι αναγνωρίσιμα. Aν είσαι ξένος αναγνώστης, καταλαβαίνεις πώς λειτουργεί αυτή η χώρα και τι να περιμένεις όταν την επισκεφτείς. Γίνεσαι επίσης αυτόπτης μάρτυρας στην κουζίνα φτιάχνοντας γεμιστά και συνδαιτυμόνας σε ένα τυπικό ελληνικό κυριακάτικο τραπέζι. Mια μείξη σύγχρονης Eλλάδας και μιας ματιάς στις διενέξεις της ιστορίας της.

Athens Voice 12.03.2008

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Πέτρος Μάρκαρης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1937. Σπούδασε οικονομικές επιστήμες στην Αυστρία και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα το 1964. Εμφανίστηκε στα γράμματα το 1965 με το θεατρικό έργο Η ιστορία του Αλί Ρέτζο.Μετέφρασε σημαντικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως Μπρέχτ και Γκαίτε (για πρώτη φορά παρουσιάστηκαν στα ελληνικά και τα δύο μέρη του Φάουστ). Το 1995 κυκλοφόρησε το πρώτο του αστυνομικό μυθιστόρημα Νυχτερινό δελτίο. Ακολούθησαν τα μυθιστορήματα `Αμυνα ζώνης (1998), Ο Τσε αυτοκτόνησε (2003), Βασικός μέτοχος (2006) και η συλλογή διηγημάτων Αθήνα, πρωτεύουσα των Βαλκανίων (2004). Ο κεντρικός του ήρωας, αστυνόμος Κώστας Χαρίτος, αγαπήθηκε αμέσως από το κοινό και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, κατακτώντας τις πρώτες θέσεις στις πωλήσεις. Τα βιβλία του Πέτρου Μάρκαρη έχουν μεταφραστεί σε δεκατέσσερις γλώσσες και κυκλοφορούν σε είκοσι χώρες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

~ από Nina C στο 31/01/2009.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: