Ένας ιππότης για την …Τασούλα – II

Προηγούμενο

Του Φώτη Σπυρόπουλου

kountoΜετά την κήρυξη στρατιωτικού νόμου συλλαμβάνονται ανωγειανοί με την κατηγορία ότι συνέδραμαν τον Κεφαλογιάννη – πολλοί για να μη συλληφθούν καταφεύγουν και αυτοί στις σπηλιές του όρους  Ίδη. «Αν το έθιμο είναι έγκλημα είμαστε όλοι εγκληματίες»! Επίσης, αφοπλίζονται και διαλύονται οι ένοπλες ομάδες που υποστηρίζουν τον Πετρακογιώργη.

Είμαστε ήδη έντεκα μέρες μετά την απαγωγή, Σάββατο 1η Σεπτέμβρη 1950. Ο Μανώλης Κεφαλογιάννης φτάνει στα Ανώγεια μετά από συνεννόηση με τον Αρχιεπίσκοπο Σπυρίδωνα να μεταφερθεί το ζεύγος στην Αθήνα. Ωστόσο, οι εξελίξεις τους έχουν προλάβει: την ίδια ώρα ο Κουντόκωστας παντρεύεται την Τασούλα. Έχει αποφασίσει μετά τον γάμο να παραδοθεί – μεσολάβησε ο γάμος άρα δεν υπάρχει έγκλημα! Ο πατέρας Καλλίνικος Βάμβουκας, που πείθεται να τους παντρέψει, προσπαθεί ακόμη μια φορά να διακριβώσει την πραγματική θέληση της Τασούλας, η οποία ενηλικιώθηκε μόλις μια εβδομάδα πριν, στις 24 Αυγούστου. Η Τασούλα δέχεται να παντρευτεί τον Κώστα Κεφαλογιάνη υπολογίζοντας πως όταν μάθουν όλοι ότι παντρέυεται με τη θέλησή της θα αποτραπούν κάθε είδους εχθροπραξίες από όλες τις πλευρές. Η ιδέα να χρησιμοποιήσουν για στέμματα κληματόβεργες απορρίπτεται καθώς ο κουμπάρος Μιχάλης Χνάρης βρίσκει κανονικά στέφανα και δανείζει αυτός τη βέρα του για το μυστήριο του αρραβώνα!

Μετά τον γάμο, ο Κωνσταντής συναντιέται με τον αδελφό του Μανώλη και τελικά οδεύουν προς το χωριό Γάραζο όπου και το ζευγάρι παραδίδεται στον αρχηγό των αστυνομικών δυνάμεων στρατηγό Σαμουήλ, όπως είχε αποφασιστεί από πριν.

kounto2Το σχέδιο του Αρχιεπισκόπου εφαρμόζεται και πάλι αν και τα δεδομένα είναι διαφορετικά. Το ζευγάρι φτάνει στην Αθήνα με το αεροπλάνο και φυγαδεύεται στην αρχιεπισκοπή. Ο Πετρακογιώργης είναι έξαλλος και ζητά να δει την κόρη του. Ο εισαγγελέας Πετρόπουλος αποφαίνεται ότι ο γάμος είναι έγκυρος –άρα δεν νοείται απαγωγή – αλλά παραμένει το αδίκημα της οπλοφορίας. Ο Κώστας Κεφαλογιάννης συλλαμβάνεται και η Τασούλα φυγαδεύεται σε σπίτι της οικογένειας Κεφαλογιάννη χωρίς ακόμη να την έχει συναντήσει ο πατέρας της, ο οποίος στρέφεται πλέον ανοιχτά κατά του Βενιζέλου και κάνει μηνύσεις.

tasoula 37Η συνάντηση πατέρα και κόρης γίνεται λίγες μέρες μετά, έξω από το γραφείο του ανακριτή, όπου η Τασούλα κατέθεσε ευνοϊκά για τον σύζυγό της. Ζητά από τον πατέρα της την ευχή του για να αποφευχθεί η αιματοχυσία κι έπειτα λιποθυμάει…

Ο Κώστας Κεφαλογιάννης προφυλακίζεται για σύσταση συμμορίας, στάση και οπλοφορία. Το 1951, στις 13 Φεβρουαρίου, γίνεται το δικαστήριο του – η Τασούλα δεν προσέρχεται, ωστόσο στέλνει επιστολές οι οποίες διαβάζονται στο δικαστήριο και με τις οποίες στηρίζει τον σύζυγό της και εξάρει την «ιπποτική» του συμπεριφορά.

T_b_2

tasoula 33Ο Κώστας Κεφαλογιάννης καταδικάζεται σε δύο χρόνια φυλάκιση και η γυναίκα του τον επισκέπτεται στη φυλακή – ανταλάσσουν μάλιστα και φλογερές ερωτικές επιστολές. Μετά από 17 μήνες εγκλεισμού αποφυλακίζεται.

Image6 Τον Ιανουάριο του 1952 το ζευγάρι το οποίο απασχόλησε τη διεθνή κοινή γνώμη και η ιστορία του στοίχισε στο ελληνικό δημόσιο δύο δισεκατομμύρια δραχμές – αυτή τη φορά μακριά από τη δημοσιότητα – χωρίζει!

Η Τασούλα Πετρακογιώργη παντρεύεται το 1954 τον γιατρό Σοφοκλή Αδαμίδη και ο Κώστας Κεφαλογιάννης παντρεύεται τη συντοπίτισσά του Στέλλα Δραμουντάνη.

Το ενδιαφέρον αυτής της ιστορίας είναι πολύπλευρο. Αδιαμφισβήτητα, όμως, κεντρικό στοιχείο στην εξέλιξη των πραγμάτων είναι η στάση της Τασούλας. Δέχεται να παντρευτεί έναν άνθρωπο που δεν αγαπά μόνο και μόνο για να αποφευχθεί η σύρραξη. Πολύ αργότερα, το 1973, η ομηρία τεσσάρων ανθρώπων σε ληστεία τράπεζας θα γίνει η αφορμή για να μελετηθεί το «δέσιμο» απαχθέντος και απαγωγέα. Είναι το «σύνδρομο της Στοκχόλμης» – ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Nils Bejerot, σουηδό ψυχίατρο. Συγκεκριμένα, ο απαχθείς φαίνεται να ταυτίζεται με τον απαγωγέα και να τον υποστηρίζει – η ταύτιση αποτελεί έναν μηχανισμό άμυνας, που βασίζεται (συνήθως ασυνείδητα) στην ιδέα ότι ο εγκληματίας δεν θα βλάψει τον αιχμάλωτο εάν αυτός είναι συνεργάσιμος. Ο όμηρος συνήθως αντιλαμβάνεται τις προσπάθειες όσων επιδιώκουν να τον σώσουν ως ενέργειες που πιθανώς θα τον βλάψουν αντί να επιτύχουν την απελευθέρωσή του.

imagesΗ μακροχρόνια αιχμαλωσία θεμελιώνει μια ακόμη πιο δυνατή εξάρτηση από τον εγκληματία και επιτρέπει στον αιχμάλωτο να εξοικειωθεί με τις απόψεις του εγκληματία – πολλώ δε μάλλον στη συγκεκριμένη περίπτωση κατά την οποία το έθιμο της απαγωγής της κοπέλας είναι γνωστό στην Τασούλα.

Το θύμα, δηλαδή, περιέρχεται σε ένα ψυχολογικό στάδιο στο οποίο κυριαρχείται από μία διαρκή και σοβαρή απειλή προς την επιβίωσή του. Σε απομόνωση, μακρυά από άλλους ανθρώπους που θα μπορούσαν να του προσφέρουν προστασία, προσπαθεί να αναπληρώσει αυτή του την ανάγκη αναζητώντας την έστω και ασυνείδητα από τον δράστη. Ειδικά στην περίπτωση που ο δράστης δείχνει κάποια μικρά δείγματα «ευγένειας», το θύμα δένεται με αυτή την θεωρούμενη ως καλή του πλευρά. Με σκοπό να μπορέσει να καταλάβει τα πράγματα που ευχαριστούν τον δράστη (έτσι ώστε να εκπληρώνει τις επιθυμίες του και να εξασφαλίζει την επιβίωσή του) αρχίζει να βλέπει τα πάντα από την οπτική γωνία του δράστη με αποτέλεσμα να υιοθετεί την δική του προοπτική και σταδιακά να ταυτίζεται πλήρως μαζί του. Η δική του προοπτική θεωρείται πλέον ασήμαντη τουλάχιστο ώς προς την ανάγκη της επιβίωσής του – αυτός είναι και ο λόγος που η Τασούλα αφήνει τον Κώστα να τη «διακορεύσει» δύο ημέρες πριν τον γάμο καθώς αφήνεται στα χέρια του όταν της λέει να μη φοβάται και τη διαβεβαιώνει πως την αγαπά και πως θα την παντρευτεί.

Για το σύνδρομο της Στοκχόλμης έχει ακόμη υποστηριχθεί ότι ο όμηρος προσπαθεί να απομακρυνθεί συναισθηματικά από την κατάσταση εκφράζοντας άρνηση αναφορικά με το ότι αυτή συμβαίνει. Έχει, δε, διαπιστωθεί ότι τέσσερις περιπτώσεις ή καταστάσεις βοηθούν ως θεμέλιο στην ανάπτυξη του Συνδρόμου της Στοκχόλμης. Αυτές οι τέσσερις καταστάσεις δύναται να βρεθούν σε σχέσεις ομηρίας και κακοποίησης:

– Η παρουσία μίας αντιληπτής απειλής για την φυσική ή πνευματική επιβίωση κάποιου και η πίστη ότι ο κακοποιός είναι σε θέση να εκτελέσει την απειλή αυτή
– Η παρουσία μίας μικρής, αλλά αντιληπτής ευγένειας από τον κακοποιό προς το θύμα
– Απομόνωση από άλλες προοπτικές που δεν αφορούν τον κακοποιό (π.χ. ΜΜΕ κ.λπ.)
– Η αντιληπτή ανικανότητα απόδρασης από την κατάσταση

K.KefalogiannisΟι τέσσερις παραπάνω περιπτώσεις συντρέχουν στην περίπτωση της ιστορίας της Τασούλας. Η Τασούλα διείδε την απειλή και για τη ζωή της, και για τη ζωή του απαγωγέα της, και για τη ζωή του πατέρα της αλλά και για το ενδεχόμενο ένοπλης σύρραξης. Η, δε, ευγένεια και προστασία του Κώστα προς την Τασούλα επισημάνθηκε πολλές φορές. Σε τελική ανάλυση, το εν λόγω συναισθηματικό δέσιμο είναι στην πραγματικότητα μία στρατηγική επιβίωσης. Το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης» σε καταστάσεις ομηρίας είναι πλέον τόσο αναγνωρισμένο στην εποχή μας ώστε για τους διαπραγματευτές της αστυνομίας δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Σε ορισμένες εγκληματικές καταστάσεις μάλιστα, ενθαρρύνεται καθώς αυξάνει τις ευκαιρίες επιβίωσης των ομήρων.  Από την άλλη πλευρά, όμως, όπως και στην περίπτωσή μας, οι όμηροι που βιώνουν το «σύνδρομο της Στοκχόλμης» δεν θα είναι ιδιαίτερα συνεργάσιμοι κατά τη διάρκεια της διάσωσης ή κατά την δίωξη των εγκληματιών. Οι αποφάσεις, λοιπόν, της Τασούλας και ιδίως αυτή να παντρευτεί τον απαγωγέα της εξηγείται ενδεχομένως και από την ιδιαίτερη αυτή ψυχική κατάσταση, η οποία περιγράφεται ως σύνδρομο της Στοκχόλμης. Τέλος, οι μελέτες του συνδρόμου της Στοκχόλμης έχουν δείξει ότι και αρκετό καιρό μετά την απαγωγή τα θύματα συνεχίζουν να στηρίζουν τους θύτες – έτσι και η Τασούλα: στο δικαστήριο υποστήριξε τον σύζυγό της μέχρι τέλους.

Image1Από εκεί και πέρα, η ιστορία του Κώστα Κεφαλογιάννη και η απαγωγή της Τασούλας Πετρακογιώργη είναι αυτή που στη μετεμφυλιακή Ελλάδα έθεσε σε δοκιμασία την οργάνωση του κράτους. Η κοινωνία της Κρήτης του 1950 είναι ακόμη οργανωμένη με ηθικούς κώδικες, οι οποίοι μπορούν να εξηγήσουν τις συμπεριφορές. Σε αυτήν την περίπτωση, ο νόμος και ο νομικός ορισμός του εγκλήματος φαίνεται «παράδοξος» και μονοσήμαντος. Ο Κώστας Κεφαλογιάννης υπακούει σε έναν ειδικό και τοπικού χαρακτήρα κώδικα τιμής και το δηλώνει με τις πράξεις του. Ωστόσο, αυτός ο κώδικας τιμής έχει ήδη αρχίσει να αμφισβητείται, με δεδομένο και ότι το θύμα του «εγκλήματός» του δεν είναι μια οποιαδήποτε κρητικιά αλλά η κόρη του βουλευτή, όμορφη και πάνω απ’ όλα μορφωμένη και ανήκουσα σε ανώτερη κοινωνική τάξη. Είναι μάλλον η περίοδος που ο κώδικας τιμής του «κλεψίματος» ισχύει για όλους εκτός της κόρης του Πετρακογιώργη και όσων ανήκουν σε ανώτερη κοινωνική τάξη. Από την αντίδραση των συγγενών της φαίνεται γι’ αυτήν να μην ισχύει ο τοπικός κώδικας τιμής αλλά ο νόμος. Γι’ αυτό στη συγκεκριμένη περίπτωση μπορούμε κάλλιστα να πούμε πως η έννομη τάξη αναμετρήθηκε με την ηθική και το έθιμο με τη δικαιοσύνη. Και το ενδιαφέρον είναι ότι σημειώθηκε 1! Τα ανθρώπινα πάθη τέθηκαν για ακόμη μια φορά πάνω από γραπτούς κανόνες…

Η μελέτη της ιστορίας αυτής εξακολουθεί να είναι σημαντική καθώς αφ’ ενός μάλλον στην Ελλάδα ζήσαμε το σύνδρομο της Στοκχόλμης πριν τη Στοκχόλμη, αφετέρου μπορούμε να έρθουμε σε επαφή με ήθη και έθιμα τα οποία στάθηκαν απέναντι και αμφισβήτησαν βάσιμα την δικαιική πραγματικότητα της εποχής.

Ωστόσο, να θυμίσουμε ότι όσο κι αν είναι ακόμη γοητευτική αυτή η ιστορία, σήμερα η γυναίκα δεν είναι «αντικείμενο» για «κλέψιμο»…!!!

192Πηγές:

Τάσος Κοντογιαννίδης, Η απαγωγή της Τασούλας, εκδ. Άγκυρα, 2005

Το σύνδρομο της Στοκχόλμης, http://e-psychology.gr/violence-abuse/256-stockholm-syndrome
Η αγάπη και το σύνδρομο της Στοκχόλμης, http://e-psychology.gr/violence-abuse/259-stockholm-syndrome

Κ.Δ. Σπινέλλη, Εγκληματολογία – σύγχρονες και παλαιότερες κατευθύνσεις, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα – Κομοτηνή, 2005

και εφημερίδες της εποχής..

Αναδημοσίευση από το Περιοδικό The Art of Crime, τ. 24

 crime_and_punishment22

~ από Nina C στο 05/10/2013.

4 Σχόλια to “Ένας ιππότης για την …Τασούλα – II”

  1. […] Συνεχίζεται […]

  2. Έχω την εντύπωση ότι σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις, δεν είναι ο κώδικας τιμής που οδηγεί τους δράστες αλλά, ο παιδιάστικος εγωισμός κ τα συναισθήματα μέσα στο παντελόνι.
    Πάντα όμως έχει ενδιαφέρον να δει κανείς πόσο διαφορετική είναι η αντίληψη για το σωστό κ το λάθος από περιοχή σε περιοχή κ από εποχή σε εποχή κ πως το «έθιμο» κ η «παράδοση» καταδυναστεύουν τη ζωή των ανθρώπων. Πάντα με εντυπωσιάζει αυτό κ όχι με την καλή την έννοια

  3. Πολύ σωστό αυτό που λέγεται στο τέλος.
    Δεν είναι ηθικό να κλέβεις και να θες με οποιονδήποτε τρόπο να κανεις δική σου την άλλη, ενώ ίσα ίσα που γνωριζεστε και το μόνο που λέτε είναι ένα «γεια».
    Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό συνέβαινε σε τέτοιες κλειστές-αρχαίες κοινωνίες, όπου οι άνθρωποι ίσα ίσα που έβγαζαν το γυμνασιο και αυτό με το ζόρι.
    Μεγάλωσαν σαν τους προϊστορικούς προγόνους μας και αυτό δε γίνεται να θεωρείται ρομαντικό, διότι υποβαθμίζει τον άλλον και ειδικά την γυναίκα, όπως στην προκειμένη.
    Βέβαια, ακόμη και σήμερα, οι γυναίκες είναι γοητευμενες απο τέτοιες πρακτικές, κυρίως λόγω της αφέλειας των!
    Ας γίνουν σε μερικούς ανθρώπους τρόποι συμπεριφοράς, δεν είναι κακό, αντιθέτως, συμβάλει στην ομαλή λειτουργία της κοινωνίας και των ιδανικών που μεγαλώσαμε.

  4. Το «κλέψιμο», η αρπαγή της γυναίκας -με τη συγκατάθεσή της ή χωρίς αυτή- ήταν χαρακτηριστικό εποχών και τόπων όπου η μεταχείρισή της δεν διέφερε και πολύ από εκείνη ενός πράγματος, ζώου ή χωραφιού, ενός περιουσιακού στοιχείου εν πάσει περιπτώσει. Ο «ιδιοκτήτης» ήταν πάντοτε άνδρας, ο πατέρας αρχικά, ο σύζυγος στη συνέχεια. Όταν, λοιπόν, ο πρώτος ιδιοκτήτης δεν ήθελε να παραχωρήσει το «αγαθό» του στον δεύτερο, εκείνος το έπαιρνε με δόλο ή με τη βία. Ακριβώς όπως θα έκλεβε ένα πολύτιμο αντικείμενο, οπως θα άρπαζε ένα ζώο απ’ το κοπάδι, όπως θα καταπατούσε λίγα μέτρα γης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: