Στυλλού Παντοπίου-Χριστοφή, η θανάσιμη πεθερά – I

450px-Cy-map-vertΤης Νίνας Κουλετάκη

Εισαγωγή

Τα 307 χρόνια της Οθωμανικής κατοχής στην Κύπρο (1571-1878) δεν τελείωσαν χωρίς ν’ αφήσουν βαθειά σημάδια στον πληθυσμό του νησιού.  Πέρα από τις επιμιξίες και τον εξισλαμισμό μέρους των κατοίκων, οι περισσότερες αλλαγές εντοπίζονται στις συμπεριφορές και τις κοινωνικές και οικογενειακές δομές.  Σε αντίθεση με τους Έλληνες, οι Ελληνοκύπριοι δέχτηκαν ευρέως τουρκικές επιρροές, στα ήθη, έθιμα και την κουλτούρα τους.  Οι ελληνικές οικογένειες είναι μητριαρχικές και οι γιαγιάδες συχνά εξασκούν ιδιαίτερη επιρροή στις οικογένειες, αποτελώντας τους ουσιαστικούς «αρχηγούς» αυτών.  Στην ισλαμική κουλτούρα, αρχηγός της οικογένειας θεωρείται το αρσενικό, αλλά οι μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες ασκούν σιδηρό έλεγχο πάνω στις νεώτερες, έχοντας –σχεδόν πάντα- τον τελευταίο αποφασιστικό λόγο.

styllou-christofi-1Το πρώτο έγκλημα

H Στυλλού Παντοπίου – Χριστοφή, γεννήθηκε σ’ ένα μεσόγειο χωριό της Κύπρου το 1900 ή 1901, όπου και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της.  Ο τόπος της ήταν άγονος και φτωχός, όπως αρκετά από τα χωριά της Κύπρου, και οι κάτοικοί του επιδίδονταν σ’ έναν διαρκή αγώνα επιβίωσης.  Όπως συμβαίνει συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις, οι νέοι εγκαταλείπουν τα πάτρια, αναζητώντας την τύχη τους στις μεγάλες πόλεις της ημεδαπής ή της αλλοδαπής.

Η Στυλλού μεγαλώνει σ’ αυτό το περιβάλλον, δεχόμενη μικτά μηνύματα συμπεριφοράς και κουλτούρας, από το ελληνικό και τουρκικό περιβάλλον.  Ως χαρακτήρας ήταν ιδιαίτερα δύσκολος, πιστεύοντας ότι μόνη εκείνη κατέχει την αλήθεια των πραγμάτων και εμμένοντας στην εδραίωση της άποψής της.  Διακατεχόταν από μανίες και εμμονές, γεγονός που ενίσχυσε την σκληρότητα στον χαρακτήρα αυτής της διαταραγμένης γυναίκας.  Καθώς η βία ήταν διάχυτη στο περιβάλλον που ζούσε, έμαθε από μικρή να την θεωρεί αναγκαία για την επίλυση των όποιων προβλημάτων της, αναπτύσσοντας έτσι μιαν εξαιρετικά βίαιη προσωπικότητα.

Το χωριό της Στυλλούς στην Κύπρο

Το χωριό της Στυλλούς στην Κύπρο

Από τον γάμο της με τον συντοπίτη της Χριστοφή απέκτησε ένα μόνο παιδί, τον γιο της Σταύρο.  Στο σπίτι, μαζί με την οικογένεια, ζούσε και η μητέρα του άντρα της.  Ο χαρακτήρας της Στυλλούς δεν μπορούσε να ανεχθεί μια άλλη γυναίκα να έχει λόγο στο νοικοκυριό της και οι προστριβές μεταξύ τους ήταν στην ημερήσια διάταξη, αφήνοντας αμήχανα και άβουλα τα αρσενικά του σπιτιού.

Η κατάσταση ανάμεσα σε νύφη και πεθερά πάει από το κακό στο χειρότερο και κάποιο βράδυ του 1925 κορυφώνεται.  Μετά από έναν ιδιαίτερα έντονο καυγά ανάμεσα στις δύο γυναίκες, η Στυλλού αρπάζει ένα αναμμένο δαυλί και το χώνει στο στόμα της πεθεράς της, συνεπικουρούμενη από δυο συγχωριανές της, που κρατούσαν ανοιχτό το στόμα του θύματος.  Ο όρκος σιωπής που έδεσε τις τρεις φόνισσες και η αλληλοκάλυψή τους κατά την δίκη που ακολούθησε, είχαν ως αποτέλεσμα την απαλλαγή της Στυλλούς από τις κατηγορίες λόγω αμφιβολιών.

Η ζωή στο Λονδίνο

Τα χρόνια περνούν.  Το έγκλημα της Στυλλούς, αν και δεν έχει αποδειχθεί στο δικαστήριο, παραμένει κοινό μυστικό ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας, με αποτέλεσμα να την διαλύσει.  Ο άντρας της την εγκαταλείπει και μεγαλώνει μόνη τον γιο της, στον οποίο έχει ιδιαίτερη αδυναμία, αλλά η ζωή στο νησί είναι δύσκολη.  Το 1941 ο Σταύρος Χριστοφής θα ακολουθήσει τα χνάρια των περισσοτέρων νέων της Κύπρου: θα φύγει για την Αγγλία (η Κύπρος βρίσκεται υπό αγγλική κατοχή, ήδη από το 1878), σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής αφενός, αλλά και σε μιαν ύστατη προσπάθεια να ξεφύγει από τον αποπνικτικό έλεγχο της μητέρας του.  Η Στυλλού μένει μόνη στο χωριό.

Η πριγκίπισσα Μαργαρίτα στο CAFE DE PARIS

Η πριγκίπισσα Μαργαρίτα στο CAFE DE PARIS

Αρχικά ο Σταύρος πηγαίνει στην πρωτεύουσα του νησιού, την Λευκωσία, όπου εργάζεται ως σερβιτόρος, προκειμένου να εξασφαλίσει τα χρήματα που είναι απαραίτητα για να προμηθευτεί το πολυπόθητο εισιτήριο για το πλοίο που θα τον μεταφέρει στην Αγγλία.  Φτάνοντας εκεί, και με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο να μαίνεται, καταφέρνει να βρει μια καλή δουλειά στο Café de Paris, ένα από τα σημαντικότερα νυχτερινά κέντρα του Λονδίνου.

Γνωρίζει την Hella Bleicher, μιαν όμορφη γερμανίδα, που εργάζεται σ’ ένα κατάστημα γυναικείων ρούχων.  Οι δύο νέοι ερωτεύονται και μετά από σύντομο χρονικό διάστημα, παντρεύονται.  Ο Σταύρος έχει, ήδη, διαπράξει θανάσιμο αμάρτημα.  Όχι μόνο παντρεύτηκε αλλοδαπή και αλλόθρησκη αλλά, το χειρότερο, το έπραξε χωρίς να ζητήσει την άδεια της μητέρας του, η οποία έμαθε τα νέα από ένα γράμμα του, όταν όλα είχαν τελειώσει.

Hella και Σταύρος

Hella και Σταύρος

Το ζευγάρι στέκεται καλά οικονομικά, αγοράζει ένα ωραίο σπίτι σε προάστειο του Λονδίνου, κοντά στο Hampstead Heath και αποκτά τρία παιδιά.  Η μετοίκηση του ζεύγους μακριά από την λονδρέζικη κοινότητα των ελληνοκυπρίων, είναι ένα ακόμη πλήγμα για τον εγωισμό της Χριστοφή, η οποία αποφασίζει να δράσει.

Κατ’ αρχήν ενημερώνει τον Σταύρο ότι θέλει να τους επισκεφθεί.  Αν και όχι ιδιαίτερα χαρούμενος με την εξέλιξη αυτή, αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί να αρνηθεί στην μητέρα του την φιλοξενία στο σπίτι του.  Εντέλει, είναι η μητέρα του και η γιαγιά των παιδιών του, τα οποία δεν την έχουν γνωρίσει.  Η Στυλλού έχει ήδη εξοικονομήσει τα χρήματα για το εισιτήριό της και το 1953 φθάνει στην Αγγλία για να συναντήσει τον γιο της, που έχει να τον δει δώδεκα χρόνια, και την οικογένειά του.  Στη συνέχεια τον ενημερώνει ότι σκοπός της ήταν να μείνει αρκετά στην Αγγλία, να βρει μια δουλειά (ήταν ακόμη αρκετά νέα, μόλις 53, αν και έδειχνε μεγαλύτερη) και να μαζέψει χρήματα που θα της επέτρεπαν να γυρίσει στην Κύπρο και να αγοράσει γη ή ένα σπίτι.  Έτσι, η Στυλλού εγκαθίσταται για τα καλά στο σπίτι της οικογένειας.

Στην αρχή τα πράγματα πήγαιναν καλά, με την Hella και τον Σταύρο να κάνουν ό,τι περνούσε από το χέρι τους, ώστε η διαμονή της Χριστοφή στο σπίτι τους να είναι ευχάριστη και διασκεδαστική.  Όμως οι οιωνοί ήταν εναντίον τους.  Μετά τον αρχικό ενθουσιασμό που ξανάδε τον γιο της και γνώρισε τα εγγόνια της, ο γνωστός χαρακτήρας της βγήκε στην επιφάνεια και τα προβλήματα άρχισαν.  Κατηγορούσε την Ηella για τα πάντα:  για το ότι το σπίτι ήταν μακριά από την συνοικία των ελληνοκυπρίων, για το ότι τα παιδιά δεν μιλούσαν καλά ελληνικά, για την ισότιμη σχέση με τον άντρα της.  Και, κυρίως, για το ότι εκείνη ήταν η νοικοκυρά στο σπίτι και ο δικός της λόγος ήταν αυτός που περνούσε.

Η Freddie Robbins, στη σειρά δημιουργημάτων της «Knitted Homes of Crime», έχει κατασκευάσει και το σπίτι της οικογένειας Χριστοφή, στον αρ. 11 του South Hill Park, Hampstead, London

Η Freddie Robbins, στη σειρά δημιουργημάτων της «Knitted Homes of Crime», έχει κατασκευάσει και το σπίτι της οικογένειας Χριστοφή, στον αρ. 11 του South Hill Park, Hampstead, London

Η Στυλλού άρχισε να βλέπει και να αντιμετωπίζει την Hella ως ένα εμπόδιο ανάμεσα σ’ εκείνη και την στοργή του γιου της.  Της δημιουργούσε προβλήματα αντιδρώντας σε όλα: στην ανατροφή των παιδιών, στο καθημερινό μενού της οικογένειας, στην διακόσμηση του σπιτιού.  Όταν, μάλιστα, σε κάποια συζήτηση κατέστη σαφές ότι ο Σταύρος και η οικογένειά του δεν είχαν καμία, απολύτως, πρόθεση να επιστρέψουν στην Κύπρο, η Στυλλού έγινε έξαλλη.  Κατά την άποψή της, όλοι οι μετανάστες έπρεπε να έχουν στόχο ζωής την επιστροφή στην πατρίδα.  Και, γι άλλη μια φορά, θεώρησε υπεύθυνη την Hella.

Η συμπεριφορά της Στυλλούς είχε καταστήσει εκρηκτική την ατμόσφαιρα στο σπίτι, ώστε και η αξιέπαινα υπομονετική Hella έφτασε στα όριά της.  Δήλωσε στον Σταύρο ότι θα έπερνε τα παιδιά για μιαν επίσκεψη στη Γερμανία, στους δικούς της, αφήνοντας να εννοηθεί πως, όταν επέστρεφαν, η μητέρα του θα έπρεπε να είχε ήδη επιστρέψει στην Κύπρο.  Η Στυλλού που, κατά την προσφιλή της συνήθεια, κρυφάκουγε, κατάλαβε -αν και τα αγγλικά της ήταν φτωχά- την κεντρική ιδέα των λεγομένων της Hella.  Η αντίστροφη μέτρηση για τη ζωή της νέας γυναίκας μόλις είχε αρχίσει.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

~ από Nina C στο 05/04/2014.

13 Σχόλια to “Στυλλού Παντοπίου-Χριστοφή, η θανάσιμη πεθερά – I”

  1. Πάντα πάνω στο καλύτερο μας αφήνεις Νίνα!

  2. Θα διαφωνήσω ως προς το παρακάτω απόσπασμα που αφορά την περιγραφή συμπεριφορών της κυπριακής οικογένειας

    Στην ισλαμική κουλτούρα, αρχηγός της οικογένειας θεωρείται το αρσενικό, αλλά οι μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες ασκούν σιδηρό έλεγχο πάνω στις νεώτερες, έχοντας –σχεδόν πάντα- τον τελευταίο αποφασιστικό λόγο.

    Από την προσωπική μου εμπειρία, έχω κυπριακή καταγωγή, δεν έχω διακρίνει μια πιο έντονη «παρουσία» της πεθεράς στα πλαίσια της οικογένειας, σίγουρα όχι περισσότερη από τον ελλαδίτικο μέσο όρο…

    Κατά τ’ άλλα, ωραίο άρθρο αλλά όντως μας άφησες πάνω στο καλύτερο…🙂

  3. Γιατί αργείτε τόσο πολύ να ανεβάσετε το 2ο μέρος?:/

  4. @Μάρσι, θάπρεπε νάχες συνηθίσει, πια! :p

  5. @Snowball, δεν θα διαφωνήσω, αν και η συγκεκριμένη εκτίμηση προέρχεται από ανθρωπολόγους/κοινωνιολόγους που, σίγουρα, έχουν μελετήσει μεγαλύτερο δείγμα από το δικό μου ή το δικό σας. 🙂

  6. @Χρήστο, είναι που τα γράφω εγώ, δεν τα βρίσκω κάπου έτοιμα. Κι είναι και που ασχολούμαι και με ένα σωρό άλλα πράγματα. Εξάλλου, μια εβδομάδα (ανεβαίνει νέο κείμενο κάθε Σάββατο), δεν είναι και καμιά τρομερή καθυστέρηση. Σαν να παρακολουθείς σήριαλ, ένα πράμα! 😉

  7. Χμμ… θα μπορούσε να είναι πραγματικό επεισόδιο του σήριαλ «Θανάσιμες πεθερές» αν και εκεί πάντα υπάρχει καλό τέλος ενώ εδώ μυρίζομαι το άκρως αντίθετο…

  8. […] Προηγούμενο […]

  9. Της άξιζε και με το παραπάνω η θανατική ποινή.

  10. Καλό απόγευμα κυρία Κουλετάκη,επιτρέψτε μου να υποβάλω μερικές ερωτήσεις σε σχέση με το άρθρο σας:
    (α) Γνωρίζετε το ακριβές όνομα του χωριού;Αν όχι πως δικαιολογείται η φωτογραφία που αναρτήσατε;
    (β)Τι ακριβώς εννοείτε όταν λέτε «γεννήθηκε σ’ ‘ενα μεσόγειο χωριό της Κύπρου»;
    (γ)Η Παντοπίου δεν αναφέρεται πουθενά ως «Στάλω» αλλά «Στυλλού»(Κυπριακό υποκοριστικό του ονόματος «Στυλιανή».Το υποκοριστικό ‘Στάλω’ (με ένα λάμδα) προέρχεται από το Κυπριακό όνομα «Χρυστάλλα»).
    (δ).Αναφορικά με την απάντησή σας προς τον χρήστη ‘Snowball’ ποιες είναι οι μελέτες στις οποίες αναφέρεστε όταν γράφετε πως «η συγκεκριμένη εκτίμηση προέρχεται από ανθρωπολόγους/ κοινωνιολόγους που, σίγουρα, έχουν μελετήσει μεγαλύτερο δείγμα από το δικό μου ή το δικό σας»;
    με φιλικούς χαιρετισμούς
    Α.Τύρας

  11. Kαλησπέρα κ. Τύρα.

    (α) Το ακριβές όνομα του χωριού δεν αναφέρεται σε καμία από τις πηγές μου. Η φωτογραφία, αντίθετα, με τον υπότιτλο «το χωριό της Χριστοφή» υπήρχε σε τρεις από αυτές. Να σημειώσω εδώ ότι, όπως και με άλλες περιπτώσεις εγκληματιών από την Κύπρο, η βιβλιογραφία είναι ανύπαρκτη (τόσο σε Κύπρο, όσο και σε Ελλάδα). Ειδικά για την Χριστοφή όλες οι πηγές προέρχονται από Μ. Βρετανία, καθώς εκεί διαπράχθηκε το έγκλημα και υπάρχουν αρκετές αναφορές.

    (β) Εννοώ ότι το χωριό δεν ήταν παράλιο.

    (γ) Ναι, αυτό με προβλημάτισε και, ενδεχομένως, αυθαιρέτησα. Σε καμία από τις πηγές η Χριστοφή δεν αναγράφεται ως «Στυλιανή» ενώ σε μία και μοναδική καταγραφή υπάρχει το «Chrystallo». Έτσι, επέλεξα να αποδώσω το όνομά της στα ελληνικά ως Στάλω, όνομα αρκετά κοινό στην Κύπρο. Αν έχετε να μου υποδείξετε κάποια πηγή όπου το βαφτιστικό της Χριστοφή αναφέρεται ως Στυλιανή, ευχαρίστως να το διορθώσω.

    (δ) Οι πηγές μου, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν και τα βιβλία/περιοδικά εγκληματολογικού περιεχομένου: Real Life Crimes And How They Are Solved, Summary Crime: Women Murderers και True Crime Stories του max Haines. Στις σελίδες τους, υπάρχει εκτεταμένη αναφορά σε ανθρωπολογικές μελέτες της κοινωνίας της Κύπρου. Επίσης, πολύτιμα στοιχεία για τις κοινωνικές και οικογενειακές δομές στην Κύπρο, τόσο επί τουρκικής όσο και επί αγγλικής κατοχής, υπάρχουν σε υλικό του Πανεπιστημίου του Cambridge καθώς και στα βιβλία του C. Spyridiakis. Όλες οι πηγές είναι στην αγγλική γλώσσα.

  12. Στο βιβλίο μου : ‘ΣΤΥΛΙΑΝΗ Χ.’ που κυκλοφόρησε το 2012 από τις εκδόσεις ‘Αρμίδα’ προσπαθώ να δώσω απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που αναδύονται για το συγκεκριμένο έγκλημα καθώς και για το πρόσωπο της Στυλλούς Χριστοφή και την οικογένειά της (ο Σταύρος ΔΕΝ ήταν το μοναδικό της παιδί). Είχε ακόμα τρία ένα εκ των οποίων βρίσκεται ακόμα εν ζωή.
    Στέφανος Ευαγγελίδης- Αθήνα

  13. Αγαπητέ Στέφανε, χαίρομαι πολύ που σχολίασες. Το βιβλίο σου δεν το γνώριζα, δεν προέκυψε σε καμιά από τις αναζητήσεις μου. Κι έγραψα, πιο πάνω, ότι δεν υπάρχει σχετική βιβλιογραφία στα ελληνικά! Θα χαρώ πολύ να διορθώσεις τις όποιες ανακρίβειες διαπιστώσεις, μια και η δική σου έρευνα είναι, φαντάζομαι, πληρέστερη. Θα αναζητήσω το βιβλίο σου οπωσδήποτε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: