Υπόθεση Καβαφάκη: Μια ανεξιχνίαστη πολιτική δολοφονία – Ι

του Γιάννη Ράγκου

Τα χρόνια που ακολούθησαν τον Εθνικό Διχασμό (1914-1917) σημαδεύτηκαν από τα οξυμένα πολιτικά πάθη ανάμεσα στα στρατόπεδα των βενιζελικών και των βασιλικών και τη διόγκωση των παρακρατικών μηχανισμών οι οποίοι διαδραμάτισαν καίριο ρόλο στις εξελίξεις της εποχής. Ανάμεσα στα οδυνηρότερα γεγονότα της περιόδου αυτής, ήταν και η δολοφονία -τον Φεβρουάριο του 1922- του δημοσιογράφου και εκδότη Ανδρέα Καβαφάκη, υπόθεση που παραμένει ανεξιχνίαστη ως σήμερα…

«Το καθήκον εκείνων οίτινες εχειρήσθησαν τας τύχας της Ελλάδος με τα γνωστά αποτελέσματα, είνε να τας αποθέσωσι και πάλιν εις χείρας αυτού του κυρίαρχου λαού. Μόνον αυτός έχει το δικαίωμα να προβή εις τας υπερτάτας αποφάσεις οίτινες ενδείκνυνται. Μόνον αυτός έχει το δικαίωμα να προβή εις τας αποφασιστικάς λύσεις οίτινες επιβάλλονται. Ουδέποτε ήτο τόσον επιτακτική, τόσον επείγουσα η προσφυγή εις την λαϊκήν γνωμοδότησιν, ουδέποτε! Και η υψίστη υπηρεσία, ην δύναται να προσφέρη κατά την στιγμήν ταύτην ο κ. πρωθυπουργός, είνε να κατευθυνθή ομαλώς και ταχέως προς αυτήν, παραχωρών την θέσιν του εις κυβερνήτας ξένους προς κομματικά πάθη, απολαύοντες και της εμπιστοσύνης των Δυνάμεων και της εμπιστοσύνης του λαού και δυναμένους να συμβολίσωσι και την ανασυγκρότησιν της εκ τόσων μωριών ριγείσης εθνικής ενότητος και την αμερόληπτον σφυγμοκόπησιν της λαϊκής βουλήσεως».

Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 1922. Λίγο πριν από τις 9 το βράδυ. Ο 52χρονος ιδρυτής και διευθυντής της φιλοβενιζελικής εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος» Ανδρέας Καβαφάκης ολοκληρώνει με τις παραπάνω φράσεις το κύριο άρθρο του και το παραδίδει στο τυπογραφείο για στοιχειοθεσία. Είναι ακόμα μια «συνηθισμένη» μέρα, αν και η χώρα βρίσκεται σε πολιτική καμπή λόγω των εξελίξεων στο μικρασιατικό μέτωπο και την οικονομική δυσπραγία που συνδέεται με αυτήν. Ο Καβαφάκης συνεννοείται με τον αρχισυντάκτη της εφημερίδας Γ. Βραχηνό και τους συντάκτες της εφημερίδας σχετικά με τις τελευταίες λεπτομέρειες για το «κλείσιμο» της ύλης και μερικά λεπτά μετά αναχωρεί από τα γραφεία της εφημερίδας, στην οδό Εδουάρδου Λω 1. Στην οδό Σταδίου επιβιβάζεται σε μια άμαξα και μ’ αυτή σαράντα λεπτά αργότερα φτάνει έξω από το διώροφο σπίτι του, που βρίσκεται στην οδό Τροίας 3, στην Κυψέλη. Πληρώνει τον αμαξά και αποβιβάζεται προς την εξώπορτα. Βάζει τα κλειδιά στην κλειδαρότρυπα, αλλά κάτι τον εμποδίζει να ξεκλειδώσει. Για μερικά λεπτά καθυστερεί, στην προσπάθειά του να καταλάβει τι συμβαίνει. Από ένα μικρό, αδιέξοδο και σκοτεινό στενό πετάγονται τρεις άντρες, εκ των οποίων οι δύο φορούν στρατιωτική περιβολή και ο τρίτος πολιτική. Με γρήγορο βηματισμό, πλησιάζουν τον ανυποψίαστο Καβαφάκη, ο οποίος αιφνιδιάζεται και προτού προλάβει να αντιδράσει δέχεται από μικρή απόσταση έξι πυροβολισμούς. Αργότερα θα γίνει γνωστό πως οι δράστες είχαν τοποθετήσει στην κλειδαριά χαρτί και σπιρτόξυλα, προκειμένου να καθυστερήσουν την είσοδο του Καβαφάκη στο σπίτι του.

 Ο Ανδρέας Καβαφάκης, σε πίνακα του Γ. Ροϊλού (Λέσχη Φιλελευθέρων).


Ο Ανδρέας Καβαφάκης, σε πίνακα του Γ. Ροϊλού (Λέσχη Φιλελευθέρων).

Αμέσως, οι τρεις άντρες απομακρύνονται τρέχοντας. Δύο τυχαίως διερχόμενοι από την περιοχή αξιωματικοί, ο ενωματάρχης Ζέπος και ο λοχαγός Λειβαδάς, που έχουν ακούσει τους πυροβολισμούς σπεύδουν να τους ακολουθήσουν. Οι δύο από τους δράστες που φορούν στρατιωτική στολή προλαβαίνουν να εξαφανιστούν, ο τρίτος ωστόσο σκοντάφτει και πέφτει στο έδαφος κι έτσι οι δύο αξιωματικοί προλαβαίνουν να τον συλλάβουν.

Στο μεταξύ, ο Καβαφάκης κείτεται αιμόφυρτος στο πεζοδρόμιο, μπροστά στην πόρτα του σπιτιού του. Κάποιοι γείτονες, που έχουν αντιληφθεί τι συμβαίνει και έχουν πλησιάσει στο σημείο, τον μεταφέρουν ημιθανή στο εσωτερικό, μπροστά στην αποσβολωμένη γυναίκα και τους γιους του θύματος. Η αδελφή της γυναίκας του Καβαφάκη, επιβιβάζεται αμέσως σε άμαξα για να αναγγείλει το γεγονός στους συντάκτες της εφημερίδας, ενώ παράλληλα στο σπίτι καταφθάνει ο χειρουργός και προσωπικός φίλος του Καβαφάκη, Π. Κορύλλος, ο οποίος ωστόσο δεν μπορεί να κάνει πολλά. Ο Καβαφάκης αφήνει την τελευταία του πνοή περίπου δέκα λεπτά μετά…

Οι αντιδράσεις και η κηδεία…

Η είδηση της δολοφονίας κυκλοφόρησε ταχύτατα στη -μικρή, τότε- Αθήνα, συγκλονίζοντας την κοινή γνώμη. Πολλοί κατευθύνθηκαν προς τα γραφεία της εφημερίδας και την οικία του Καβαφάκη για να πληροφορηθούν τις λεπτομέρειες του εγκλήματος. Ο πρωθυπουργός Δημήτριος Γούναρης, που είχε μόλις επιστρέψει από πολύμηνο ταξίδι σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για την εξεύρεση λύσης στο ζήτημα της Εγγύς Ανατολής και εκείνη την ώρα ενημέρωνε το υπουργικό συμβούλιο, διέκοψε τη συνεδρίαση και κάλεσε τους διευθυντές των εφημερίδων κάνοντας την παρακάτω δήλωση: «Όπως ήτο φυσικόν, η είδησις του εγκλήματος, το οποίον έσχεν ως θύμα τον διευθυντή του ‘Ελεύθερου Τύπου’, με κατελύπησε και με καταγανάκτησεν. Η οργή μου είνε απερίγραπτος δια το διαπραχθέν έγκλημα. Η Δικαιοσύνη θα επιληφθή δραστηρίως του έργου αυτής και θα καταδιώξη αμειλίκτως και θα τιμωρήση παραδειγματικώτατα τους ανακαλυφθησομένους δράστας του εγκλήματος, οιοιδήποτε και αν είνε».

Η είδηση της δολοφονίας του Ανδ. Καβαφάκη, στην πρώτη σελίδα του «Ελεύθερου Τύπου» στις 22 Φεβρουαρίου 1922.

Η είδηση της δολοφονίας του Ανδ. Καβαφάκη, στην πρώτη σελίδα του «Ελεύθερου Τύπου» στις 22 Φεβρουαρίου 1922.

Εξάλλου, όλες οι εφημερίδες, ανεξάρτητα από την ιδεολογική ή πολιτική τους απόχρωση, καταδίκασαν το έγκλημα και η Ένωση Συντακτών εξέδωσε σχετικό ψήφισμα. Από την πλευρά του, και ο Σύνδεσμος Αθηναϊκού Τύπου (ιδιοκτήτες) με ανακοίνωσή του επισήμανε πως «φυλακίσεις, καταστροφαί περιουσιών, εξορίαι, διωγμοί, φόνοι δημοσιογράφων, αποτελούν την ιστορίαν του Τύπου κατά την περίοδον ταύτην» που έχει «ως αποτέλεσμα να καταστήση αδύνατον την άσκησιν του δημοσιογραφικού καθήκοντος» και γνωστοποίησε την απόφασή του να μην εκδοθούν εφημερίδες στις 24 Φεβρουαρίου «εις ένδειξιν διαμαρτυρίας δια το φρικτόν έγκλημα». Η είδηση απασχόλησε, ακόμα, μεγάλες ευρωπαϊκές εφημερίδες, που τόνιζαν την ύπαρξη και δράση «παραστρατιωτικών οργανώσεων» και την εγκαθίδρυση κλίματος τρομοκρατίας εναντίον των αντιβασιλικών πολιτικών παραγόντων.

Η κηδεία του Καβαφάκη πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της 22ας Φεβρουαρίου. Από το πρωί, η σορός του δημοσιογράφου εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο σπίτι του, όπου την οικογένειά του επισκέφθηκαν μεταξύ άλλων για να συλλυπηθούν ο στρατηγός Π. Δαγκλής, ο ναύαρχος Π. Κουντουριώτης και εκπρόσωποι των διπλωματικών αποστολών της Γαλλίας και των ΗΠΑ. Το μεσημέρι, η σορός μεταφέρθηκε στο ναό του Αγίου Γεωργίου Καρύτση (Καρύκη) για τη νεκρώσιμη ακολουθία, που τελέστηκε παρουσία εκπροσώπων του πολιτικού, στρατιωτικού και διπλωματικού κόσμου και πολλών δημοσιογράφων. Μέσα στην ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και καθώς το έγκλημα είχε αποδοθεί από τις πρώτες ώρες στην κυβερνώσα φιλοβασιλική παράταξη, η κηδεία μετατράπηκε σε αντικυβερνητικό συλλαλητήριο, με μερίδα του συγκεντρωμένου πλήθους να φωνάζει «Κάτω οι δολοφόνοι» και «Θάνατος στους δολοφόνους», ενώ το κλίμα των στιγμών οξύνθηκε περισσότερο όταν ο στρατηγός Δαγκλής, αποχαιρετώντας το νεκρό εκ μέρους του κόμματος των Φιλελευθέρων, τόνισε πως «αι σφαίραι των στυγερών δολοφόνων δεν έπληξαν μόνο το θύμα των, έπληξαν και πάσαν φιλελευθέραν καρδιάν. Το στυγερόν κακούργημα […] και τα άλλα κατά των Φιλελευθέρων εγκλήματα, αποτελεί μίαν επί πλέον αποτροπαίαν εκδήλωσιν τρομοκρατήσεως και δεινόν πλήγμα κατ΄ αυτών των ελευθεριών του Τύπου και του λαού».

Σκίτσο του Ανδ. Καβαφάκη (από τη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Πυρσός», τόμος ΙΓ’).

Σκίτσο του Ανδ. Καβαφάκη (από τη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Πυρσός», τόμος ΙΓ’).

Μετά την ολοκλήρωση της νεκρώσιμης ακολουθίας, η πομπή ξεκίνησε από τον Άγιο Γεώργιο και αφού πραγματοποίησε μια στάση μπροστά στα γραφεία του «Ελεύθερου Τύπου» (η είσοδος των οποίων είχε καλυφθεί με πένθιμο παραπέτασμα) κατέληξε στο Α’ Νεκροταφείο, ακολουθούμενη από χιλιάδες κόσμου, κάτι που σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες είχε να ζήσει η ελληνική πρωτεύουσα από την εποχή της κηδείας του Χαρ. Τρικούπη. Μόλις τελείωσαν οι νεκρώσιμες ευχές και ο κόσμος άρχισε να διαλύεται, η σορός του Καβαφάκη μεταφέρθηκε στο παρεκκλήσι του νεκροταφείου, όπου οι ιατροδικαστές Ι. Γεωργιάδης και Γ. Τρουπάκης διεξήγαγαν τη νεκροψία, παρουσία των γιατρών Π. Κορύλλου και Αλ. Καββαδία και του εισαγγελέα Δεσποτόπουλου. Σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση, από τους έξι πυροβολισμούς που ρίφθηκαν, μόνον οι δύο βρήκαν τον στόχο τους και συγκεκριμένα «ευρέθησαν τα εξής τραύματα: 1ον) Τραύμα διαμπερές της κοιλίας, με οπήν εισόδου κατά το αριστερόν ιλιακόν βάθρον, τρώσαν το μεσεντέριον, μεγάλα αγγεία και το ήπαρ και σφηνωθέν εντός των τοιχωμάτων του θώρακος, 2ον) Τραύμα του κρανίου, με οπήν εισόδου κατά τη δεξιάν κροταφικήν χώραν, θρυματίσαν το κρανίον. Το δεύτερο τραύμα του κρανίου δεν οφείλετο εις βλήμα, αλλά προεκλήθη εκ της πτώσεως […]. Αμφότερα τα τραύματα ήσαν θανατηφόρα. Το πρώτον επενεχθέν είνε το του κρανίου, του δευτέρου, της κοιλίας, γενομένου όταν το θύμα ήτο ξαπλωμένον κατά γης […]».

Ποιος ήταν ο Ανδρέας Καβαφάκης

Ο Ανδρέας Καβαφάκης είχε γεννηθεί στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας το 1870. Καταγόταν από εύπορη οικογένεια με ρίζες από την Κρήτη και είχε άλλα έξι αδέλφια (τρία αγόρια και τρία κορίτσια). Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών του στην Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης, ήρθε στην Ελλάδα για να παρακολουθήσει μαθήματα στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια πήγε στο Παρίσι, όπου πραγματοποίησε σπουδές στις πολιτικές επιστήμες, ενώ παράλληλα άρχισε να δημοσιογραφεί σε έγκριτα παρισινά φύλλα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1890 επέστρεψε στην Αθήνα και αποπειράθηκε ανεπιτυχώς να εκδώσει την εφημερίδα «Παναθήναιον». Κατόπιν, πήγε στο Κάιρο, όπου δημοσιογράφησε για μεγάλο χρονικό διάστημα στις εκεί εκδιδόμενες ελληνόφωνες εφημερίδες και γνώρισε τη Ζωή Σταϊκοπούλου, με την οποία παντρεύτηκαν το 1898 και αργότερα απέκτησαν τέσσερα παιδιά (μία κόρη που πέθανε το 1917 από φυματίωση και τρία αγόρια).

Η σύζυγος του Ανδ. Καβαφάκη, Ζωή, με τα τέσσερα παιδιά τους (από αριστερά) Νικόλαο, Χαρίκλεια, Λέανδρο και Χρήστο.

Η σύζυγος του Ανδ. Καβαφάκη, Ζωή, με τα τέσσερα παιδιά τους (από αριστερά) Νικόλαο, Χαρίκλεια, Λέανδρο και Χρήστο.

Αναζητώντας καλύτερη τύχη, λίγα χρόνια μετά, μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη όπου εξέδωσε την εφημερίδα «Αμερόληπτος», της οποίας η μαχητική αρθρογραφία υπέρ των ελληνικών θέσεων και του υπόδουλου τμήματος του ελληνισμού, ξεσήκωσε την μήνι του Νεοτουρκικού «Κομιτάτου της Ενώσεως και της Προόδου» που εκείνη την εποχή βρισκόταν σε πλήρη ακμή. Μάλιστα, σε μυστική συνεδρίαση του, το Νεοτουρκικό Κομιτάτο αποφάσισε τη σύλληψη και την καταδίκη του, αλλά προτού αυτή εκτελεστεί, ο Καβαφάκης έφυγε εσπευσμένως για την Αθήνα, ειδοποιημένος σχετικά από έναν φίλο του, που υπηρετούσε στη πρεσβεία της Ρωσίας στην Κωνσταντινούπολη, και με τη βοήθεια του Ίωνα Δραγούμη.

Όταν ο Καβαφάκης έφθασε στην Αθήνα, η ατμόσφαιρα του Εθνικού Διχασμού βρισκόταν σε πλήρη έξαρση και τα πάθη μεταξύ κωνσταντινικών και βενιζελικών είχαν κορυφωθεί. Εμφορούμενος από φιλελεύθερες αντιλήψεις και φανατικός οπαδός της «Αντάντ» τάχθηκε αμέσως στο πλευρό του Ελευθ. Βενιζέλου και πολύ σύντομα προσλήφθηκε ως αρθρογράφος στην εφημερίδα «Χρόνος» και αργότερα στις εφημερίδες «Εσπερινή» και «Πατρίς», ενώ παράλληλα συνεργαζόταν και με περιοδικά, καταγγέλλοντας τις ενέργειες των ανακτόρων.

Ωστόσο, η κύρια φιλοδοξία του ήταν να εκδώσει μια δική του εφημερίδα, κάτι που κατάφερε να υλοποιήσει στις 14 Μαΐου 1916, όταν κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος». Λίγους μήνες αργότερα, ο «Ελεύθερος Τύπος» έγινε το επίσημο όργανο στην Αθήνα της κυβέρνησης Εθνικής Αμύνης, που είχε συγκροτηθεί από τους Ελευθ. Βενιζέλο Π. Κουντουριώτη και Π. Δαγκλή στη Θεσσαλονίκη, ενώ ως το 1922 στήριξε σθεναρά την πολιτική του Ελευθέριου Βενιζέλου και των Φιλελευθέρων.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

Advertisements

~ από Nina C στο 27/09/2014.

5 Σχόλια to “Υπόθεση Καβαφάκη: Μια ανεξιχνίαστη πολιτική δολοφονία – Ι”

  1. Συγχαρητήρια για την καταπληκτική δουλειά που μας παρουσιάζετε, xαίρομαι που ασxολίστε με την σκοτινότερη εποχή της νεότερης Ελλάδας. Αναμένω τη συνέxεια με ανυπομονησία!!!

  2. @Κατάκοπος

    Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια. Πράγματι, η περίοδος αυτή είναι από τις «σκοτεινότερες», αλλά και πλέον ενδιαφέρουσες στην ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους.

  3. […] Προηγούμενο […]

  4. […] δύο με στρατιωτική περιβολή και ο τρίτος πολιτική, του είχαν στήσει ενέδρα θανάτου. Η έκδοση της εφημερίδας του συνεχίστηκε από τους […]

  5. […] ἀντικυβερνητικὸ συλλαλητήριο μετατράπηκε ἡ κηδεία τοῦ δολοφονηθέντος ἱδρυτοῦ καὶ ἐκδότου τῆς φιλοβενιζελικῆς ἐφημερίδας «Ἐλεύθερος Τύπος», […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: