Joel Peter Witkin, ο «σκοτεινός» φωτογράφος

Joel Peter Witkin

Joel Peter Witkin

Της Νίνας Κουλετάκη

«Ένας λόγος για να ζεις είναι, εξίσου, ένας λόγος για να πεθάνεις»
Αλμπέρ Καμύ, Ο μύθος του Σίσσυφου

 Joel-PeterWitkin_signatureΗ παραβατική τέχνη, η τέχνη που δημιουργεί σοκ στον θεατή, έχει βρει έναν από τους πιο ικανούς εκφραστές της στον αμερικανό φωτογράφο Joel Peter Witkin.

874361_witkin6O Witkin γεννήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου του 1939, στο Μπρούκλυν της Νέας Υόρκης και εργάζεται μέχρι σήμερα ως φωτογράφος στο Albuquerque στο New Mexico. Ξεκίνησε την καριέρα του ως φωτογράφος στον αμερικανικό στρατό και στην συνέχεια σπούδασε φωτογραφία στο Πανεπιστήμιο του New Mexico, όπου και ανέπτυξε το ιδιαίτερο στυλ του.

874362_witkin4Κατά την διάρκεια των σπουδών του, ο Witkin επικεντρώθηκε σε μια συγκεκριμένη κατηγορία φωτογραφικών θεμάτων, χαρακτηριστικά γκροτέσκων και αμφιλεγόμενων. Άρχισε να φωτογραφίζει συστηματικά πτώματα, άτομα με εμφανείς αναπηρίες και δυσπλασίες στην ανάπτυξη, τρανσέξουαλς, ερμαφρόδιτους κ.λ.π. Η θεματολογία αυτή διαμόρφωσε και το μοναδικό του στυλ που τον καθιέρωσε ως κορυφαίο καλλιτέχνη στο είδος του. Ένα στυλ το οποίο ακολουθεί μέχρι σήμερα.

874363_witkin2Οι εικόνες που δημιουργεί ο Witkin, αποτελούν σχεδόν θεατρικές συνθέσεις με μπαρόκ επιρροές, κατά τις οποίες ο φωτογράφος τοποθετεί τα θέματά του στην επιθυμητή θέση. Το αποτέλεσμα είναι σκοτεινές, μυστικιστικές, συμβολικές και –συνάμα- γκροτέσκ εικόνες, πάντα όμως πολύ δυνατές, μιας τέχνης παραβατικής, σοκαριστικής και βίαιης (Trangressive Art).

874364_witkin9Ο Witkin, συνεπαρμένος απ’ την πνευματικότητα, προσπαθεί να απεικονίσει τον αντίκτυπό της στον φυσικό κόσμο, εντός του οποίου υπάρχουμε. Η απεικόνιση αυτή γίνεται με αμφιλεγόμενο τρόπο, καθώς επιλέγει να αναζητήσει την ομορφιά εκεί που, για τους πολλούς, δεν υπάρχει: σώματα νεκρών ανθρώπων, σώματα παραμορφωμένα, ανθρώπινα μέλη κ.λ.π. Είναι σαν να ψάχνει για ένα άλλο είδος ομορφιάς. Λέει ο ίδιος για αυτήν του την μανία:

874365_witkin1«Όλα ξεκίνησαν όταν ήμουν 12 ετών. Μια Κυριακή όταν η μητέρα μου, εγώ και ο αδελφός μου κατεβαίναμε από την πολυκατοικία στην οποία ζούσαμε για να πάμε στην εκκλησία. Καθώς βγήκαμε στο δρόμο, ακούσαμε το θόρυβο μιας απίστευτης συντριβής, ουρλιαχτά και κραυγές για βοήθεια. Τρία αυτοκίνητα με επιβάτες οικογένειες, είχαν συγκρουστεί. Θυμάμαι πως για κάποιο λόγο την ώρα εκείνη η μητέρα μου δεν με κρατούσε από το χέρι. Μπροστά μου είδα κάτι να κυλάει και πλησίασα να δω τι ήταν. Κατάλαβα πως ήταν το κεφάλι ενός κοριτσιού και δοκίμασα να πλησιάσω για να το αγγίξω και να του μιλήσω. Δεν πρόλαβα γιατί κάποιος με τράβηξε πίσω.»

874366_witkin3Αυτό το συμβάν υπήρξε καθοριστικό για τον Joel Peter Witkin και ο ίδιος δηλώνει πως το αποκεφαλισμένο κορίτσι ήταν η στιγμή που γεννήθηκε το καλλιτεχνικό του όραμα. Προερχόμενος από μια οικογένεια με αρκετά προβλήματα αλλά και πίστη στον Θεό (ο πατέρας του ήταν προτεστάντης και η μητέρα του καθολική), με την θρησκεία να παίζει σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή της οικογένειας, ο Wilkin –και με αφορμή το τραγικό συμβάν που διαδραματίστηκε μπροστά στα μάτια του- στράφηκε από νωρίς στον Θεό και τις θρησκευτικές αναζητήσεις. Το φριχτό θέαμα του συγκεκριμένου δυστυχήματος ήταν το πνευματικό εργαλείο για να κατανοήσει την ζωή και τον θάνατο. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του ιδίου, παραμένει ως σήμερα η πιο τραυματική εμπειρία της ζωής του.

874370_Interrupted_Reading__1999Οι εικόνες του Witkin είναι ωμές και δύσκολα μπορούν να καταναλωθούν από όλους. Η Τέχνη του δεν είναι απλά προβοκατόρικη και ο ίδιος ανήκει σε εκείνη την μερίδα καλλιτεχνών που λατρεύεται και μισείται εξίσου. O ζοφερός κόσμος του Witkin βρίθει σεξουαλικών, θρησκευτικών και πολιτικών αναφορών. Άνθρωποι με δυσπλασίες φωτογραφίζονται γυμνοί και δίπλα τους μπορεί να υπάρχει ένα ξεκοιλιασμένο ζώο ή μια χίμαιρα. Νεκροί και ανθρώπινα μέλη συνθέτουν το φόντο για άλλα γυμνά πορτρέτα. Το γκροτέσκο και το πορνογραφικό μπλέκονται σε ένα πρωτοφανές freak show που δοκιμάζει τα όρια του θεατή. Όπου και αν έχει εκθέσει ο Witkin η δουλειά του δίχασε και προκάλεσε αντιδράσεις.

joel_peter_witkin_13Μην φανταστεί κανείς, όμως, πως το μόνο που κάνει ο Witkin είναι να φωτογραφίζει πτώματα. Ο Witkin κάνει τέχνη. Πριν στήσει οποιαδήποτε σκηνή για φωτογράφηση, καταγράφει σε σκίτσο την ιδέα του, την οποία επεξεργάζεται ξανά και ξανά, πριν το τελικό στήσιμο και το πάτημα του κουμπιού της φωτογραφικής του μηχανής. Οι φωτογραφίες του δεν αποτελούν μια στεγνή και ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας, αλλά είναι περασμένες από το φίλτρο της καλλιτεχνικής διαδικασίας.

874374_jol3

Στο έργο του, αρκετές φορές, είναι εμφανείς επιρροές από μεγάλους ζωγράφους, όπως οι Picasso, Balthus, Goya, Velasquez και Miro και χρησιμοποιεί εικόνες και σύμβολα από το παρελθόν για να δημιουργήσει τη σύνθεσή του. Ο σκοπός του Witkin είναι να ερμηνεύσει τα έργα τέχνης του παρελθόντος και να τα κατανοήσει, με απώτερο στόχο να κατανοήσει το παρόν. Με δεδομένη και την θρησκευτική του προσήλωση, μας καλεί να μπούμε σε αυτό που αποκαλεί «Κόσμο αγάπης και μετάνοιας». Τα οπτικά παράδοξα που δημιουργεί, προκαλούν την αντίληψή μας για τον κόσμο.

874371_photo2Όσα από τα έργα του Witkin, περιελάμβαναν πτώματα, έπρεπε να δημιουργηθούν στο Μεξικό εξαιτίας την νομοθεσίας των ΗΠΑ εκείνη την εποχή. Πολλά από αυτά έχουν λογοκριθεί και προκάλεσαν δυσαρέσκεια. Ωστόσο για τον Witkin οι εικαστικοί κύκλοι έχουν αναφερθεί με διθυραμβικά σχόλια. «Είναι σαν ο Ιερώνυμος Μπος να συναντά τον Σχιζοφρενή δολοφόνο με το πριόνι. Είναι ο απόλυτος βασιλιάς της σκοτεινής φωτογραφίας», είχε αναφέρει η επιμελήτρια της έκθεσής του στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης.

874375_jold3Μόδα, κινηματογράφος και ποπ κουλτούρα έχουν αρκετά «κρυφά δάνεια» από το έργο του φωτογράφου. Η θρυλική κολεξιόν του Alexander McQueen ήταν γεμάτη αναφορές – σχεδόν αφιερωμένη στο έργο του Witkin.

Xαζεύοντας τη δουλειά του συνολικά, βλέπουμε εικόνες που θυμίζουν American Horror Story, φωτογραφίες πολλών ακόμη πιο σύγχρονων δημιουργών και «τέρατα» του σινεμά.

874369_joel3Είναι απολύτως φυσικό να σοκάρεται κάποιος, βλέποντας τα έργα του Joel Peter Witkin. Εξάλλου, πάντα η σύνδεση της ομορφιάς με την φρίκη είναι σοκαριστική. Στις φωτογραφίες του ο Witkin δίνει την εικόνα των ταμπού της σημερινής κοινωνίας, κάτι που πάντα είναι χρήσιμο από τη μια, ενώ ταυτόχρονα μας «εξαναγκάζει» να κατανοούμε την διαφορετικότητα μεταξύ των ανθρώπων και να την αποδεχόμαστε.

874372_lap1Τα έργα του Witkins δεν έχουν «παίξει» σε πολλά μέσα, οι συνεντεύξεις του είναι ελάχιστες, αλλά θεωρείται ένας σημαντικός, πρωτοπόρος και αξιοσέβαστος αμερικανός καλλιτέχνης. Η γνωριμία με το έργο του δεν θα είναι απαραίτητα ευχάριστη για όλους, αλλά αξίζει την προσπάθεια.

874367_witkin94fΣημειώσεις
1. Το 2000, και από τις 20 Νοέμβρη μέχρι και τις 29 Δεκέμβρη, η δουλειά του Peter Joel Witkin παρουσιάστηκε και στην Αθήνα, σε μια έκθεση της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών.

2. Μια σύντομη αναφορά στον Witkin, στο «Έγκλημα και Τιμωρία», υπάρχει και στο άρθρο μου «Μεταθανάτιες φωτογραφίες»

874376_kin4Πηγές
-Mathilde Herve, Trangressive art, Joel Peter Witkin
http://www.lifo.gr
crime_and_punishment22

~ από Nina C στο 24/10/2015.

Ένα Σχόλιο to “Joel Peter Witkin, ο «σκοτεινός» φωτογράφος”

  1. Reblogged στις Voronwe Aranwion.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: