Μαρία Τζαρδή: Εξορία είναι η επιστροφή

Εξώφυλλο Βιβλίου ΜαρίαςΤης Νίνας Κουλετάκη

«Εκτός αν τα περίεργα βλέμματα των περαστικών, το τρέξιμο του τετράχρονου παιδιού, οι εμμονές της γριάς και η έγκυος γυναίκα που είχε σταματήσει, ήταν όλο κι όλο το νόημα της αποικίας – μιμητή.»

Με την Μαρία Τζαρδή γνωρίστηκα πριν από πολλά χρόνια, καθώς είναι η σύντροφος αγαπημένου φίλου και συναδέλφου.  Διαπίστωσα πόσο αγαπούσε το βιβλίο και πόσο ενημερωμένη αναγνώστρια είναι.  Κι επειδή ο καλός συγγραφέας –εκτός από ταλαντούχος- πρέπει να έχει υπάρξει και καλός αναγνώστης, μπορούμε να ισχυριστούμε ασφαλώς ότι η Μαρία είναι καλή συγγραφέας.

Δεν είμαι φαν της επιστημονικής φαντασίας, αλλά είμαι φαν της Μαρίας.  Είχα την τύχη να διαβάσω κάποια κείμενά της, αρκετά χρόνια πριν, και ήταν φανερό ότι είχε το «χάρισμα». Αυτή η ολοκληρωμένη της δουλειά που παρουσιάζουμε σήμερα, μας δίνει την ευκαιρία να «προβλέψουμε» το μέλλον της.

Ας δούμε, λίγο πιο αναλυτικά, το βιβλίο: 9 διηγήματα, 5 με άντρες πρωταγωνιστές, 4 με γυναίκες, τρία κοινά σημεία να υπάρχουν σε όλα τους.  Το πρώτο είναι η δυστοπία, το σκοτεινό, ζοφερό μέλλον της ανθρωπότητας.  Ο χρόνος δεν αναφέρεται μεν, είναι σαφέστατα μελλοντικός δε.

Το δεύτερο κοινό σημείο των εννέα διηγημάτων είναι ο εγκλεισμός, σε όλες του τις μορφές, πιθανές και απίθανες.  Κάποιες απολύτως αναμενόμενες (όπως μια φυλακή ή ένα διαμέρισμα), άλλες μεταφορικές (όπως η δουλειά σ’ ένα κοινόβιο ή σ’ ένα επιστημονικό εργαστήριο), κάποιες ακόμη απροσδόκητες (όπως η αχανής έρημος, ένα διαδικτυακό forum ή ένα παιχνίδι στον υπολογιστή).

Στον αντίποδα των δύο πρώτων κοινών σημείων των διηγημάτων, βρίσκεται το τρίτο τους.  Υπάρχουν σε όλα χαραμάδες αισιοδοξίας, απ’ όπου καταφέρνει να περάσει η χαρά της ζωής: ένα ποτήρι κρασί, η μουσική, ένα τραγούδι, η αγάπη για τη ζωή, το δροσερό χορτάρι, οι αναμνήσεις ενός παιδιού, ένα χαμόγελο τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι μπορείς να ζήσεις, α;π’ την αρχή, μια νέα ζωή.

Οι ήρωες της Τζαρδή είναι απολύτως σαρκωμένοι, καθόλου χάρτινοι.  Άνθρωποι σαν όλους μας, ασχέτως αν ζουν σ’ ένα σύμπαν που εμείς δεν θα γνωρίσουμε ποτέ.  Άνθρωποι του μέλλοντος, ωστόσο απόλυτα σημερινοί, με τις ίδιες φοβίες κι ανασφάλειες.  Άνθρωποι τόσο παραιτημένοι και παραδομένοι στη μοίρα τους που, ακόμη κι όταν τους χαρίζεται η πολυπόθητη ελευθερία, δεν ξέρουν τι να την κάνουν.  Άνθρωποι που αναλώνουν μια ζωή στην προσμονή ενός πράγματος ή ενός συμβάντος, μόνο και μόνο για διαπιστώσουν ότι δεν ήταν και τόσο σπουδαίο, τελικά.  Πικρές αλλά και, ταυτόχρονα, αισιόδοξες διαπιστώσεις ότι η ευτυχία βρίσκεται στα μικρά, απλά και καθημερινά: σε μιαν αυλή μ’ έναν γάτο και περιστέρια, που συνυπάρχουν αρμονικά.  Εκεί, σε μικρές αυλές φωλιάζει η ευτυχία κι όχι στ’ αστέρια.

Είναι, ίσως, η πρώτη φορά που η ρήση του Όσκαρ Ουάιλντ «η ζωή μιμείται την τέχνη», δεν ισχύει.  Η ζωή σήμερα τρέχει με ιλιγγιώδεις κι εγκληματικούς ρυθμούς κι η τέχνη αγωνίζεται να την φτάσει.  Κάποιος είπε ότι «η τέχνη γεννήθηκε για να διορθώνει τα λάθη του Θεού».  Καθώς εγώ δεν πιστεύω σε θεό, αλάνθαστο ή όχι, θα έλεγα πως η τέχνη είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να σώσει τον άνθρωπο από τον εαυτό του.  Αλλά βλέποντας την παντελή απουσία της από τη ζωή του (δουλειά, σχολείοκ.λ.π.), σκέφτομαι πως –ίσως- και να μη θέλει να σωθεί.  Κι ακόμα υπάρχουν η μοναξιά κι η απομόνωση (εμφανείς και οι δύο στα διηγήματα της Μαρίας), που συντελούν κι αυτές στην αποδυνάμωση της τέχνης.

Στον δυστοπικό κόσμο της Τζαρδή, η απουσία της τέχνης είναι φυσικό επακόλουθο.  Ζούμε, πια, σε νησίδες, ομάδες, παρέες, συντροφιές, άνθρωποι με τα ίδια ενδιαφέροντα.  Δημιουργούμε για τους εαυτούς μας και για τους ομοίους μας, τους ίδους μας, τους φίλους μας.  Όμως, πιστεύω ακράδαντα, πως η μεγάλη τέχνη είναι λαϊκή.  Αυτή θα επιβιώσει των καταστροφών, αυτή θα παρηγορήσει στις δυστυχίες, αυτή θα διασωθεί και θα διασώσει.  Η τέχνη για την τέχνη είναι καταδικασμένη σε θάνατο.  Το ίδιο και τα βιβλία που γράφουμε μόνο για εμάς.

Αν δεχτούμε ότι το κλίμα κάθε εποχής αντικατοπτρίζεται και στα βιβλία της, παρατηρούμε ότι σήμερα όλο και περισσότεροι έλληνες συγγραφείς δημιουργούν ήρωες που αγωνίζονται μέσα σε δυστοπίες, να βρουν διέξοδο κι ελπίδα. Η Ελλάδα της κρίσης και της απελπισίας εμφανής, χωρίς να χρειάζεται να κατονομαστεί και να αναγνωριστεί. Δυο εξαιρετικά παραδείγματα του είδους είναι το «Κοπέλα που σε λένε Φίνι» του Δημήτρη Μαμαλούκα κι η «Ασημένια Θάλασσα» του Πάνου Τσερόλα.

Με το «Εξορία είναι η επιστροφή» η Μαρία Τζαρδή έρχεται να βάλει το λιθαράκι της στο δυστοπικό οικοδόμημα που θεμελίωσαν ο Άλντους Χάξλεϋ και ο Τζωρτζ Όργουελ και να το στριμώξει δίπλα στις πέτρες ελλήνων συναδέλφων της.  Και είμαι σίγουρη πως, όταν αποφασίσει να δοκιμαστεί στην μεγαλύτερη φόρμα του μυθιστορήματος, θα το ψηλώσει –το οικοδόμημα αυτό- έναν όροφο.

13010848_10205893025554808_8562679669321007486_n

20.04.2016

Underflow Record Store and Art Gallery

Παρουσίαση βιβλίου Μαρίας Τζαρδή «Εξορία είναι η επιστροφή»

crime_and_punishment22

 

~ από Nina C στο 04/06/2016.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: