Υπόθεση Christine και Léa Papin – 4

104407911Προηγούμενο

Της Νίνας Κουλετάκη

Παράρτημα

Έχουν περάσει, σχεδόν, 85 χρόνια από το έγκλημα των αδελφών Papin και η υπόθεση εξακολουθεί να συναρπάζει το κοινό καθώς, κατά βάθος, παραμένει ένα αίνιγμα. Ένα ακραίο και άγριο έγκλημα, με θύτες και θύματα γυναίκες, ασυνήθιστο όχι μόνο ως προς την σφοδρότητά του αλλά και ως προς το κοινωνικό υπόβαθρο των εμπλεκομένων.  Στην Γαλλία του μεσοπολέμου συμβαίνει το αδιανόητο: αφεντικά δολοφονούνται από υπηρέτες. Και σαν αυτό να μην ήταν αρκετά φρικτό από μόνο του, η φρίκη μεγεθύνεται από το φύλο: τόσο οι δράστες όσο και τα θύματα είναι γυναίκες.

Δεν είναι περίεργο, λοιπόν, που ένα έγκλημα αυτού του είδους προκαλεί τεράστια αίσθηση στην κοινωνία της εποχής και κεντρίζει το ενδιαφέρον όχι μόνο του απλού κόσμου, που διαβάζει την υπόθεση σε όλες της τις ανατριχιαστικές λεπτομέρειες στις εφημερίδες και τα έντυπα, αλλά και διανοούμενων, καλλιτεχνών, λογοτεχνών, σκηνοθετών, ψυχιάτρων κλπ, σε σημείο που να έχουμε πληθώρα αναφορών και εκφρασμένων απόψεων για το συγκεκριμένο έγκλημα, σε βαθμό κατά πολύ μεγαλύτερο από οποιοδήποτε άλλο παγκοσμίως.

Τι ήταν, τελικά, το έγκλημα των αδελφών Papin; Έγκλημα δύο ψυχασθενών;  Έγκλημα ταξικό, αποτέλεσμα χρόνων εκμετάλλευσης; Έγκλημα σεξουαλικό;  Στο Παράρτημα αυτού του άρθρου θα δούμε τις επικρατούσες απόψεις της εποχής, αλλά και το πώς πέρασε, το συγκεκριμένο έγκλημα, στις τέχνες: την λογοτεχνία, το θέατρο, τον κινηματογράφο, τα εικαστικά.

1.Οι γραφιάδες

Συγγραφείς και, φυσικά, δημοσιογράφοι προσπαθούν να ανακαλύψουν τα πραγματικά αίτια της δολοφονίας των γυναικών της οικογένειας Lancelin και να ρίξουν φως στα πάθη των αδελφών Papin που τις οδήγησαν να διαπράξουν το έγκλημα με την συγκεκριμένη πρωτοφανή αγριότητα.  Η υπόθεση Papin συναρπάζει τους πάντες: τους υπερρεαλιστές, τους υπαρξιστές, τους κομμουνιστές. Εννοείται πως η κάθε άποψη και γνώμη είναι ντυμένη με τον ιδεολογικό μανδύα του εκφέροντα αυτήν.  Υπάρχουν εκείνοι που στο έγκλημα των Papin βλέπουν την αναπόφευκτη εξέγερση των σκλάβων κατά την πάλη των τάξεων, άλλοι που το αποδίδουν στην τρέλα (βαθειά ριζωμένης ή στιγμιαίας και συγχρονισμένης στο μυαλό των αδελφών), κάποιοι τρίτοι στην καταπιεσμένη σεξουαλικότητα και στην αιμομιξία -ταμπού και τότε και σήμερα- που αποκαλύφθηκε ή κινδύνευε να αποκαλυφθεί.  Καθώς η Christine και η Léa δεν μίλησαν ποτέ, παρά μόνο για να παραδεχθούν το έγκλημα, όλες οι υποθέσεις και οι απόψεις είναι εξίσου πιθανές και απίθανες.  Ας δούμε κάποιες από αυτές. Tα αποσπάσματα που παρατίθενται έχουν μεταφραστεί από το πρωτότυπο από την γράφουσα.

L'Humanité du Dimanche 1er Octobre 1933

Εφημερίδα «L’Humanité»

Σ’ ένα άρθρο (δυστυχώς ανυπόγραφο, καθώς εκείνη την εποχή οι δημοσιογράφοι της l’Humanité δεν υπέγραφαν τα κείμενά τους) που έχει μείνει ιστορικό, στο φύλλο της 30ης Σεπτεμβρίου 1933, η εφημερίδα υποστηρίζει ότι πρόκειται, σαφέστατα, για ένα ταξικό έγκλημα.  Διαβάζουμε:  «Τις πραγματικές αιτίες αυτού του εγκλήματος, μπορούμε να τις αναζητήσουμε στην κόλαση που βίωναν οι δύο «υπηρέτριες» στο σπίτι αυτών των μπουρζουάδων. Ω, όχι, δεν ήταν κακοταϊσμένες και δεν κοιμόνταν σε τρώγλη, αλλά η καταπίεση των αφεντικών –και ιδιαίτερα της αφεντικίνας- η καθημερινή υποτίμηση και οι προσβολές ήταν η αιτία του εγκλήματος. …Ήδη είχαν ζήσει επτά χρόνια αυτή τη ζωή του σκλάβου στο συγκεκριμένο σπίτι.  Σας φαίνεται περίεργο που μια τελευταία απειλή πυροδότησε την έχθρα και το μίσος που, η ηλίθια αστή, είχε καταφέρει να συσσωρευτούν στην καρδιά και στο μυαλό των υπηρετριών της και τις έκανε να εκραγούν ξαφνικά και με τέτοια τρελή λύσσα;  Φυσικά, δεν προτιθέμεθα να εγκρίνουμε την πράξη των δύο αδελφών, αλλά να την εξηγήσουμε, να καταδείξουμε πώς αυτές οι δύο υποδειγματικές υπηρέτριες –αναφορικά με την δουλειά τους- κατέληξαν σ’ αυτήν την παράλογη ακρότητα.  Και εννοείται πως αυτή η διαδικασία δεν έχει να κάνει μόνο με τις αδελφές Papin, αλλά πρωτίστως αναπτύσσεται και ανθίζει στους κόλπους της αγίας αστικής οικογένειας, μαζί με το μίσος, την απαξίωση και την υποτίμηση όλων των πλασμάτων που έχει στη δούλεψή της».  Το άρθρο αναφέρεται επίσης στην «μόρφωση» που έλαβαν οι αδελφές στο σκληρό, θρησκευτικού προσανατολισμού, οργανοτροφείο, εκπαιδευόμενες εξ απαλών ονύχων στην υποταγή: «Ελλιπής μόρφωση, έγκλειστες ζωές, υπόγειο αλλά βαθύ μίσος, εκτροχιασμός του μυαλού.  Ένας εκρηκτικός συνδυασμός που, ξαφνικά –αλλά όχι αναπάντεχα- οδηγεί στο κτηνώδες και σαδιστικό δράμα, στο διπλό έγκλημα που έκανε όλους τους μπουρζουάδες του Mans να τρέμουν». Και το άρθρο της εφημερίδας καταλήγει με την ευχή «οι δεκάδες χιλιάδες των νεαρών υπηρετριών, που αποτελούν μέρος της εκμεταλλευόμενης νεολαίας, να σταθούν στο πλευρό των αδελφών τους που δουλεύουν στα εργοστάσια και στα γραφεία, για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους και την διεκδίκηση της ολοκληρωτικής χειραφέτησής τους»ΕΔΩ μπορείτε να δείτε πώς αντιμετωπίστηκε η υπόθεση Papin από τον τύπο της εποχής.

Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre

To 1939 εκδίδεται το «Le Mur» του Sartre, μια συλλογή πέντε διηγημάτων.  Στο τρίτο από αυτά, που φέρει τον τίτλο «Érostrate», γίνεται σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση μια σύνδεση του παρελθόντος και του παρόντος προκειμένου να εξεταστούν θέματα μίσους και βιαιότητας των ανθρώπων, δολοφονιών, ηρώων αγχωμένων από την σεξουαλικότητα.  Λέει ο ήρωας του συγγραφέα: «Είδα τις φωτογραφίες αυτών των δύο όμορφων κοριτσιών, αυτών των υπηρετριών που χτύπησαν και σκότωσαν τις κυράδες τους.  Είδα τις φωτογραφίες τους, πριν και μετά. «Πριν», τα πρόσωπά τους αιωρούνταν σαν δυο πειθήνια λουλούδια πάνω από τους δαντελένιους τους γιακάδες, ακτινοβολώντας καθαρή, ζωντανή και ορεκτική τιμιότητα.  Ένα διακριτικό κατσάρωμα από σίδερο είχε αφήσει πανομοιότυπες μπούκλες στα μαλλιά τους. Και ακόμη πιο καθησυχαστικό από τα κυματιστά τους μαλλιά, από τους γιακάδες τους και τη χαρά της επίσκεψης στο φωτογραφείο, ήταν η ομοιότητά τους σαν αδελφές, αυτή η αυτάρεσκη ομοιότητα που έκανε άμεσα ορατούς τους δεσμούς αίματος και τις ρίζες στην ίδια οικογένεια.  «Μετά», τα πρόσωπά τους έλαμπαν σαν την φωτιά. Είχαν τους γυμνούς λαιμούς των έτοιμων να ανέβουν στη γκιλοτίνα.  Ρυτίδες παντού, φριχτές ρυτίδες φόβου και μίσους, δίπλες, τρύπες στη σάρκα σαν να την είχαν οργώσει –ξανά και ξανά- τα νύχια κάποιου κτήνους.  Κι αυτά τα μάτια, αυτά τα ίδια μεγάλα, σκοτεινά και απύθμενα μάτια… Κι επιπλέον, δεν έμοιαζαν πια.  Η κάθε μία, με τον δικό της τρόπο, κουβαλούσε την ανάμνηση του κοινού τους εγκλήματος».

Simone de Beauvoir

Simone de Beauvoir

Simone de Beauvoir

To 1960 εκδόθηκε ο δεύτερος τόμος της αυτοβιογραφικής τετραλογίας της Beauvoir, με τίτλο La Force de l’âge.  Είχε προηγηθεί το Μémoires d’une jeune fille rangée (1958) και ακολούθησαν τα La Force des choses (1963) και Tout compte fait (1972).  Aναφερόμενη στην υπόθεση Papin, γράφει: «Η τραγωδία των αδελφών Papin, στο ευρύ της περίγραμμα, ήταν άμεσα ξεκάθαρη για εμάς.  Στη Rouen, όπως και στο Le Mans, και ίσως ακόμη ανάμεσα στις μητέρες των μαθητών μου υπήρχαν, χωρίς αμφιβολία, γυναίκες που αφαιρούσαν από τον μισθό της υπηρέτριάς τους την αξία ενός σπασμένου πιάτου, που φορούσαν άσπρα γάντια για να περάσουν το δάχτυλο πάνω από «δύσκολα» σημεία και να ανακαλύψουν την αξεσκόνιστη βρομιά.  Στα δικά μας μάτια τους άξιζε ο θάνατος εκατό φορές.  Με τα κυματιστά τους μαλλιά και τους λευκούς γιακάδες, πόσο λογικές έμοιαζαν η Christine και η a Papin στην παλιά τους φωτογραφία που δημοσίευσαν ορισμένες εφημερίδες! Πώς μεταμορφώθηκαν σ’ αυτές τις ελεεινές μαινάδες, τις παραδομένες στη δημόσια καταδίκη, στις μετά το έγκλημα φωτογραφίες τους;  Αυτά που πραγματικά πρέπει να κατηγορήσουμε είναι το ορφανοτροφείο της παιδικής τους ηλικίας, τη σκλαβιά της ενήλικης ζωής τους, ολόκληρο το φριχτό σύστημα που στήνεται και συντηρείται από έντιμους ανθρώπους και παράγει τρελούς, δολοφόνους και τέρατα.  Η φρίκη αυτή δεν θα μπορούσε να απαντηθεί δίκαια παρά με ισάξια φρίκη: οι δύο αδελφές μετέτρεψαν τους εαυτούς τους σε όργανα και μάρτυρες μιας σκοτεινής μορφής δικαιοσύνης.  Για δυο αστές που πετσοκόφτηκαν, έπρεπε να υπάρξει μια αιματηρή εξιλέωση.  Ο φονιάς δεν δικάστηκε, χρησιμοποιήθηκε ως αποδιοπομπαίος τράγος».

Jean Genet

Jean Genet

Jean Genet

Γραμμένο το 1947 το θεατρικό έργο του Genet Les Bonnes, είναι εμπνευσμένο από την υπόθεση των αδελφών Papin και ανέβηκε για πρώτη φορά στις 19 Απριλίου του 1947 στο Théâtre de l’Athénée, στο Παρίσι.  Σε σημείωμά του για μεταγενέστερο ανέβασμα του έργου, ο Genet γράφει: «Πρέπει να ξεκαθαρίσω ένα πράγμα: αυτό το έργο δεν είναι ένα μανιφέστο για την υπεράσπιση της υπόθεσης των υπηρετών.  Υποθέτω ότι γι αυτό θα υπάρχουν τα σωματεία τους – κάτι που δεν μας αφορά.  Κατά το πρώτο ανέβασμα αυτού του έργου, ένας θεατρικός κριτικός παρατήρησε πως οι αληθινές υπηρέτριες δεν μιλούν όπως αυτές στο έργο μου.  Τι ξέρει αυτός;  Εγώ υποστηρίζω το αντίθετο, καθώς αν ήμουν υπηρέτρια έτσι θα μιλούσα, ακριβώς όπως αυτές. Μερικά βράδυα. Επειδή οι υπηρέτριες μιλούν έτσι μόνο μερικά βράδυα: όταν τις πιάσεις ανυποψίαστες, είτε βυθισμένες στη μοναξιά τους, είτε κάνοντας αυτό που κάνει ο καθένας πάνω στη γη…».

Paul Éluard

Paul Éluard

Paul Éluard

Το Le Surréalisme au service de la revolution ήταν ένα περιοδικό που κυκλοφόρησε σε έξι, μόνο, τεύχη, από τον Ιούλιο του 1930 μέχρι τον Μάϊο του 1933, αλλά που ήταν αρκετά για να το καταστήσουν σημείο αναφοράς.  Για να γίνει αυτό κατανοητό, αρκεί να αναφέρουμε κάποια ονόματα-υπογραφές στα κείμενά του: André Breton, Paul Éluard, Louis Aragon, Marcel Duchamp, Salvador Dali, Man Ray, Max Ernst, Man Ray, Alberto Giacometti, Luis Bunuel, Joan Miró και πολλά ακόμη, ίδιου βεληνεκούς. Στο 5ο τεύχος, που κυκλοφόρησε στις 15 Μαΐου του 1933, τρεις μόλις μήνες μετά την δολοφονία των Lancelin, ο Éluard έγραφε: «Οι αδελφές Papin μεγάλωσαν σ’ ένα ορφανοτροφείο/μοναστήρι στο Le Mans. Κατόπιν η μητέρα τους τις τοποθέτησε σ’ ένα μπουρζουάδικο σπίτι.  Για έξι χρόνια, σε απόλυτη υποταγή, ήταν αναγκασμένες να ανέχονται παρατηρήσεις, απαιτήσεις και προσβολές. Σιγά-σιγά ο φόβος, η εξάντληση και η ταπείνωση, έθρεψαν το μίσος μέσα τους, έγιναν το γλυκό πιοτό που τις παρηγορούσε στα κρυφά με την υπόσχεση ενός λουτρού αίματος για τις υπεύθυνες αργά ή γρήγορα.  Όταν έφθασε εκείνη η ημέρα, η Christine και η a Papin, ξεπλήρωσαν το κακό με το ίδιο νόμισμα, ένα νόμισμα από αίμα.  Kατέσφαξαν στην κυριολεξία τα θηλυκά αφεντικά τους, τους έβγαλαν τα μάτια, τους θρυμμάτισαν τα κρανία.  Ύστερα πήγαν στο κρεβάτι τους.  Ο κεραυνός είχε χτυπήσει, το ξύλο είχε καεί και ο ήλιος είχε σβηστεί για πάντα…».

Συνεχίζεται

crime_and_punishment

Advertisements

~ από Nina C στο 18/02/2017.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
 
Αρέσει σε %d bloggers: