Τα αστυνομικά μυθιστορήματα του Friedrich Glauser, με ήρωα τον Αρχιφύλακα Jacob Studer

Της MARIA CHRISTEN–KONSTANTINIDIS*

Ο συγγραφέας Friedrich Glauser (Βιέννη 04.02.1896 – Νέρβι 08.12.1938)

Το έτος 1916 η Ελβετία φιλοξενεί αναρχικούς, ειρηνιστές και επαναστάτες. Φιλοξενεί, επίσης, καλλιτέχνες της avant-garde, ντανταïστές. Είναι το έτος που ο νεαρός Friedrich Glauser εγγράφεται στο Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης. Παράλληλα, ιδρύει με έναν φίλο του το λογοτεχνικό περιοδικό «Le Gong – Revue dꞋart mensuelle», στο οποίο δημοσιεύονται, μεταξύ των άλλων, κείμενά του.

Η άρνηση προσαρμογής του Glauser στις κοινωνικές νόρμες οδηγεί σε διαρκή σύγκρουση με τον πατέρα του, τον συντηρητικό Ελβετό καθηγητή Charles Pierre Glauser. Η αυστριακής καταγωγής μητέρα του, Theresia Glauser (το γένος Scubitz), πεθαίνει όταν εκείνος είναι τεσσάρων ετών -μία τραυματική απουσία.

Ο Glauser εγκαταλείπει σύντομα τις σπουδές του. Έρχεται σε επαφή με ντανταïστές όπως ο Hans Arp, ο Hugo Ball, η Emmy Hennings, o Max Oppenheimer και ο Tristan Tzara. Συμμετέχει σε Dada soirées. Είναι μορφινομανής. Για να αποκτήσει μορφίνη («Mo», όπως την αποκαλεί ο ίδιος), κλέβει και πλαστογραφεί ιατρικές συνταγές. Το έτος 1918 τίθεται σε δικαστική απαγόρευση. Ο πατέρας του κινεί τις σχετικές διαδικασίες.

Ο βίος του Glauser συνοπτικά: Mορφίνη, μικροεγκλήματα, κηδεμονία. Eγκλεισμοί σε ψυχιατρεία, αποδράσεις, συλλήψεις. Απόπειρες αυτοκτονίας, θεραπείες αποτοξίνωσης, υποτροπή στα ναρκωτικά. Θητεία στην Λεγεώνα των Ξένων, ευκαιριακές απασχολήσεις, συγγραφικές προσπάθειες. «Ce n’est pas très beau…», σχολιάζει ο ίδιος το έτος 1937 σε επιστολή του προς τον Josef Halperin(1).

Η αναγνώριση έρχεται λίγα χρόνια πριν από τον θάνατό του. Αποβιώνει σε ηλικία 42 ετών, μία ημέρα πριν από τον γάμο του με την τελευταία σύντροφό του, την νοσοκόμα Berthe Bendel. O Glauser θεωρείται ως ένας από τους πρώτους και σημαντικότερους συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων του γερμανόφωνου χώρου.

Ο αρχιφύλακας Jacob Studer

Το έτος 1937 δημοσιεύεται στο ελβετικό περιοδικό «Zürcher Illustrierter» ένα κείμενο, το οποίο παρουσιάζει τις δέκα εντολές που πρέπει να ακολουθούν οι συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων(2). Δημιουργοί του κειμένου είναι οι Γερμανοί συγγραφείς Dieter Cunz, Oskar Seidlin και Richard Plant, μία συγγραφική κολεκτίβα που χρησιμοποιεί το συλλογικό ψευδώνυμο «Stefan Brockhoff»(3). O Glauser απαντά στο κείμενό τους με ανοικτή επιστολή(4). Στην επιστολή αυτή (η οποία, ωστόσο, δεν δημοσιεύεται στο περιοδικό «Zürcher Illustrierter»), ο Glauser ασκεί κριτική στο κείμενο της ομάδας και αναφέρεται στα στοιχεία που εκείνος θεωρεί ουσιαστικά σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Ανάμεσα σε αυτά είναι η «γνήσια ένταση»(5), μία ένταση που ρίχνει το φως του προβολέα στα καθημερινά πράγματα, τα οποία συνήθως περνούν απαρατήρητα, μία ένταση που δεν περιορίζεται στο «Whodunit». Ο Glauser διατυπώνει την άποψη ότι o ήρωας που λύνει το έγκλημα (ο ντετέκτιβ), δεν χρειάζεται να είναι μία «μηχανή σκέψης»(6)ή ένας «εξυπνάκιας»(7)με υπεράνθρωπες ψυχολογικές ικανότητες, αρκεί να διαθέτει «ενσυναίσθηση»(8), «κοινή λογική»(9)και, πάνω από όλα, να είναι ένας άνθρωπος κοντινός στο αναγνωστικό κοινό, οικείος και καθημερινός, όπως ο επιθεωρητής Jules Maigret του Georges Simenon. Στο κέντρο των αστυνομικών μυθιστορήματων του Simenon, τον οποίο ο Glauser αναγνωρίζει ως δάσκαλό του, βρίσκονται «οι άνθρωποι και, ιδιαίτερα, η ατμόσφαιρα στην οποία κινούνται»(10).

«Whodunit and Why?» O Glauser απαντά μέσω του αρχιφύλακα Jacob Studer, κεντρικού ήρωα πέντε αστυνομικών μυθιστορημάτων, τα οποία γνωρίζουν επιτυχία: «Wachtmeister Studer»/»Schlumpf Erwin Mord» (1935), «Die Fieberkurve» (1935), «Matto regiert» (1936), «Der Chinese» (1937), «Die Speiche/Krock & Co» (1937). Εκδίδονται από διάφορους εκδοτικούς οίκους.

O Glauser περιγράφει με ακρίβεια το ψυχολογικό περιβάλλον. Eίναι ένας εξαιρετικός αφηγητής. Χρησιμοποιεί κάποιες φορές την ελβετική διάλεκτο για να παρουσιάσει τα συναισθήματα των απλών ανθρώπων. Δηλώνει ότι δεν γράφει για την «élite»(11). Εμπνέεται συχνά από τις προσωπικές του εμπειρίες (βλέπε ψυχιατρεία, χρήση ναρκωτικών, Λεγεώνα των Ξένων και λοιπά), τις οποίες μεταφέρει ή επεξεργάζεται στις ιστορίες του. Αυτό φαίνεται, παραδείγματος χάρη, στο έργο «Matto regiert» (στα ελληνικά: «Στα δίχτυα του Μάττο», εκδοτικός οίκος: ΝΕΦΕΛΗ), το οποίο θεωρείται «roman à clef».

Ο Βερνέζος αρχιφύλακας Studer είναι ένας ψηλός, εύσωμος άνδρας με γκρίζα μαλλιά και μουστάκι. Βρίσκεται κοντά στην συνταξιοδότηση. Φορά αδιάβροχο παλτό και ρεπούμπλικα. Καπνίζει πούρα «Brissago». Έχει υπομονή, πείσμα, μεθοδικότητα, παρατηρητικότητα. Εξοικειώνεται με το περιβάλλον. Ακούει προσεκτικά, δίχως να καταδικάζει. Αναζητά τα πραγματικά κίνητρα του εγκλήματος. Εμπιστεύεται περισσότερο το ένστικτό του και λιγότερο τα ίχνη και τα τεκμήρια. Προσεγγίζει με ενσυναίσθηση τους μειονεκτούντες και τους αποτυχημένους. Αντιτίθεται συχνά στους «ισχυρούς» και τάσσεται υπέρ των «αδυνάτων». Δεν διαχωρίζει τους ανθρώπους σε «καλούς» και «κακούς». Εξαιτίας μίας υπόθεσης πέφτει σε δυσμένεια και υποβιβάζεται από επιθεωρητή σε αρχιφύλακα. Ένας μη συμβατικός investigator (όπως ο μεταγενέστερός του επιθεωρητής Hans Bärlach, ήρωας αστυνομικών μυθιστορημάτων του Friedrich Dürrenmatt), ένας πολύτιμος «outsider», ικανός να λύσει το πιο περίπλοκο έγκλημα.

Σίγουρα υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ Maigret και Studer, υπάρχουν, όμως, και σαφείς διαφορές. Ο ήρωας των έργων του Glauser είναι αυθεντικός και μοναδικός.

Το έτος 1939 μεταφέρεται στον κινηματογράφο το πρώτο έργο της σειράς «Studer»: «Wachtmeister Studer». Η εταιρεία παραγωγής είναι η (η ιστορική για την Ελβετία) «Praesens-Film ΑG». Τον Studer υποδύεται ο δημοφιλής Ελβετός ηθοποιός Heinrich Gretler. H ταινία ολοκληρώνεται λίγες ημέρες πριν από την κήρυξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Το έτος 1947 μεταφέρεται στον κινηματογράφο το δεύτερο έργο της σειράς «Studer»: «Matto regiert». Παραγωγός εταιρεία και πάλι η «Praesens-Film AG», στον ρόλο του Studer ο Gretler. Η δεύτερη ταινία δεν έχει την επιτυχία της πρώτης. Στις δεκαετίες που ακολουθούν μεταφέρονται και άλλα έργα της σειράς στον κινηματογράφο, στο θέατρο και στην τηλεόραση.

ΠΗΓΕΣ

– Friedrich Glauser: «Der Chinese». http://gutenberg.spiegel.de/buch/der-chinese-1861/1.
– Friedrich Glauser: «Die Fieberkurve». http://gutenberg.spiegel.de/buch/die-fieberkurve-5696/1.
– Friedrich Glauser: «Krock@Co». gutenberg.spiegel.de/buch/krock-co-1858/1.
– Friedrich Glauser: «Matto regiert»: http://gutenberg.spiegel.de/buch/matto-regiert-1855/1.
– Friedrich Glauser: «Schlumpf Erwin Mord». Limmat@Unionsverlag, 11.04.2016, ΕΑΝ 9783293303409. (eBook)
– Frank Göhre: «Mo. Der Lebensroman des Friedrich Glauser». CulturBooks, 01.02.2015. EAN 9783944818733. (eBook)
http://www.krimilexikon.de/brockhoff.htm. Ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης: 15.02.2006.
http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
https://de.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Glauser. Ημερομηνία και ώρα δημοσίευσης/τελευταίας τροποποποίησης: 21.08.2018, 21:28.
https://de.wikipedia.org/wiki/Wachtmeister_Studer_(Film). Ημερομηνία και ώρα δημοσίευσης/τελευταίας τροποποποίησης: 01.04.2018, 16:43.
https://de.wikipedia.org/wiki/Matto_regiert_(Film). Ημερομηνία και ώρα δημοσίευσης/τελευταίας τροποποποίησης: 06.05.2018, 20:40.

(1)Friedrich Glauser: «Schlumpf Erwin Mord». Limmat@Unionsverlag, 11.04.2016, ΕΑΝ 9783293303409, σελίδα 197. Συμπληρωματικό κείμενο (Nachwort) του Walter Obschlager. (eBook)
(2)»Zehn Gebote für den Kriminalroman»: http://www.krimilexikon.de/brockhoff.htm. Ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης: 15.02.2006.
(3)Brockhoff, Stefan: http://www.krimilexikon.de/brockhoff.htm. Ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης: 15.02.2006.
(4)»Friedrich Glauser: Offener Brief über die «Zehn Gebote für den KriminalromanꞋ»: http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
(5)»echte Spannung»: http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
(6)»Denkmaschine»: http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
(7)»Schlaumeier»: http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
(8)»Einfühlungsvermögen»: http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
(9)»gesunden Menschenverstand»: http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
(10)»[…] die Menschen und besonders die Atmosphäre, in der sie sich bewegen»: http://www.krimilexikon.de/glauser.htm.
(11) «Ich schreib doch nicht für die ꞋEliteꞋ. Die Elite kann sich begraben lassen und mir gestohlen bleiben […].» Friedrich Glauser: «Schlumpf Erwin Mord». Limmat@Unionsverlag, 11.04.2016, ΕΑΝ 9783293303409, σελίδες 179/180. Συμπληρωματικό κείμενο (Nachwort) του Walter Obschlager. (eBook)

To πρωτότυπο άρθρο δημοσιεύεται εδώ: http://www.mkonstantinidis.ch/49843.html

*Mάστερ στις Πολιτισμικές Επικοινωνιακές Σπουδές (Zürcher Hochschule der Künste – ZHdK), Εκπαιδευτικός.

 

Advertisements

~ από Nina C στο 03/09/2018.

Ένα Σχόλιο to “Τα αστυνομικά μυθιστορήματα του Friedrich Glauser, με ήρωα τον Αρχιφύλακα Jacob Studer”

  1. Καλησπέρα! Δεν γνώριζα τον συγγραφέα, ούτε έχω διαβάσει βιβλία του.Μου έκανε εντύπωση η ζωή του..Τόσο σύντομη, τόσο περιπετειώδης- πως αλλιώς να το πω. γιομάτη αν και τραυματική ζωή..Εκείνο που μου άρεσε είναι όλα αυτά τα αρνητικά που είχε ζήσει τα μετουσίωσε σε τέχνη μες από την συγγραφή των βιβλίων του . Κι από καταναλωτής της ζωής του, έγινε ο δημιουργός της..Καλησπέρα και καλό Φθινόπωρο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

whodoneit1942dvd.jpg
Advertisements
 
Αρέσει σε %d bloggers: