Ο δράκος του Σέιχ-Σου: υπόθεση Παγκρατίδη – 1

•28/03/2015 • 4 σχόλια

vivlio1Όλα ξεκίνησαν το πρώτο τετράμηνο του 1959, όταν τρεις εγκληματικές ενέργειες σκόρπισαν τον πανικό στη Θεσσαλονίκη. Στις 19 Φεβρουαρίου, άγνωστος τραυματίζει βαρύτατα με πέτρες και ληστεύει ένα ζευγάρι, τον Αθανάσιο Παναγιώτου και την Ελεονόρα Βλάχου, στο Σέιχ Σου -τα θύματα επέζησαν επειδή η παγωνιά σταμάτησε την αιμορραγία…

Στις 6 Μαρτίου, στην περιοχή της Μίκρας άγνωστοι δολοφονούν με πέτρες και ληστεύουν τον Κωνσταντίνο Ραΐση και Ευδοκία Παληογιάννη. Μάλιστα βιάζουν τη γυναίκα. Ο άνδρας είναι λοχαγός του ιππικού και βρίσκεται στο ραντεβού με τη φίλη του φορώντας τη στολή του, με στρατιωτικό τζιπ και οπλοφορώντας.

Στις 3 Απριλίου, άγνωστος μπαίνει στο Δημοτικό Νοσοκομείο, του οποίου η αυλή «ακουμπάει» στο Σέιχ Σου, και σκοτώνει με πέτρα και ληστεύει τη ράφτρα του ιδρύματος Μελπομένη Πατρικίου, σε ένα μικρό χωριστό σπιτάκι όπου έμενε…

Οι τρεις εγκληματικές ενέργειες δημιουργούν την εντύπωση του «δράκου» που ρίχνει την εφιαλτική του σκιά του πάνω από την πόλη. Η αστυνομία δεν μπορεί να βρει άκρη. Είναι ένας φόβος διαλυτικός! Ένας φόβος που πλανάται πάνω από την πόλη, τρυπώνει στις ψυχές, αλλοιώνει χαρακτήρες, διαπερνά την καθημερινότητά, τρομάζει τον ύπνο και κάνει όλους να πιστεύουν ότι αυτοί θα είναι το επόμενο θύμα του δράκου!

Οι γυναίκες αρχίζουν από τον φόβο να μην κυκλοφορούν τα βράδια παρά μόνο με συνοδεία, ενώ στα παλιά σπίτια της Άνω Πόλης από τον φόβο του δράκου όλοι διπλοκλειδώνουν τις πόρτες. Η «δρακοφοβία» οδηγεί και σε ακραίες περιπτώσεις που περιγράφονται με γλαφυρότητα στις εφημερίδες της εποχής.Οι Θεσσαλονικείς με βάση τις περιγραφές του δράστη από τα θύματα που γλίτωσαν από τη μανία του βλέπουν παντού τον «δράκο». Στην αγορά, στους κεντρικούς δρόμους, στο Μοδιάνο, στο Καπάνι. Οι καταγγελίες διαδέχονται η μία την άλλη. Οι αστυνομικοί τρέχουν, αλλά ο «δράκος» πουθενά.

tromaktiko3Ο φόβος ήταν τόσο μεγάλος, που ακόμη «και τα αχ βαχ» ζευγαριών σε ερημικές περιοχές μεταφέρονται στην αστυνομία σαν φωνές ατόμων που ψυχορραγούν. Ο χρόνος κυλά, οι επιθέσεις εναντίον ζευγαριών ή μεμονωμένων γυναικών είναι περιορισμένες, δεν υπάρχει καμία δολοφονία και οι φήμες για τον «δράκο» οργιάζουν και αποτελούν την καθημερινή συζήτηση μεταξύ των Θεσσαλονικέων: ανήκει στην «υψηλή κοινωνία» και τον κρύβουν, ήταν αστυνομικός και ξέρει να φυλάγεται, έφυγε στο εξωτερικό, ήταν τρελός και αυτοκτόνησε κ.ά.

Στις αρχές Δεκεμβρίου του 1963 ένας 24χρονος, ο Αριστείδης Παγκρατίδης, συλλαμβάνεται επειδή μπήκε μεθυσμένος νύχτα στο ορφανοτροφείο «Μ. Αλέξανδρος», σε «αναζήτηση γυναίκας», όπως έλεγε. Δικάστηκε γρήγορα (Οκτώβριος 1964) και καταδικάστηκε σε εννιάχρονη κάθειρξη για «εξαναγκασμόν εις ασέλγειαν» μιας 11χρονης τροφίμου. Κατά την ανάκριση, μέσα σε μια εβδομάδα, θα ομολογήσει ότι ήταν ο «δράκος του Σέιχ Σου», θα δικαστεί «τετράκις εις θάνατον» (Φεβρουάριος του 1966) και θα εκτελεστεί, ακριβώς δυο χρόνια μετά, στον συνήθη τόπο εκτελέσεων: το δάσος του Σέιχ Σου…

Τρίτο παιδί γεωργών από τα Λαγκαδίκια, ο μικρός Αριστείδης είδε να σκοτώνουν τον πατέρα του για λόγους πολιτικούς και τη μάνα του να μεταφέρει την οικογένεια στην Τούμπα για να γλιτώσουν. Πηγαίνει τρεις χρονιές στην πρώτη δημοτικού, κάνει θελήματα για να βοηθήσει την οικογένεια και από τα 13 χρόνια του πουλάει το κορμί του για λίγες δραχμές ή μια φασολάδα.

Ένας από τους περιστασιακούς φίλους του θα καταθέσει χαρακτηριστικά: «Γνωρίζω τον Αριστείδη από ηλικίας 14 ετών και από τότε τον σέρνω ποτέ στο βουνό, πότε στα εβραίικα μνήματα, πότε στο σπίτι μου και του κάνω τη δουλειά για 15 δραχμές»!

19-2--11-thumb-largeΚι όπως θα αναφέρει ο εισαγγελέας πρωτοδικών στην πρότασή του για έκδοση βουλεύματος, «ο Παγκρατίδης, ουδεμιάς τυχών επιμελείας και διαπαιδαγωγήσεως, ετράπη εις την οδόν της διαφθοράς αποκτήσας πολλάς ανωμαλίας χαρακτήρος και διαστροφάς ως κίναιδος προς χρηματισμόν, ενεργητικός ομοφυλόφιλος, ηδονοβλεψίας, κλέπτης, υπεξαιρέτης, πότης, λιποτάκτης και καταχραστής χασίς». Μόνο που, ανεξάρτητα απ όλα αυτά… «δράκος» δεν ήταν! Και δεν ήταν διότι:

  1. Δεν υπήρξε «δράκος»! Τα τρία εγκλήματα διαφέρουν ουσιαστικά. Στη μία περίπτωση (Μίκρα) υπάρχει διπλός φόνος και βιασμός της κοπέλας, που μπορεί μάλιστα να έγινε πριν το θύμα ξεψυχήσει! Στα άλλα δύο δεν υπάρχει ίχνος σεξουαλικής πράξης! Και στην πορεία (1971) συνελήφθη ένας 40χρονος για την επίθεση σε ζευγάρι, ο οποίος ομολόγησε σειρά ενεργειών στο Σέιχ Σου πριν από το ʼ59 και (κυρίως) μετά, χωρίς νεκρούς: μια απόπειρα ανθρωποκτονίας, τρεις ληστείες, δυο απόπειρες, δυο κλοπές, δυο απόπειρες βιασμού!…

    2. Ο Παγκρατίδης δεν ήταν αποδεδειγμένα ο δράστης των δύο τουλάχιστον επιθέσεων όπου υπήρχαν νεκροί: της Μίκρας και του νοσοκομείου.

    ● Στην πρώτη περίπτωση οι δράστες ήταν δύο, επειδή, πέρα από τη μεταφορά των θυμάτων, δόθηκε κανονική μάχη, καθώς βρέθηκαν λίμνες αίματος εδώ κι εκεί.

    Ο «Αρίστος» στην δίκη του το 1968.μεγάλες αιχμηρές πέτρες γεμάτες αίματα και άλλα στοιχεία. Ειδικότερα βρέθηκαν πολλά αποτυπώματα (ένα πεντακάθαρο ήταν στο στήθος της κοπέλας) και αίμα που αποδεδειγμένα δεν ανήκει στα δύο θύματα, άρα ανήκε στον δράστη, αφού – σύμφωνα με την ιατροδικαστική εξέταση – δεν μπορούσε να προέλθει από ανάμειξη του αίματος του λοχαγού και της φίλης του… Ούτε το αίμα ούτε τα αποτυπώματα ανήκαν στον Παγκρατίδη!…

    ● Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει μάρτυρας που είδε τον δολοφόνο! Μια νοσοκόμα πήγε στο σπιτάκι για να κοιμηθεί και είδε τον δράστη, στη μέση του δωματίου, να σκουπίζει τα χέρια του και να ετοιμάζεται να φύγει. «Και τώρα εσύ τι θέλεις εδώ;» της είπε και επιτέθηκε για να τη χτυπήσει με πέτρα. Εκείνη έβαλε τις φωνές και πρόλαβε να χώσει το κεφάλι της κάτω από ένα κρεβάτι αποφεύγοντας τα χτυπήματα! Ένας χωροφύλακας από τη φρουρά του νοσοκομείου έσπευσε στο σπιτάκι, αλλά ο δράστης πρόλαβε κι εξαφανίστηκε. Η νοσοκόμα περιέγραψε από τότε λεπτομερώς τον δράστη και βέβαια δεν αναγνώρισε τον Παγκρατίδη: δεν ήταν αυτός, κατέθεσε…

    Ο Παγκρατίδης, από την πρώτη στιγμή που βρέθηκε στον τακτικό ανακριτή, του είπε ότι είναι αθώος και τον αιφνιδίασε: «Είναι αλήθεια, κ. ανακριτά, ότι υπάρχουν ενέσεις που λες την αλήθεια; Εάν υπάρχουν, σας παρακαλώ να μου κάνετε μία, γιατί μʼ έβαλαν στην Ασφάλεια να πω πράγματα που ούτε γνωρίζω ούτε έκανα!»… (Δεν επικαλέστηκε βασανιστήρια, αλλά κακομεταχείριση, ψυχολογική πίεση, απειλές και υποσχέσεις…). Από εκείνη τη στιγμή και ώς την ώρα που βρέθηκε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα δεν έπαψε να φωνάζει για την αθωότητά του – «Μανούλα μου, είμαι αθώος» ήταν οι τελευταίες του λέξεις…

tromaktiko2H δίκη έγινε το 1966, με ένα δικαστήριο που απαξίωνε τόσο πολύ την υπεράσπιση, που ένας εκ των συνηγόρων του, ο Mενέλαος Σαπουντζής, αφού ήρθε σε αντιδικία με τον πρόεδρο-εφέτη Aνδρέα Aλετρά, τελικά αποχώρησε από τη δίκη. Σημαντικά στοιχεία δεν προσκομίστηκαν ποτέ, όπως ταύτιση αίματος ή οι τρίχες που βρέθηκαν στα χέρια των θυμάτων. Επίσης δεν υπολόγισαν την κατάθεση δύο νοσοκόμων που ήρθαν σε οπτική επαφή με τον δράκο ότι δεν τον αναγνώρισαν

Ο Παγκρατίδης μπορούσε να αποδείξει την αθωότητά του, αλλά δεν τον άφησαν! Στο δικαστήριο υποβλήθηκαν 13 αιτήσεις για διάφορα θέματα (αποτυπώματα, αίμα, συγκεκριμένοι μάρτυρες, πιθανοί δράστες και άλλα…), όμως απορρίφθηκαν όλες, αν και στις 5 από αυτές συμφωνούσε και ο εισαγγελέας… Ο κατηγορούμενος αρνήθηκε να απολογηθεί. Το δικαστήριο ήταν το Πενταμελές Εφετείο, επειδή και στις τρεις περιπτώσεις είχαν αφαιρεθεί χρήματα (ληστεία) από τα θύματα.

Ο Παγκρατίδης, στις 6 πρώτες καταθέσεις του, λέει για τη δολοφονία της ράφτρας του νοσοκομείου ότι βίασε το θύμα – και επί λέξει ότι, αφού την χτύπησε «διά λίθου εις το κρανίον, την έρριψεν χαμαί εκτάδην επί του τάπητος, αφήρεσεν την σκελέαν της και ησέλγησεν επ αυτής κατά φύσιν». Κάποια στιγμή οι αστυνομικοί βλέπουν από τα ʼ έγγραφα του 1959 ότι δεν υπάρχει βιασμός ούτε ίχνος σεξουαλικής πράξης: το θύμα «ετάφη παρθένος»! Τι κάνουμε τώρα; Πολύ απλά στην επόμενη κατάθεσή του ο Παγκρατίδης λέει ότι «της έκανα τη δουλειά στα πόδια»! Όταν οι συνήγοροί του βλέπουν τη δικογραφία, τον ρωτάνε έκπληκτοι «γιατί;» κι αυτός απαντά: «Διά να μην τη χαλάσω»! Δεν ήθελε «να χαλάσει» την γυναίκα που είχε σκοτώσει…

Στο τέλος της διαδικασίας ο εισαγγελέας της έδρας Μιχ. Σγουρίτσας ζήτησε να κηρυχθεί αναρμόδιο το δικαστήριο, επειδή «κύριος σκοπός ήταν η ανθρωποκτονία και κατά δεύτερο λόγο η ληστεία και η σεξουαλική ικανοποίηση» και να γίνει νέα δίκη από κακουργιοδικείο!

drakos1364494486Το δικαστήριο απέρριψε την εισαγγελική πρόταση, δεν δέχτηκε κανένα ελαφρυντικό ούτε έδειξε ότι είχε την παραμικρή αμφιβολία και έκρινε τον Παγκρατίδη ένοχο κατά το κατηγορητήριο για τις τρεις δολοφονίες κ.λπ. πράξεις που «εξετελέσθησαν μετά ιδιαιτέρας σκληρότητος, χαρακτηριζόμεναι ως ιδιαζόντως ειδεχθείς και ο δράστης τούτων ως επικίνδυνος εις την δημοσίαν ασφάλειαν».

  • Ο εισαγγελέας, έχοντας πλέον μπροστά του – σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου – έναν ειδεχθή εγκληματία (τρεις δολοφονίες, δυο τραυματισμοί, ληστείες, βιασμός…), ζητά «τετράκις ισόβια»!!! Είναι σαν να έχει ακόμη τις επιφυλάξεις που έδειχνε στη διάρκεια της δίκης, σαν να έλεγε: Ας τον βάλουμε για καλά στη φυλακή – ας μην τον στείλουμε στο απόσπασμα, δεν ξέρει κανείς τι μπορεί να προκύψει αργότερα… (Αυθαίρετη η ερμηνεία; Ίσως, αλλά δεν υπάρχει και άλλη που να εξηγεί την εισαγγελική πρόταση…).

  •   Το δικαστήριο, ύστερα από δεκαπεντάλεπτη διάσκεψη, αποφάνθηκε: «Τετράκις εις θάνατον».

O Aριστείδης Παγκρατίδης έμεινε στις φυλακές του Γεντί Kουλέ, στο Eπταπύργιο, δύο χρόνια. Mέχρι το ξημέρωμα της 6ης Φεβρουαρίου του 1968, που οδηγήθηκε στο παγερό τοπίο του Σέιχ Σου -το όνομα με το οποίο είχε συνδεθεί- κι όπου εκτελέστηκε στις 7:06 π.μ. Oι τελευταίες φράσεις του με τα μάτια δεμένα, λίγο πριν ακουστούν οι ριπές του εκτελεστικού αποσπάσματος, ήταν «μανούλα μου γλυκιά, είμαι αθώος». H οικογένειά του δεν είχε καν ειδοποιηθεί.

Ήταν μια απόφαση που έμελλε να εκτελέσει η χούντα

Eντονες φήμες ήθελαν ως πραγματικό «δράκο» τον νεαρό μανιοκαταθλιπτικό επιστήμονα Aίαντα Σκλαβούνο, του οποίου η οικογενειακή έπαυλη γειτνίαζε με το Σέιχ Σου, αλλά διάφορα στοιχεία κατέρριψαν την ενοχή του. Aλλοι ήθελαν να είναι περισσότεροι από ένας ο δράστης, ένας βιομήχανος με τον οδηγό του, τον οποίο εντέλει φυγάδευσε στην Aμερική ενώ ο ίδιος ζει έκτοτε στην Aθήνα. Eπίσης ακούστηκαν υποψίες για τον γιο γνωστής επιχειρηματικής οικογένειας.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

Θανατική ποινή: οι τελευταίες εκτελέσεις στην Ευρώπη – 2

•21/03/2015 • 1 σχόλιο

Προηγούμενο

Της Νίνας Κουλετάκη

netherlands11. Ολλανδία

Η θανατική ποινή στην Ολλανδία καταργήθηκε αρχικά το 1870, από τον Υπουργό Δικαιοσύνης Van Lilaar. Το 1878 αντικαταστάθηκε με την ισόβια κάθειρξη.

Όπως συνέβη και σε άλλες χώρες, η θανατική ποινή εφαρμόστηκε εκ νέου, μεταξύ των ετών 1945 και 1952, για να τιμωρηθούν οι εγκληματίες πολέμου. Τα τελευταία άτομα που θανατώθηκαν στην Ολλανδία, από εκτελεστικό απόσπασμα, ήταν οι Andries Jan Pieters και Artur Albrecht, τον Μάρτιο του 1952. Αμφότεροι είχαν καταδικαστεί σε θάνατο για την συμμετοχή τους στο σώμα αλλοδαπών των SS.

Σήμερα η Ολλανδία όχι μόνο έχει καταργήσει την θανατική ποινή, αλλά απαγορεύει και την έκδοση οποιουδήποτε εγκληματία σε χώρα όπου υπάρχει έστω και η ελάχιστη πιθανότητα να εκτελεστεί.

norway12. Νορβηγία

Η θανατική ποινή στην Νορβηγία καταργήθηκε επίσημα, με την αναθεώρηση του Νορβηγικού Συντάγματος, το 2014. Ουσιαστικά, για μεν τα ποινικά εγκλήματα είχε καταργηθεί από το 1902, ενώ για τα εγκλήματα πολέμου το 1979.

Ο τελευταίος ποινικός που εκτελέστηκε, καταδικασμένος για ληστεία και φόνο, ήταν ο Kristoffer Nilsen Grindalen, ο οποίος αποκεφαλίστηκε στο Lǿten, στις 25 Φεβρουαρίου του 1876. Μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αρκετά άτομα, κυρίως Νoρβηγοί και Γερμανοί, εκτελέστηκαν για εγκλήματα πολέμου. Ανάμεσά τους και ο φασίστας, πρώην Υπουργός Αμύνης της Νορβηγίας, Vidkun Quisling.

poland13. Πολωνία

H θανατική ποινή ήταν σε ισχύ στον πολωνικό νόμο μέχρι την 1η Απριλίου του 1998, οπότε και καταργήθηκε επίσημα, αλλά οι εκτελέσεις είχαν ήδη σταματήσει από το 1989.

Η τελευταία εκτέλεση στην χώρα ήταν ο απαγχονισμός, στην φυλακή Montelupich της Κρακοβίας to 1988, του Stanislaw Czabanski, για την δολοφονία μιας γυναίκας στο Tarnow.

portugal14. Πορτογαλία

H θανατική ποινή στην Πορτογαλία εφαρμοζόταν με τον απαγχονισμό. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, η μικρή Πορτογαλία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που κίνησε διαδικασίες για την κατάργηση της θανατικής ποινής. Η κατάργηση έγινε σε στάδια: το 1852 για τα πολιτικά εγκλήματα, το 1867 για όλα εκτός των στρατιωτικών και για όλα τα εγκλήματα, των στρατιωτικών συμπεριλαμβανομένων, το 1911. Επανήλθε το 1916 για τα εγκλήματα πολέμου και καταργήθηκε, εκ νέου, για όλα οριστικά το 1976.

Η τελευταία εκτέλεση ποινικού στην Πορτογαλία έγινε στο Lagos το 1846, ενώ υπήρξαν και κάποιες εκτελέσεις εγκληματιών πολέμου τα χρόνια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο.

romania15. Ρουμανία

Στην Ρουμανία η θανατική ποινή έπαψε να εφαρμόζεται το 1989 και καταργήθηκε οριστικά με την αναθεώρηση του Ρουμανικού Συντάγματος το 1991.

Οι τελευταίοι που εκτελέστηκαν, δια τυφεκισμού από απόσπασμα, ήταν ο Nicolae και η Elena Ceaușescu, κατηγορούμενοι για «γενοκτονία» και συγκεκριμένα για τον θάνατο πάνω από 70.000 ανθρώπων, τα Χριστούγεννα του 1989.

spain16. Ισπανία

Το 1978 η αναθεώρηση του Ισπανικού Συντάγματος καταργεί την θανατική ποινή για τα ποινικά εγκλήματα. Η αναθεώρηση του 1995 επεκτείνει την κατάργηση και στα εγκλήματα πολέμου.

Οι τελευταίες εκτελέσεις που έγιναν στην Ισπανία ήταν στις 27 Σεπτεμβρίου του 1975, όταν εκτελέστηκαν πέντε μέλη του Αυτονομιστικού Κινήματος των Βάσκων και του Επαναστατικού Αντιφασιστικού Πατριωτικού Μετώπου. Οι καταδικασμένοι, μετά από μια δίκη-παρωδία, ήταν περισσότεροι, αλλά ο δικτάτορας Franco έδωσε χάρη σε κάποιους από αυτούς, μεταξύ των οποίων ήταν και μια έγγυος γυναίκα.

Ενώ μέχρι τότε η θανατική ποινή στην Ισπανία εφαρμοζόταν με την μέθοδο του κολάρου στραγγαλισμού (garotte) –με αυτήν είχαν θανατωθεί το 1974 ο αναρχικός Salvador Puig Antich στην Βαρκελώνη και ο δημοκράτης Heinz Chez στην Ταραγώνα- η κοινή γνώμη είχε αντιδράσει πολύ έντονα και οι πέντε αγωνιστές εκτελέστηκαν δια τυφεκισμού, από απόσπασμα.

sweden17. Σουηδία

Στην Σουηδία η θανατική ποινή είχε εφαρμογή μέχρι το 1910. Επίσημα, για όλα τα ποινικά εγκλήματα, καταργήθηκε στις 30 Ιουνίου του 1921 και η κατάργηση επεκτάθηκε και στα εγκλήματα πολέμου την 1η Ιανουαρίου του 1973. Το Σουηδικό Σύνταγμα απαγορεύει ρητά επίσης τις σωματικές ποινές και τον βασανισμό.

Ο τελευταίος που εκτελέστηκε στην Σουηδία ήταν ο Johan Alfred Ander, καταδικασμένος για ληστεία και φόνο, στις 23 Νοεμβρίου του 1910. Αποκεφαλίστηκε στην λαιμητόμο κι αυτή ήταν η πρώτη –και τελευταία- φορά που η Σουηδία χρησιμοποίησε γκιλοτίνα για να εκτελέσει μια θανατική ποινή.

helvetia18. Ελβετία

Στην Ελβετία η θανατική ποινή για μεν τα στην ποινική νομοθεσία εμπίπτοντα εγκλήματα έχει καταργηθεί από το 1942, για δε τα στρατιωτικά από το 1992.

Το τελευταίο άτομο που εκτελέστηκε στην Ελβετία ήταν ο Hans Vollenweider, καταδικασμένος για τρεις φόνους, που αποκεφαλίστηκε στην γκιλοτίνα στην φυλακή του Sarnen, στις 18 Οκτωβρίου του 1940.

 

bulgaria19. Βουλγαρία

Η θανατική ποινή στην Βουλγαρία καταργήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου του 1998, με την τελευταία εκτέλεση, από απόσπασμα δια τυφεκισμού, να έχει λάβει χώρα στις 4 Νοεμβρίου του 1989. Επίσημα καταργήθηκε την 1η Οκτωβρίου του 1999.

 

Liberis_ektelesi-600x23120. Ελλάδα

Στις 25 Αυγούστου του 1972 έγινε η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα. Ο ποινικός κρατούμενος Βασίλης Λυμπέρης, καταδικασμένος για τον φόνο της γυναίκας του, της πεθεράς του και των δύο του παιδιών, στήθηκε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα σε ηλικία 27 ετών.

Η ειρωνεία είναι ότι η χούντα του Παπαδόπουλου ήταν αυτή που ουσιαστικά έκλεισε τον κύκλο του αίματος. Οι δικτάτορες δεν είχαν περισσότερες ευαισθησίες από τις εκλεγμένες κυβερνήσεις που εφάρμοζαν την θανατική ποινή. Είχαν όμως την ανάγκη να δείξουν ένα εκδημοκρατισμένο προσωπείο, στην Ευρώπη που πίεζε. Στην Ελλάδα, η θανατική ποινή καταργήθηκε επίσημα το 1993 και επικυρώθηκε συνταγματικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος το 2001.

crime_and_punishment22

Θανατική ποινή: οι τελευταίες εκτελέσεις στην Ευρώπη – 1

•14/03/2015 • 1 σχόλιο

Της Νίνας Κουλετάκη

Η θανατική ποινή έχει καταργηθεί στις ευρωπαϊκές χώρες. Σ’ αυτό το άρθρο θα ρίξουμε μια ματιά στις τελευταίες εκτελέσεις.

uk1. Ηνωμένο Βασίλειο
Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένα κράτος που επέβαλε την θανατική ποινή από την ίδρυσή του, το 1707, μέχρι την κατάργησή της, τον 20ο αιώνα. Οι τελευταίες εκτελέσεις στο Η.Β. έγιναν το 1964 και χρησιμοποιήθηκε η αγχόνη. Η θανατική ποινή έπαψε να έχει εφαρμογή για μεν την Μεγάλη Βρετανία το 1965, για δε την Βόρεια Ιρλανδία το 1973. Παρόλο που από το 1964 και μετά ουδέποτε εκτελέστηκε θανατική ποινή, νομοθετικά καταργήθηκε το 1998.

Οι τελευταίες εκτελέσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ως εξής:

α. Αγγλία: Στις 13 Αυγούστου του 1964 ο Peter Anthony Allen και ο Gwynne Owen Evans εκτελούνται στις φυλακές του Liverpool και του Manchester αντίστοιχα, για την δολοφονία του John Alan West.

β. Σκωτία: Ο Henry John Burnett, εκτελείται στις 15 Αυγούστου του 1963, για την δολοφονία του Thomas Guyan.

γ. B. Ιρλανδία: Στις φυλακές του Belfast, λαμβάνει χώρα η εκτέλεση του Robert McGladdery, για την δολοφονία της Pearl Gamble, στις 20 Δεκεμβρίου του 1961.

δ. Ουαλία: H 24χρονη Vivian Treed, εκτελείται στο Swansea στις 6 Μαΐου του 1958, για την δολοφονία του William Williams.

france2. Γαλλία
Η θανατική ποινή εφαρμοζόταν στην Γαλλία από τον Μεσαίωνα μέχρι το 1977, οπότε και έγινε η τελευταία εκτέλεση στην γκιλοτίνα η οποία, σημειωτέον, ήταν η μόνη νόμιμη μέθοδος εκτέλεσης από την Γαλλική Επανάσταση και μετά (με την εξαίρεση των εκτελεστικών αποσπασμάτων για εγκλήματα κατά του κράτους). Με νόμο η θανατική ποινή καταργήθηκε στην Γαλλία το 1981.

Το τελευταίο άτομο που αποκεφαλίστηκε στην Γαλλία, ήταν ο τυνήσιος μετανάστης Hamida Djandoubi, που είχε καταδικαστεί σε θάνατο για τον βασανισμό και την δολοφονία της Elisabeth Bousquet, στη Μασσαλία.

italy3. Ιταλία
Στην Ιταλία η θανατική ποινή είχε καταργηθεί από το 1889, με εξαίρεση την περίοδο του φασισμού 1926-1947. Πριν την ενοποίηση της Ιταλίας, το 1860, η θανατική ποινή εφαρμοζόταν σε όλα τα προ ένωσης κράτη, με φωτεινή εξαίρεση του κράτους της Τοσκάνης, όπου είχε καταργηθεί ήδη από το 1786. Οριστικά και με νόμο καταργήθηκε το 1948.

Οι τελευταίοι που εκτελέστηκαν στην Ιταλία ήταν τρεις σικελοί ληστές, οι οποίοι ξυλοκόπησαν κι έριξαν σ’ ένα πηγάδι, ενώ ήταν ακόμα ζωντανοί, δέκα άτομα, σε μια φάρμα στο Villarbasse, στην περιοχή του Τορίνο. Το εκτελεστικό απόσπασμα τους θανάτωσε στις 4 Μαρτίου του 1947.

germany4. Γερμανία
Η θανατική ποινή καταργήθηκε στην πρώην Δυτική Γερμανία το 1949 και στην πρώην Ανατολική το 1987.

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στην πρώην Δυτική Γερμανία έγιναν ελάχιστες εκτελέσεις ποινικών ή εγκληματιών πολέμου. Ο τελευταίος ποινικός που εκτελέστηκε στην Δυτική Γερμανία ήταν ο Berthold Wehmeyer, ο οποίος είχε καταδικαστεί για φόνο, βιασμό και ληστεία, στις 12 Μαΐου του 1949. Εντούτοις –και παρά την νομοθεσία του γερμανικού κράτους- οι σύμμαχοι συνέχισαν τις εκτελέσεις των εγκληματιών πολέμου μέχρι το 1951 οπότε και –στις 7 Ιουνίου- εκτελέστηκαν οι τελευταίοι από αυτούς.

Στην πρώην Ανατολική Γερμανία ο τελευταίος πολίτης που εκτελέστηκε στο απόσπασμα ήταν ο Erwin Ηagedorn, για την σεξουαλική κακοποίηση και τον φόνο ενός παιδιού, το 1970. Από τότε οι εκτελέσεις πολιτών για ποινικά αδικήματα ουσιαστικά καταργήθηκαν, ενώ διατηρήθηκε η εκτέλεση της θανατικής ποινής για πολιτικά εγκλήματα (προδοσία, κατασκοπεία, σαμποτάζ κ.λ.π.) Ο τελευταίος πολιτικός εγκληματίας που εκτελέστηκε στην πρώην Ανατολική Γερμανία ήταν ο Werner Teske, καταδικασμένος για προδοσία, το 1981.

belfium5. Βέλγιο
Στο Βέλγιο η θανατική ποινή καταργήθηκε ουσιαστικά την 1η Αυγούστου του 1996, τόσο για τα ποινικά όσο και για τα πολιτικά εγκλήματα. Η τελευταία εκτέλεση πολίτη έγινε στις 26 Μαρτίου του 1918, όταν ο Emile Ferfaille εκτελέστηκε στην γκιλοτίνα για τον φόνο της εγγύου γυναίκας του. Η γκιλοτίνα στην οποία θανατώθηκε είχε εισαχθεί από την Γαλλία.

Τέλος, ανάμεσα στον Νοέμβριο του 1844 και τον Αύγουστο του 1950, 242 άτομα θανατώθηκαν για εγκλήματα πολέμου, ως συνεργάτες των Γερμανών. Επειδή καταδικάστηκαν από στρατοδικείο δεν εκτελέστηκαν στην γκιλοτίνα αλλά τουφεκίστηκαν από εκτελεστικό απόσπασμα.

Επίσημα, η κατάργηση της θανατικής ποινής πέρασε στην αναθεώρηση του Βελγικού Συντάγματος το 2005.

austria6. Αυστρία
Η μέθοδος εκτέλεσης στην Αυστρία ήταν η αγχόνη, εκτός από την περίοδο του Τρίτου Ράιχ (1938-1945) οπότε και αντικαταστάθηκε από την γκιλοτίνα. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι Βρετανοί επανέφεραν την αγχόνη. Ο τελευταίος που απαγχονίστηκε στην Αυστρία ήταν ο καταδικασμένος για φόνο Johann Trnka, στις 24 Μαΐου του 1950. Το 1968 η θανατική ποινή καταργήθηκε επίσημα για όλα τα εγκλήματα.

cyprus7. Κύπρος
Στην Κύπρο η θανατική ποινή καταργήθηκε επίσημα, για όλα τα εγκλήματα, στις 19 Απριλίου του 2002 και αντικαταστάθηκε με την ισόβια κάθειρξη.

Η τελευταία εκτέλεση ήταν αυτή των Ζαχαρία Χαμπή, Μιχάλη Χειλετικού και Λαζαρή Δημητρίου, που είχαν καταδικαστεί για φόνο. Απαγχονίστηκαν στην Κεντρική Φυλακή της Λευκωσίας.

denmark8. Δανία
Στην Δανία η θανατική ποινή είχε καταργηθεί από το 1930, αλλά επανήλθε σε ισχύ μεταξύ των ετών 1945 και 1950, προκειμένου να εκτελεστούν οι συνεργάτες των Ναζί. Οι εκτελέσεις αυτές, δια τυφεκισμού από εκτελεστικό απόσπασμα εθελοντών πολιτών, ήταν και οι τελευταίες στην Δανία, τον Ιούνιο του 1950.

Επίσημα, η θανατική ποινή για όλα τα εγκλήματα, καταργήθηκε με νόμο την 1η Ιανουαρίου 1994.

hungary9. Ουγγαρία
Στις 31 Μαΐου του 1988, εκτελέστηκε στην Ουγγαρία δι απαγχονισμού ο τελευταίος θανατοποινίτης για φόνο. Δυο χρόνια αργότερα, την 31η Οκτωβρίου του 1990, η θανατική ποινή καταργήθηκε επίσημα στην Ουγγαρία,

810. Ιρλανδία
Στην Ιρλανδία η θανατική ποινή καταργήθηκε με νόμο το 1990, όντας ανενεργή ήδη από το 1964.

Ο τελευταίος που εκτελέστηκε στην Ιρλανδία ήταν ο Michael Manning, ο οποίος απαγχονίστηκε για φόνο το 1954.

Συνεχίζεται

crime_and_punishment22

Πληρώνοντας με bitcoins

•07/03/2015 • Σχολιάστε

d9fbdf61beca13c454415317e034b442_Lτης Ευαγγελίας Ανδρουλάκη,
δικηγόρου, υπ. ΜΔΕ Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου
και του Φώτη Σπυρόπουλου,
δικηγόρου, υπ. Δρ. Ποινικού Δικαίου-Εγκληματολογίας Νομικής Αθηνών

Ι. Εισαγωγή

Το χρήμα «ζυγίζει» – έχει βάρος. Έχει διαδρομή. Έχει ταυτότητα. Το διαδικτυακό χρήμα όμως; Ο ψηφιακός κόσμος χρησιμοποιεί για χρήματα μόνο αριθμούς. Αγοράζουμε και πουλάμε με αντάλλαγμα ψηφιακές μονάδες. Ακόμη και διαδικτυακά νομίσματα έχουν κάνει την εμφάνισή τους για να υποστηρίξουν πολλές φορές δραστηριότητες οι οποίες κινούνται έξω από τα όρια των ποινικών νόμων ή της οργάνωσης της (διαδικτυακής) κοινωνίας. Επομένως, ο ψηφιακός κόσμος με το ηλεκτρονικό χρήμα (e-cash) που διακινείται σε αυτόν, αλλά και με το διαδικτυακό νόμισμα (bitcoin, amazon coin) που «γεννήθηκε» και η χρήση του διαδίδεται με ταχύτατους ρυθμούς σε αυτόν αποτελεί ένα παράλληλο σύμπαν με τον πραγματικό κόσμο, στον οποίο το χρήμα έχει υλική μορφή, διαστάσεις, βάρος, συγκεκριμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και προέλευση.

imagesΙΙ. Bitcoin – νόμισμα στο διαδίκτυο

Το Bitcoin1 είναι ένα ψηφιακό – διαδικτυακό νόμισμα που το τελευταίο διάστημα χρησιμοποιείται ευρέως στον κόσμο του διαδικτύου και πολλοί θεωρούν ότι θα φέρει την επανάσταση στις διεθνείς αγορές. Το Bitcoin είναι ένα ψηφιακό νόμισμα που βασίζεται στις αρχές της κρυπτογραφίας και σε ένα ανοιχτού κώδικα, peer-to-peer (P2P) πρωτόκολλο διαδικτύου. Η παρουσίαση του έγινε τον Ιανουάριο του 2009 από έναν προγραμματιστή με το ψευδώνυμο Satoshi Nakamoto2.

Η βασική ιδέα της δημιουργίας των Bitcoins ήταν να αποτελέσουν ένα ασφαλές, ανώνυμο και ανεξάρτητο από κυβερνήσεις και κεντρικές αρχές νόμισμα. Πράγματι, πίσω από την έκδοση τους δε βρίσκεται κάποια τράπεζα, αλλά ειδικό λογισμικό (software), δε συνδέονται με τραπεζικούς λογαριασμούς αλλά αποθηκεύονται στο σκληρό δίσκο του χρήστη, διακινούνται ανώνυμα μέσα από ένα peer-to-peer (P2P) δίκτυο εξυπηρετητών (servers) για τη μετάδοση και επιβεβαίωση των συναλλαγών και καμία αρχή δεν έχει πρόσβαση στα δεδομένα των συναλλαγών με Bitcoins, ούτε γνωρίζει το μέγεθος του λογαριασμού ή ποιοι συναλλάσσονται. Πρόκειται για ένα εικονικό νόμισμα του οποίου οι συναλλαγές δεν μπορούν να παρακολουθηθούν. Τα Bitcoins δεν συνδέονται με κάποιον τραπεζικό λογαριασμό, αλλά αποθηκεύονται στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του κατόχου τους. Τράπεζα, δηλαδή, είναι ένας σκληρός δίσκος. Η παραγωγή των Bitcoins πραγματοποιείται μέσω μιας διαδικασίας που αναφέρεται ως εξόρυξη (mining) και η οποία λειτουργεί κατά κάποιο τρόπο σαν λοτταρία3. Το ανώτατο όριο Bitcoins που αναμένεται να παραχθούν είναι τα 21 εκατομμύρια και εκτιμάται ότι αυτό θα επιτευχθεί το 2044.

bitcoinIII. Πώς λειτουργεί το bitcoin5;

Όπως γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω, το εικονικό νόμισμα του Internet έχει γίνει πολύ ελκυστικό για όσους προβαίνουν ή επιθυμούν να προβούν σε παράνομες συναλλαγές. Ειδικά στο εμπόριο ναρκωτικών χρησιμοποιείται πια ευρέως, τουλάχιστον από όσους έχουν καλή γνώση του Internet, χωρίς όμως αυτό να είναι απαραίτητο. Ο ενδιαφερόμενος να αποκτήσει Bitcoins «κατεβάζει» ένα πρόγραμμα που λειτουργεί ως client (όπως δηλαδή είναι ο browser για τις ιστοσελίδες στο διαδίκτυο) που επικοινωνεί με το δίκτυο “peer to peer” (p2p) και μέσω αυτού κάνει τις συναλλαγές του. Τέτοια προγράμματα υπάρχουν για τα Windows, τα MacOs και για Linux. Κάθε χρήστης έχει μία ξεχωριστή διεύθυνση στο δίκτυο του Bitcoin. Η διεύθυνση αυτή συνδέεται με ένα δημόσιο κλειδί, ενώ για κάθε διαφορετικό δημόσιο κλειδί υπάρχει και το αντίστοιχο ιδιωτικό, το οποίο είναι μυστικό. Η αποστολή Bitcoins απαιτεί τη γνώση της διεύθυνσης του παραλήπτη, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τα e-mails.

Τα Bitcoins δημιουργούνται με βάση ένα δικτυακό αλγόριθμο που εξασφαλίζει να μην «κόβεται» – «παράγεται» συνεχώς νέο χρήμα, αλλά αυτό να αυξάνεται με μια γεωμετρική μέθοδο. O αλγόριθμος δεν θα παράγει χρήματα για πάντα αλλά είναι κατασκευασμένος έτσι ώστε να παραχθούν συνολικά 21 εκατομμύρια Bitcoins παγκοσμίως. Το 2017, μάλιστα, θα έχει παραχθεί το 75% των νομισμάτων. Και όλα αυτά χωρίς έλεγχο από κάποιον φορέα, όπως είναι οι Κεντρικές Τράπεζες για το κανονικό χρήμα, ούτε σε συνάρτηση με κάποιο υλικό αγαθό, όπως είναι ο χρυσός. Το bitcoin παράγεται αυτόματα και αυτόνομα.

Όσον αφορά τις αγοραπωλησίες, αυτές επιτυγχάνονται μέσω των λεγόμενων “Χρηματιστηρίων Bitcoins” που ορίζουν τις ισοτιμίες με τα τοπικά νομίσματα (στις 22/05/2014 το 1 Bitcoin αντιστοιχεί σε 367,60 €6) και ταυτόχρονα λειτουργούν ως eWallets για την αποθήκευση τους. Τα δημοφιλέστερα από αυτά είναι τα Mt. Gox7, CryptoXchange και Intersango8. Πρόσφατα το ψηφιακό νόμισμα είχε τεράστια άνοδο και συμπλήρωσε συνολική αξία ενός (1) δισεκατομμυρίου δολαρίων.

images1IV. Πληρώνοντας με bitcoins

Η χρήση του bitcoin αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς. Ενδεικτικά, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο στην Κύπρο και ένα από τα μεγαλύτερα αγγλόφωνα πανεπιστήμια στη Μεσόγειο, θα είναι το πρώτο πανεπιστήμιο στον κόσμο το οποίο θα δέχεται πληρωμές με bitcoins. Παράλληλα παρέχει τη δυνατότητα για σπουδές διαδικτυακού συναλλάγματος, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση του νέου φαινομένου. Το μέλος του συμβουλίου του κυπριακού Πανεπιστημίου Χρήστος Βλάχος δήλωσε σχετικά με την ανωτέρω απόφαση: «Γνωρίζουμε ότι το ψηφιακό συνάλλαγμα αποτελεί μία αναπόφευκτη τεχνική εξέλιξη η οποία θα οδηγήσει σε σημαντικές καινοτομίες στο online εμπόριο, τα οικονομικά συστήματα, τις διεθνείς πληρωμές και εμβάσματα και την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Το ψηφιακό συνάλλαγμα θα δημιουργήσει πιο αποτελεσματικές υπηρεσίες και θα λειτουργήσει ως μηχανισμός για την εξάπλωση των οικονομικών υπηρεσιών σε τομείς του κόσμου που δεν έχουν μεγάλη τραπεζική υποστήριξη. Θεωρούμε πρέπον να υιοθετήσουμε ψηφιακό συνάλλαγμα ως μία μέθοδο πληρωμών σε όλα τα ιδρύματά μας, σε όλες τις πόλεις και χώρες όπου λειτουργούμε». Πέρα από τις πληρωμές των διδάκτρων με bitcoins, οι φοιτητές του Πανεπιστημίου αυτού θα έχουν τη δυνατότητα σπουδών και πάνω στο ίδιο το αντικείμενο, στο πλαίσιο του «MSc Degree in Digital Currency», το οποίο είναι σχεδιασμένο για να βοηθήσει τον κάθε ενδιαφερόμενο, από τον χώρο των επιχειρήσεων ή της δημόσιας διοίκησης να καταλάβει καλύτερα τα τεχνικά χαρακτηριστικά του διαδικτυακού νομίσματος, το οποίο «πιθανότατα θα αλληλεπιδράσει με τα υπάρχοντα χρηματοοικονομικά συστήματα», καθώς θα εξετάζει τις ευκαιρίες για καινοτομία που συνεπάγονται τα συστήματα ψηφιακών συναλλαγμάτων. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι το UNic προτείνει στην κυπριακή κυβέρνηση τη δημιουργία ενός εκτενούς πλαισίου λειτουργίας με σκοπό την εξέλιξη της Κύπρου σε ένα «κέντρο» για εμπόριο, διαχείριση και τραπεζικές συναλλαγές που αφορούν σε Bitcoins9.

Λίγο μετά την ανακοίνωση του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας ότι θα δέχεται πληρωμές διδάκτρων σε Bitcoins, τον ίδιο δρόμο ακολούθησε και η εταιρεία διαστημικού τουρισμού του σερ Ρίτσαρντ Μπράνσον, Virgin Galactic. Όπως ανακοινώθηκε από τον ίδιο τον Μπράνσον, μία μελλοντική αστροναύτης, αεροσυνοδός από τη Χαβάη, έχει ήδη αγοράσει εισιτήριο από τη Virgin Galactic με Bitcoins, και αναμένονται πολλοί ακόμα. Ο Μπράνσον αναφέρει στην ανακοίνωσή του: «Η Virgin Galactic είναι μία από τις πιο συναρπαστικές, φουτουριστικές εταιρείες του σύμπαντος. Το εικονικό συνάλλαγμα Bitcoin έχει προσελκύσει ενδιαφέρον τελευταία, ως μία από τις πιο καινοτόμες επιχειρηματικές δραστηριότητες, με όραμα προς το μέλλον. Οπότε νομίζουμε ότι είναι ώρα οι πελάτες της αποκτήσουν την επιλογή να πληρώνουν με Bitcoins». Επίσης, και ο ίδιος ο Μπράνσον, έχει επενδύσει σε Bitcoins, βρίσκοντας «συναρπαστικό» το πώς δημιουργήθηκε ένα νέο παγκόσμιο συνάλλαγμα10.

Επίσης, στις αρχές του 2014 δύο μεγάλα ξενοδοχεία – καζίνο στο Λας Βέγκας ανακοίνωσαν ότι θα γίνουν οι πρώτοι γνωστοί εμπορικοί και χαρτοπαικτικοί οίκοι στις Ηνωμένες Πολιτείες που θα επιτρέψουν στις συναλλαγές με τους πελάτες τους τη χρήση του ψηφιακού νομίσματος bitcoin. Πιο συγκεκριμένα, το «Golden Gate Hotel & Casino» και το «D Las Vegas Casino Hotel» από το τέλος Ιανουαρίου 2014, δέχονται bitcoins ως πληρωμή για τα δωμάτια του ξενοδοχείου αλλά και για αγορές ή άλλες συναλλαγές. Το εικονικό νόμισμα γίνεται επίσης δεκτό στο κατάστημα δώρων και στα εστιατόρια του «D Las Vegas Casino Hotel». Στα ταμία των ανωτέρω καζίνο του Λας Βέγκας εγκαταστάθηκαν iPads με τη χρήση της online πλατφόρμας BitPay- του κορυφαίου παρόχου υπηρεσιών πληρωμών (PSP) που ειδικεύεται στο εικονικό νόμισμα Bitcoin- για την επεξεργασία του ψηφιακού νομίσματος, το οποίο μπορεί να φορτωθεί σε ένα εικονικό πορτοφόλι και να χρησιμοποιηθεί με μια κινητή συσκευή11.

Περαιτέρω, η ομάδα μπάσκετ Σακραμέντο Κινγκς έγινε η πρώτη αμερικανική επαγγελματική αθλητική εταιρεία που επέτρεψε τις αγορές ειδών της με bitcoins ενώ και η «Overstock.com» ανακοίνωσε ότι είναι η πρώτη μεγάλη εταιρεία λιανικής πώλησης που δέχεται την απευθείας σύνδεση με το ψηφιακό νόμισμα12.

bitcoinatmV. ATM για bitcoins

Tον Οκτώβριο του 2013 εγκαταστάθηκε το πρώτο ATM (αυτόματη ταμειολογιστική μηχανή) Bitcoin σε καφετέρια στο Βανκούβερ του Καναδά από την εταιρεία Bitcoiniacs, η οποία σχεδιάζει να εγκαταστήσει και άλλα μηχανήματα στις πόλεις Κάλγκαρι, Μόντρεαλ, Οτάβα και Τορόντο. Το συγκεκριμένο ATM κατασκευάστηκε στη Νεβάδα από την Robocoin, κόστισε 18.500 $13 και περιέχει σαρωτή παλάμης, ο οποίος σκανάρει το χέρι του χρήστη προκειμένου να επαληθεύσει την ταυτότητά του και του επιτρέπει να πραγματοποιήσει συναλλαγές είτε από Bitcoins σε μετρητά είτε το αντίστροφο. Οι συναλλαγές έχουν ημερήσιο όριο το ποσό των 1000$ 14. Το Φεβρουάριο του 2014 εγκαταστάθηκε και δεύτερο ΑΤΜ Bitcoin στο Σιάτλ των ΗΠΑ15.

Επίσης, η εταιρεία «Tembusu Terminals» παρουσίασε το πρώτο ΑΤΜ για Bitcoin στη Σιγκαπούρη, το οποίο ονομάζεται «Tembusu» και εγκαταστάθηκε σε ένα μπαρ στην ιστορική αποβάθρα «Boat Quay», στο ποτάμι της Σιγκαπούρης. Ο επικεφαλής της εταιρείας, Andras Kristof, ανέφερε ότι το ATM θα επιτρέψει στους χρήστες να ανταλλάσουν εύκολα τα δολάρια Σιγκαπούρης σε bitcoins. Ειδικότερα δήλωσε ότι: «Με τo μηχάνημα αυτόματης πώλησης bitcoin επίσης ανοίγουμε (το εικονικό νόμισμα) για τους μέσους ανθρώπους ώστε να αρχίσουν να χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες»16.

bitcoin-heistVI. «Εγκληματολογικοί» προβληματισμοί

Παρά το γεγονός ότι πολλοί χαρακτηρίζουν το Bitcoin ως το νόμισμα του μέλλοντος, ένας από τους σημαντικότερους προβληματισμούς που προκύπτει κυρίως λόγω της προαναφερθείσας απουσίας ελέγχου είναι ότι αποτελεί ένα άκρως ελκυστικό μέσο για παρανομές συναλλαγές (π.χ. διακίνηση ναρκωτικών) καθώς και ηλεκτρονική νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Επίσης, αυξάνει το ρίσκο για κακόβουλη πρόσβαση στον υπολογιστή, με σκοπό την κλοπή των χρημάτων. Από την άλλη πλευρά, όπως ήδη αναφέρθηκε, χιλιάδες ηλεκτρονικά καταστήματα και οργανισμοί δέχονται ήδη πληρωμές με Bitcoins και ο όποιος κίνδυνος δεν έχει λειτουργήσει ανασχετικά για την χρήση του.

Χαρακτηριστικά, τον Ιούνιο του 2011, για παράδειγμα, το Mt.Gox, το πιο δημοφιλές μέχρι τότε «Χρηματιστήριο BitCoin» δέχθηκε «επίθεση» από χάκερς, όπως και ένα ακόμη μεγάλο χρηματιστήριο ένα μήνα αργότερα. Τον Αύγουστο του 2011 ένα ακόμη κατέστη προσβάσιμο σε χάκερς. Μετά από αυτό η τιμή του BitCoin μειώθηκε θεαματικά17. Τον Φεβρουάριο του 2014 το Mt.Gox και πάλι ζήτησε να τεθεί σε καθεστώς χρεοκοπίας ανακοινώνοντας ότι ενδεχομένως να έχασε εικονικά νομίσματα συνολικής αξίας περίπου μισού δισεκατομμυρίου δολαρίων, εξαιτίας δραστηριότητας hacker. Σε συνέντευξη Τύπου στο Τόκιο, ο διευθύνων σύμβουλος του Mt.Gox Μαρκ Καρπέλες δήλωσε ότι η κατάρρευση αυτή οφείλεται σε μία «αδυναμία συστήματος». Ωστόσο προέβλεψε ότι το Bitcoin, το πρώτο εικονικό νόμισμα, θα συνεχίσει να αναπτύσσεται. Πιο συγκεκριμένα, το Mt.Gox σταμάτησε όλες τις συναλλαγές, η ιστοσελίδα του εξαφανίστηκε από το διαδίκτυο και έχασε 750.000 bitcoins χρηστών του και 100.000 δικά του, που αντιστοιχούσαν σε 480 εκατομμύρια δολλάρια18. Η ιστοσελίδα του Mt.Gox, επανήλθε μετά από μήνες και αναρτήθηκε σε αυτή μήνυμα το οποίο ανέφερε ότι : «…Η διακοπή της λειτουργίας ήταν πρόσκαιρη προκειμένου να προστατέψει το site και τους χρήστες μας…»19. Το ίδιο το νόμισμα μπορεί να παρέμεινε ακέραιο από τις επιθέσεις των χάκερς, αλλά οι αγορές που το διακινούσαν αποδείχτηκαν ευάλωτες.

bitcoin_atm_1VII. Συμπέρασμα

Το πεδίο ενδιαφέροντος της εγκληματολογίας και του ποινικού δικαίου είναι προφανές ότι θα στραφεί στο μέλλον στα ψηφιακά νομίσματα και στον παράλληλο κόσμο που αναπτύσσεται στο διαδίκτυο καθώς εκεί θα αναπτυχθεί και αντίστοιχη εγκληματική δραστηριότητα (η οποία, βέβαια, μάλλον κάνει ήδη την εμφάνισή της), είτε χρησιμοποιώντας το bitcoin για παράνομες συναλλαγές είτε προσελκύοντας ψηφιακούς εγκληματίες ως στόχος. Η γνώση της λειτουργίας των ψηφιακών αυτών νομισμάτων θα βοηθήσει να καταλάβουμε πληρέστερα τις ανάγκες εγκληματοπροληπτικών πολιτικών, εντάσσοντας και όχι αποκλείοντας τις εξελίξεις αυτές στη σύγχρονη νομική πραγματικότητα.

Υποσημειώσεις
1. Wikipedia, bitcoin, https://en.bitcoin.it/wiki/Main_Page
2. Newsbeast.gr, Όσα θέλετε να γνωρίζετε για το bitcoin, Απρίλιος 2013, http://www.newsbeast.gr/technology/arthro/511621/osa-thelete-na-gnorizete-gia-to-bitcoin/, 8-5-2013.
3. We need decentralized cryptocurrencies, we just don’t need bitcoin, April 2013, http://www.technollama.co.uk/we-need-decentralized-cryptocurrencies-we-just-dont-need-bitcoin, 8-5-2013.
4. Bitcoin: Tο επαναστατικό νόμισμα που σαρώνει στο Διαδίκτυο, Ιανουάριος 2013, http://www.ramnousia.com/2013/01/bitcoin-to-nomisma-toy-diadiktyoy.html#.UYlyR6JkP8Z, 8-5-2013.
5. Χριστόπουλος Π., Το διαδικτυακό νόμισμα bitcoin γίνεται ευρύτερα γνωστό, Οκτώβριος 2012, http://http—ellinon-anava.pblogs.gr/2012/09/to-diadiktyako-nomisma-bitcoin-ginetai-efrytera-gnwsto.html, 8-5-2013.
6. Βλ. για ισοτιμία Bitcoin με ευρώ, http://preev.com/btc/eur, 8-5-2013.
7. Βλ. ιστοσελίδα Mt. Gox, https://mtgox.com/, 14-5-2013.
8. Βλ. ιστοσελίδα Intersango, https://intersango.com/, 14-5-2013.
9. Βλ. ιστοσελίδα TVXS, http://tvxs.gr/news/sci-tech/me-bitcoins-tha-plironetai-panepistimio-leykosias
10. Βλ. ιστοσελίδα TVXS, http://tvxs.gr/news/sci-tech/ta-bitcoins-%C2%ABkerdizoyn%C2%BB-diastima
11. Βλ. ιστοσελίδα ΑΝΤ1 NEWS, http://www.antenna.gr/news/World/article/332422/to-bitcoin-paei-las-begkas
12. Βλ. ιστοσελίδα ΑΝΤ1 NEWS, http://www.antenna.gr/news/World/article/332422/to-bitcoin-paei-las-begkas
13. Βλ. ιστοσελίδα, http://www.techero.gr/825/business/first-bitcoin-atm-vancouver
14. Βλ. ιστοσελίδα, http://www.techgear.gr/first-bitcoin-atm-canada-79766/
15. Βλ. ιστοσελίδα «Η Καθημερινή», http://www.kathimerini.gr/754538/article/oikonomia/die8nhs-oikonomia/atm-gia-bitcoin-stis-hpa
16. Βλ. ιστοσελίδα ΑΝΤ1 NEWS, http://www.antenna.gr/news/tech/article/337647/proto-atm-gia-bitcoin-sti-sigkapoyri-en-meso-anisyxion
17. Lee T., An illustrated history of bitcoin crashes, Απρίλιος 2013, http://www.forbes.com/sites/timothylee/2013/04/11/an-illustrated-history-of-bitcoin-crashes/?utm_campaign=forbestwittersf&utm_source=twitter&utm_medium=social, 8-5-2013.
18. Βλ. ιστοσελίδα TVXS, http://tvxs.gr/news/sci-tech/i-proti-xreokopia-toy-bitcoin
19. Βλ. ιστοσελίδα Capital.gr, http://www.capital.gr/News.asp?id=2019152

Αναδημοσίευση από το περιοδικό «The Art of Crime»

crime_and_punishment22

Mutsuo Toi: η σφαγή της Tsuyama

•28/02/2015 • 4 σχόλια
Η σφαγή της Tsuyama

Η σφαγή της Tsuyama

Της Νίνας Κουλετάκη

Στις 21 Μαΐου του 1938, ένας νεαρός 21 ετών χρησιμοποιώντας μια καραμπίνα Browning, ένα γιαπωνέζικο σπαθί και ένα τσεκούρι, δολοφόνησε 30 άτομα και τραυμάτισε σοβαρά άλλα τρία, πριν αυτοκτονήσει με την καραμπίνα. Η υπόθεση, μια από τις πλέον πολύνεκρες του κόσμου προκληθείσες από ένα μόνο άτομο, έμεινε στην ιστορία ως «η σφαγή της Tsuyama».

painting1Το yobai

Πριν προχωρήσω στην καταγραφή των γεγονότων που είχαν ως αποτέλεσμα τον αφανισμό μεγάλου μέρους των κατοίκων του χωριού, είναι αναγκαίο να μιλήσουμε για ένα γιαπωνέζικο έθιμο και να προσπαθήσουμε να το καταλάβουμε. Πρόκειται για το yobai που, σε απολύτως ελεύθερη μετάφραση, θα μπορούσαμε να το αποδώσουμε ως «νυχτερινό σούρσιμο».

Μέχρι πολύ πρόσφατα στην επαρχιακή Ιαπωνία, το yobai αποτελούσε την βασική μέθοδο γνωριμίας των νέων με το σεξ. Κατά την διάρκεια της νύχτας, κι ενώ μια κοπέλα κοιμόταν, ένας σιωπηλός εισβολέας έμπαινε αθόρυβα στο δωμάτιό της, γλιστρούσε στο στρώμα δίπλα της και καθιστούσε σαφείς τις προθέσεις του. Αν η κοπέλα συγκατένευε, έκαναν έρωτα διακριτικά μέχρι τις πρώτες πρωϊνές ώρες, οπότε το αγόρι έφευγε εξίσου αθόρυβα, όπως είχε έρθει.

Ο νεαρός μπορούσε να είναι γνωστός της οικογένειας ή της κοπέλας, ή και όχι. Το yobai ήταν ευρέως διαδεδομένο και δεν αποτελούσε στίγμα για τα κορίτσια. Υπήρχαν, βέβαια, φορές που οι πλούσιοι γαιοκτήμονες έβαζαν ορισμένους από τους εργάτες τους να κοιμούνται μέσα στο σπίτι, προκειμένου να προφυλάξουν τις κόρες τους από το yobai. Επίσης, παρέες νεαρών συνήθιζαν να επισκέπτονται γειτονικά χωριά, προκειμένου να αποφύγουν να αναγνωριστούν από τους γονείς των κοριτσιών, αλλά και να μην ντροπιαστούν σε περίπτωση που η κοπέλα αρνιόταν να δώσει την συγκατάθεσή της. To yobai δεν ήταν βιασμός. Γινόταν πάντα και μόνο με την σύμφωνη γνώμη της κοπέλας.

s320x240Όπως και νάχει, στις περισσότερες των περιπτώσεων, οι γονείς γνώριζαν και έκαναν τα στραβά μάτια, τουλάχιστον για τις δυο-τρεις πρώτες φορές του yobai. Στη συνέχεια, και σύμφωνα με το έθιμο, ο νυχτερινός εισβολέας «συλλαμβανόταν» επ’ αυτοφόρω και άρχιζε, πλέον, το δημόσιο φλερτ του νεαρού ζευγαριού, το οποίο οδηγούσε στον γάμο.

To yobai απαιτούσε συγκεκριμένες ενέργειες. Ο εισβολέας έβγαζε όλα του τα ρούχα πριν μπει στο σπίτι. Έτσι, αν γινόταν αντιληπτός πριν πετύχει τον σκοπό του, ήταν σαφές ότι είχε μπει στο σπίτι για yobai και όχι για να κλέψει ή να προβεί σε κάποια εγκληματική ενέργεια. Έπρεπε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός να μην κάνει θόρυβο, ώστε να μην ξυπνήσει τους ενοίκους του σπιτιού. Πολλοί συνήθιζαν να ουρούν κατά μήκος του κάτω μέρους των πορτών, έτσι ώστε αυτές να μην τρίζουν καθώς τις ανοιγοέκλειναν. Συχνότατα, ο εισβολέας κάλυπτε το πρόσωπό του με ένα κομμάτι ύφασμα, ώστε να μην ντροπιαστεί, ούτε να φέρει την νεαρή εκλεκτή του σε δύσκολη θέση, αν εκείνη τον απέρριπτε.

Αν και το yobai έχει πια ατονίσει, εντούτοις υπάρχουν περιοχές, κυρίως σε απομονωμένα τμήματα της Ιαπωνίας, όπου εφαρμόζεται ακόμη. Επίσης υπάρχουν πάντα οι νοσταλγοί, που εξακολουθούν να γοητεύονται από αυτό. Η αποπλάνηση μιας κοιμισμένης κοπέλας αποτελεί ένα από τα πιο αγαπημένα θέματα της ιαπωνικής πορνογραφίας και δεν είναι λίγα τα πορνεία της χώρας που το προσφέρουν στους πελάτες τους: οι πόρνες υποδύονται τις κοιμισμένες χωριατοπούλες, καθώς ο πελάτης γλιστρά αθόρυβα στο δωμάτιο και πλαγιάζει στο φουτόν δίπλα τους.

Mutsuo Toi

Mutsuo Toi

Η σφαγή της Tsuyama

Κοντά στην πόλη Tsuyama, στην επαρχία της Okayama στην Ιαπωνία, βρίσκεται το μικρό, αγροτικό χωριό Kaio. Εκεί, στις 5 Μαρτίου του 1917, γεννήθηκε ο Mutsuo Toi σε μια ευκατάστατη οικογένεια. Οι γονείς του πέθαναν από φυματίωση, όταν ήταν μωρό, έτσι ο Mutsuo και η μεγαλύτερη αδελφή του πήγαν να ζήσουμ με την γιαγιά τους. Ήταν ένα γελαστό κι εξωστρεφές παιδί, μέχρι την ηλικία των 17 ετών, οπότε η αδελφή του παντρεύτηκε κι έφυγε για να ζήσει με τον άνδρα της, το 1934.

Ο Mutsuo κλείστηκε στον εαυτό του κι άρχισε να γράφει ένα βιβλίο (!). Είχε παθιαστεί με την ιστορία της Sada Abe, της πόρνης που τον Μάιο του 1936 στραγγάλισε τον εραστή της και, στην συνέχεια, του έκοψε το πέος. Ταυτόχρονα άρχισε να επιδίδεται στο yobai.

Mutsuo Toi

Mutsuo Toi

Το βράδυ της 20ης Μαΐου 1937, ο Mutsuo Toi έκοψε τα καλώδια του ηλεκτρικού ρεύματος στο χωριό Kaio, βυθίζοντάς το στο σκοτάδι. Γύρω στην 1.30’ το πρωί της 21ης Μαΐου, σκότωσε την γιαγιά του, αποκεφαλίζοντάς την μ’ ένα τσεκούρι. Στη συνέχεια, έδεσε δυο φακούς στο κεφάλι του κι άρχισε να περιπλανιέται στο χωριό, μπαίνοντας στα σπίτια των γειτόνων του και δολοφονώντας τους. Σκότωσε 29 γείτονές του, εκ των οποίων οι 27 πέθαναν επί τόπου, ενώ δύο ξεψύχησαν αργότερα στο νοσοκομείο. Επίσης τραυμάτισε σοβαρά άλλα τρία άτομα. Κατά την διάρκεια της δολοφονικής του μανίας ο Mutsuo χρησιμοποίησε μια καραμπίνα Browning, ένα γιαπωνέζικο σπαθί και ένα τσεκούρι για να εξολοθρεύσει τον μισό πληθυσμό του χωριού. Τα ξημερώματα αυτοκτόνησε πυροβολώντας τον εαυτό του στο στήθος.

Το γεγονός στον τοπικό τύπο της εποχής

Το γεγονός στον τοπικό τύπο της εποχής

Ο Mutsuo Toi άφησε πίσω του πολυπληθή σημειώματα αυτοκτονίας. Όπως προέκυψε από αυτά, μετά τον Μάιο του 1937, οπότε και διαγνώστηκε με φυματίωση, οι κοπέλες του χωριού τον απέρριπταν ως νυχτερινό εραστή κατά το yobai. Κατά την δεκαετία του ’30 η φυματίωση θέριζε όχι μόνο την Ιαπωνία αλλά ολόκληρο τον κόσμο και δεν ήταν ιάσιμη. Λόγω των αλλεπάλληλων απορρίψεων, εξαιτίας της αρρώστιας του αλλά και του υπερσεξουαλισμού του, από τις κοπέλες του χωριού, ο Mutsuo άρχισε να αισθάνεται αποκλεισμένος από όλα όσα απολάμβαναν οι υπόλοιποι συνομήλικοί του. Για να εκδικηθεί αποφάσισε το μακελειό και μάλιστα, μίλησε σε κάποιους γι αυτό. Οι αρχές ειδοποιήθηκαν και κατέσχεσαν ένα όπλο που είχε. Ο Mutsuo Toi δεν ξαναμίλησε για τα σχέδιά του, αλλά σε καμία περίπτωση δεν τα είχε εγκαταλείψει και προμηθεύτηκε κρυφά νέα όπλα.

Σ’ ένα του σημείωμα έγραφε ότι λυπόταν που δεν πρόλαβε να σκοτώσει μερικούς ακόμη που ήθελε, αλλά αν έμπαινε στα σπίτια τους κινδύνευε να τραυματίσει ή και να σκοτώσει άτομα που τα θεωρούσε αθώα. Σε ένα άλλο σημείωμα έγραφε ότι σκότωσε την γιαγιά του γιατί δεν άντεχε να την αφήσει να ζει με την ρετσινιά της «γιαγιάς του δολοφόνου».

Andrew Kehoe και  Woo Bum-kon
Andrew Kehoe και Woo Bum-kon

Η σφαγή της Tsuyama, παραμένει μέχρι σήμερα η τρίτη, σε αριθμό θυμάτων, μαζική δολοφονία από ένα μόνο άτομο. Στην δεύτερη θέση βρίσκονται οι βομβιστικές επιθέσεις του Andrew Kehoe που σκότωσε 44 άτομα και τραυμάτισε άλλα 58, στις 18 Μαΐου του 1927 στην Αμερική και στην πρώτη οι δολοφονίες του Woo Bum-kon, ενός Νοτιοκορεάτη που την νύχτα της 26ης προς 27η Απριλίου του 1982 σκότωσε 56 άτομα και τραυμάτισε άλλα 35. Και οι δύο άλλοι δράστες αυτοκτόνησαν, όπως ο Mutsuo.

MV5BMTM1NjIyMzAzMl5BMl5BanBnXkFtZTcwNjIxNjk5Mw@@._V1_SY317_CR3,0,214,317_AL_To 1983 κυκλοφόρησε η ιαπωνικής παραγωγής ταινία «Ushimitsu no mura» (Το χωριό των καταδικασμένων), που βασίζεται στην υπόθεση του Mutsuo Toi.

crime_and_punishment22

Η υπόθεση Amber Hagerman και το Amber Alert

•21/02/2015 • 1 σχόλιο
Amber Hagerman

Amber Hagerman

Της Νίνας Κουλετάκη

Η υπόθεση

Το απόγευμα της 13ης Ιανουαρίου του 1996, η 9χρονη Amber Hagerman και ο 5χρονος αδελφός της Ricky, κατευθύνθηκαν με τα ποδήλατά τους σ’ ένα εγκαταλελειμένο μπακάλικο στο Arlington του Texas. Λίγα λεπτά αργότερα ο Ricky επέστρεψε στο σπίτι τους, το οποίο βρισκόταν μόλις ένα τετράγωνο μακριά, μόνος του. Κανείς δεν είδε ξανά την Amber ζωντανή.

O Jim Keil, ένας 78χρονος συνταξιούχος που βρισκόταν στην αυλή του, είχε δει την Amber να ποδηλατεί πάνω-κάτω στον δρόμο. Κάποια στιγμή ένα φορτηγάκι σταμάτησε κι ο οδηγός πετάχτηκε έξω κι άρπαξε την Amber. To κοριτσάκι έβαλε τις φωνές αλλά το αυτοκίνητο απομακρύνθηκε αναπτύσσοντας ταχύτητα. Ο Keil ειδοποίησε την αστυνομία, η οποία έφθασε μέσα σε λίγα λεπτά. Ο Keil περιέγραψε το φορτηγάκι σαν ένα σκούρο, πιθανότατα μαύρο αυτοκίνητο. Όσο για τον απαγωγέα είπε ότι ήταν λευκός ή λατίνος.

Στο μεταξύ, ο παππούς της Amber, Jimmie Whitson, βλέποντας τον Ricky να επιστρέφει μόνος, ανησύχησε για την εγγονή του και κατευθύνθηκε προς το πρώην μπακάλικο, όπου έπαιζαν τα παιδιά. Όταν έφθασε οι αστυνομικοί ήταν ήδη εκεί.

Amber και Ricky

Amber και Ricky

Οι ειδικοί μαρτυρούν ότι οι απαγωγές από ξένους είναι σπάνιες αφενός, αλλά από τις πιο δύσκολες για να επιλυθούν αφετέρου. Ακόμη και με την παρουσία αυτόπτη μάρτυρα, στην συγκεκριμένη περίπτωση, οι αρχές δεν βοηθήθηκαν ιδιαίτερα. Κατέληξαν πως η απαγωγή της Amber ήταν ένα ευκαιριακό έγκλημα: ο απαγωγέας την είδε μόνη της και αποφάσισε, παρορμητικά, να την αρπάξει. Το άδειο μαγαζί, στο οποίο συνήθιζαν να παίζουν τα παιδιά της γειτονιάς, βρισκόταν κοντά σε μια τεράστια εγκατάσταση της General Motors, με πάρα πολλούς εργαζομένους. Από την αρχή της έρευνας η αστυνομία είχε καταλήξει ότι ο απαγωγέας ήταν εξοικιωμένος με την περιοχή.

Μια τεράστια, ενδελεχής έρευνα άρχισε. Οι αστυνομικοί του τοπικού τμήματος πλαισιώθηκαν τόσο από το FBI, όσο και από μια στρατιά εθελοντών πολιτών. Υπήρξαν μαρτυρίες ότι ένα φορτηγάκι, σαν αυτό που χρησιμοποιήθηκε στην απαγωγή της Amber, είχε γίνει αντιληπτό έξω από ένα πλυντήριο αυτοκινήτων, αλλά οι ερευνητές δεν το εντόπισαν ποτέ.

Τέσσερις μέρες αργότερα, ένας άνδρας που είχε βγάλει βόλτα τον σκύλο του έξω από το μπλοκ διαμερισμάτων Forest Hill, λίγα χιλιόμετρα μακρυά από το σημείο αρπαγής της Amber, εντόπισε το πτώμα ενός παιδιού σ’ ένα χαντάκι. Η Amber Hagerman είχε βρεθεί.

Ο τάφος της Amber

Ο τάφος της Amber

Η ιατροδικαστική εξέταση έδειξε ότι η Amber είχε κρατηθεί ζωντανή δυο ημέρες πριν δολοφονηθεί, κατά την διάρκεια των οποίων είχε κακοποιηθεί σεξουαλικά.

Η αστυνομία του Arlington και το FBI σχημάτισαν μια κοινή ομάδα έρευνας για τον εντοπισμό και την σύλληψη του δράστη. Ακολούθησαν χιλιάδες ενδείξεις, μαρτυρίες και ίχνη χωρίς, όμως, να καταφέρουν να πλησιάσουν –έστω- στον δράστη. Το 1999, τρία χρόνια μετά την αρπαγή και την δολοφονία της Amber, η ομάδα αυτή διαλύθηκε και η υπόθεση πάγωσε. Παραμένει άλυτη μέχρι σήμερα, 19 χρόνια μετά. Ο ντετέκτιβ Jim Ford, του τμήματος του Arlington, δήλωσε πρόσφατα ότι τίποτα δεν θα ήταν πιο σημαντικό και παρηγορητικό από την επίλυση της συγκεκριμένης υπόθεσης, καθώς η απαγωγή, η σεξουαλική κακοποίηση και, εν τέλει, η δολοφονία ενός παιδιού είναι από τα πλέον ειδεχθή εγκλήματα.

Glenda Whitson

Glenda Whitson

H Glenda Whitson, γιαγιά της Amber, εύχεται να συλληφθεί ο δολοφόνος της, αν και δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξη. «Δεν έχουν σχεδόν τίποτα για να προσωρήσουν», λέει, «παρά μόνο λίγες ίνες υφάσματος που βρέθηκαν στο σώμα της. Εξακολουθούν να ψάχνουν, μας φωνάζουν από καιρού εις καιρόν για να μας πουν ότι δεν έχουν βρει ακόμη κάτι, λένε ότι δεν θα εγκαταλείψουν την προσπάθεια ποτέ. Αλλά μετά από τόσα χρόνια, χάνεις κάθε ελπίδα ότι θα τον ανακαλύψουν».

Λίγες εβδομάδες μετά την δολοφονία της Amber, η αστυνομία έδωσε στην δημοσιότητα το προφίλ του δολοφόνου. Δυστυχώς τα στοιχεία ήταν ελάχιστα, οπότε το προφίλ του ήταν πολύ γενικό. Νεαρός άνδρας, τουλάχιστον 25 ετών, εξοικιωμένος με την περιοχή, ζούσε ή εργαζόταν σ’ αυτήν και κάτι πυροδότησε την ενέργειά του. Καθώς αποδείχτηκε ότι κράτησε την Amber ζωντανή για δύο ημέρες μετά την απαγωγή, έπρεπε να διαθέτει κάποιο σχετικά ασφαλές μέρος για την κράτησή της.

Από το 1996 ένας δολοφόνος διαφεύγει. Κράτησε κάποιο «τρόπαιο» από το θύμα του, ώστε να μπορεί να ξαναζεί το έγκλημά του; Έχει σκοτώσει πριν ή μετά από αυτό; Είναι ελεύθερος ή βρίσκεται στην φυλακή για κάποια άλλη αιτία; Η Amber Hagerman δικαιούται δικαιοσύνη και ο δολοφόνος της τιμωρία.

AMBER-ALERT-LOGOΤο Amber Alert

Λίγο μετά την απαγωγή της Amber, ένας ακροατής του ραδιοφώνου του Dallas, έθεσε μιαν απλή ερώτηση: γιατί η αστυνομία δεν συνεργαζόταν με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ώστε η πληροφόρηση του κοινού και, κατά συνέπεια, η παροχή τυχόν πληροφοριών από αυτό, να είναι άμεση, σε περιπτώσεις απαγωγής παιδιού. Η ιδέα του βρήκε απήχηση και, έτσι, γεννήθηκε το AMBER ALERT. Ξεκίνησε τοπικά, σαν Dallas Amber Alert, στην συνέχεια έγινε πολιτειακό και, κατόπιν, εθνικό. Από την δημιουργία του μέχρι σήμερα, το Amber Alert έχει συμβάλει στον εντοπισμό και την διάσωση πάνω από 400 παιδιών, που είχαν πέσει θύματα απαγωγής. Στις μέρες μας το Amber Alert έχει εξαπλωθεί σε πολλές χώρες του κόσμου.

Αν και επίσημα το όνομα AMBER είναι το ακρωνύμιο για το America’s Missing Broadcast Emergency Response (άμεση ανταπόκριση μέσω ΜΜΕ για εξαφανισμένα παιδιά στην Αμερική), είναι σαφές ότι ονομάστηκε έτσι στη μνήμη της Amber. Οι ειδοποιήσεις Amber Alert μεταδίδονται, τόσο στην Αμερική όσο και στις υπόλοιπες χώρες, μέσω ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών, καλωδιακής τηλεόρασης, διαδικτύου, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, πινακίδων ενημέρωσης κυκλοφορίας, μέσων κοινωνικής δικτύωσης –όπως το facebook και οι εφαρμογές του Google-, συσκευασίες τροφίμων κ.λ.π.

amber_alertΗ απόφαση για να εκδοθεί μια ειδοποίηση Amber Alert, λαμβάνεται πάντα από την τοπική αστυνομία, η οποία έχει την ευθύνη για την έρευνα της εξαφάνισης. Οι ειδοποιήσεις συνήθως περιλαμβάνουν το όνομα και την φωτογραφία του εξαφανισμένου παιδιού, περιγραφή υπόπτου για την απαγωγή αν υπάρχει καθώς και στοιχεία του οχήματος αρπαγής (όπως αριθμός πινακίδων), αν είναι διαθέσιμα. Για να αποφευχθούν τυχόν φάρσες ή κακόβουλες ενέργειες, οι προϋποθέσεις για την έκδοση ενός Amber Alert είναι αρκετά αυστηρές: οι αστυνομικές αρχές πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι πρόκειται περί απαγωγής, να υπάρχουν ενδείξεις ότι η ζωή του παιδιού ή η υγεία του κινδυνεύει, να υπάρχει σαφής περιγραφή του παιδιού και του απαγωγέα ή/και του αυτοκινήτου που χρησιμοποίησε (όπου αυτό είναι δυνατόν) και, τέλος, το παιδί να είναι κάτω των 18 ετών.

Σ΄αυτές τις βασικές προϋποθέσεις του Amber Alert, έχουν επέλθει διαφοροποιήσεις σε διάφορες χώρες. Για παράδειγμα, άλλες δεν θεωρούν υποχρεωτική την αναφορά στον απαγωγέα, καθώς αυτό το στοιχείο δεν είναι πάντα διαθέσιμο αφενός, αλλά κάποιος μπορεί να έχει εντοπίσει το παιδί αφετέρου. Σε άλλες χωρές δεν θεωρείται αναγκαία συνθήκη για την έκδοση Amber Alert ο κίνδυνος για την ζωή ή την υγεία του παιδιού, κι αυτό γιατί –σε κάποιες περιπτώσεις- ο απαγωγέας είναι ένας εκ των γονέων, ο οποίος βρίσκεται σε αντιδικία με τον άλλον για την επιμέλεια του παιδιού. Το απήγαγε μεν, δεν θα το βλάψει δε κ.λ.π.

Το Amber Alert έχει εφαρμογή μόνο σε εξαφανίσεις ανηλίκων. Για ηλικίες πάνω από τα 18 χρόνια εκδίδεται Silver Alert.

crime_and_punishment22

Εισαγωγή στη μελέτη των εγκλημάτων από ερωτικό πάθος

•14/02/2015 • 1 σχόλιο

του Νέστορα Ε. Κουράκη,

Καθηγητή Εγκληματολογίας στη Νομική Σχολή

Πανεπιστημίου Αθηνών

Νέστωρ Κουράκης
Νέστωρ Κουράκης

Εύλογα μπορεί να διερωτηθεί κανείς για τους λόγους που καθιστούν το έγκλημα από ερωτικό πάθος τόσο συναρπαστικό και ενδιαφέρον για το κοινό, αλλά και που οδηγούν αυτό το κοινό να βλέπει συχνά τον δράστη ενός τέτοιου εγκλήματος με κατανόηση και επιείκεια. Κατά τη γνώμη μου, η απάντηση στο ερώτημα αυτό συναρτάται με την ίδια τη σημασία των δύο εννοιών, εγκλήματος και έρωτα. Συγκεκριμένα, το έγκλημα υποδηλώνει μια σοβαρή παραβίαση θεμελιωδών ηθικοκοινωνικών κανόνων, διαμορφωμένων από το Κράτος σε νόμους. Περαιτέρω, ο έρωτας ενσαρκώνει μια σφοδρή και συχνά αξεπέραστη επιθυμία για κάποιο πρόσωπο. Υπό τα δεδομένα αυτά, οι δύο έννοιες συμπλέκονται συνήθως με την εξής μορφή: Από τη μια πλευρά, το ερωτικό πάθος σπρώχνει τον υποψήφιο δράστη να εξασφαλίσει, και δη με κάθε μέσο1, την πλήρη κατάκτηση του αγαπημένου του προσώπου, ιδίως μάλιστα όταν το πρόσωπο αυτό αντιστέκεται ή αποχωρεί.2 Από την άλλη πλευρά, η προοπτική διάπραξης ενός εγκλήματος λειτουργεί στον υποψήφιο δράστη ανασχετικά, καθώς είναι έξω από τη φύση του ανθρώπου να παραβιάζει θεμελιώδεις ηθικοκοινωνικούς κανόνες, απαραίτητους για την επιβίωση και την ευημερία του, όπως π.χ. ότι δεν πρέπει να αφαιρεί τη ζωή του άλλου.

Υπάρχει, λοιπόν, στις περιπτώσεις αυτές, μια δραματική διαπάλη ανάμεσα στις ψυχικές δυνάμεις που εξωθούν κάποιον στο έγκλημα λόγω του ερωτικού του πάθους και σε εκείνες που τον συγκρατούν εκ φύσεως από κάτι τέτοιο, θέτοντας του τα όρια έως τα οποία επιτρέπεται να φθάσει. Αλλ’ ακριβώς αυτή η σφοδρή διαπάλη αντίθετων δυνάμεων και μάλιστα δυνάμεων υπαρξιακού χαρακτήρα, τις οποίες ο άνθρωπος αδυνατεί να εξηγήσει και, ενίοτε, ξεπεράσει,3 είναι αυτή που καθιστά τα εγκλήματα από ερωτικό πάθος τόσο συναρπαστικά και που ταυτόχρονα μας ωθεί να αντιμετωπίζουμε τον ερωτικό εγκληματία με διάθεση κατανόησης, πολύ περισσότερο μάλιστα όταν αυτός δρα χωρίς ιδιοτέλεια και σκοπιμότητες. Όπως ορθά επεσήμανε ο πρωτοπόρος βέλγος εγκληματολόγος Etienne De Greeff στην εισαγωγή τού κλασικού έργου του “Έρωτας και Εγκλήματα από Έρωτα”, που πρωτοεκδόθηκε στις Βρυξέλλες το 1942,4 το άτομο, περισσότερο από κάθε άλλη περίπτωση, παρουσιάζεται στα εγκλήματα πάθους σαν το παιχνίδι καταναγκασμών που δεν μπορεί να ξεπεράσει. Χιλιάδες άνθρωποι ταυτίζονται με τον δράστη και το θύμα κι έτσι δημιουργείται μια συλλογική τάση ευνοϊκή για τον δράστη.

5154K157NZL._SY344_BO1,204,203,200_II. Το πόσο εύστοχη είναι αυτή η παρατήρηση, φαίνεται από τη συγκίνηση και αποδοχή που εξακολουθούν να προκαλούν έως τις ημέρες μας ορισμένα κλασικά έργα της αρχαιοελληνικής και ελισαβετιανής λογοτεχνίας που πραγματεύονται εγκλήματα από ερωτικό πάθος. Πρόκειται για έργα που όχι μόνο μας προκαλούν μιαν υψηλή αισθητική απόλαυση, αλλά και που μας προδιαγράφουν με αριστοτεχνικό τρόπο την ψυχοσύνθεση και τις αντιδράσεις ενός ανθρώπου που οδηγείται στο έγκλημα από ερωτικό πάθος. Ιδίως περιγράφονται σ’ αυτά οι έντονες αμφιταλαντεύσεις τις οποίες βιώνει ο επίδοξος δράστης κάθε φορά που σκέπτεται να σκοτώσει για εκδίκηση ή και για τιμωρία5 το υποψήφιο θύμα του, αφού το πρόσωπο τούτο είναι γι’ αυτόν η ίδια του η ζωή. Επίσης, καταγράφεται η ψυχολογική κατάσταση του ερωτικού εγκληματία, όταν αυτός, μέσα σε φοβερή συναισθηματική φόρτιση, πραγματώνει τελικά ο ίδιος ή μέσω άλλου προσώπου την αποτρόπαιη πράξη του και παράλληλα, όπως συνήθως συμβαίνει, αυτοκτονεί. Αυτό βλέπουμε, π.χ., να συμβαίνει στην κλασική τραγωδία “Ιππόλυτος” του Ευριπίδη, όπου ο φερώνυμος ήρωάς της, γιος του Θησέα, αποκρούει με οργή και αγανάκτηση τον παράφορο έρωτα που αισθάνεται γι’ αυτόν η μητριά του Φαίδρα6 κι έτσι εκείνη στην απελπισία της εξωθείται σε αυτοκτονία, αλλ’ αφού προηγουμένως καταγγείλει ψευδώς στον Θησέα ότι τάχα ο γιος του Ιππόλυτος επεδίωξε σχέσεις μαζί της, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο και του ίδιου του Ιππόλυτου. Επίσης, παρόμοιας υφής είναι και η τραγωδία του Shakespeare “Οθέλλος”, όπου ο πρωταγωνιστής της, σφοδρά ερωτευμένος με τη σύζυγό του Δυσδαιμόνα, δίνει πίστη στις ψευδολογίες του Ιάγου ότι η Δυσδαιμόνα τάχα τον απατά και, τυφλωμένος από τη ζηλοτυπία του, τη στραγγαλίζει, ενώ στη συνέχεια, όταν διαπιστώνει ότι η σύζυγός του ήταν αθώα, αυτοκτονεί.7 Όμως και στη νεότερη εποχή έχουμε εξαίρετα δείγματα έργων τέχνης που στηρίζονται στο ερωτικό πάθος, όπως ιδίως η “Κάρμεν” του Prosper Merimée (νουβέλα που στη συνέχεια έγινε όπερα από τον Georges Bizet το 1875) και  “Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια” του Ιάκωβου Καμπανέλη (θεατρικό έργο που μετεξελίχθηκε στην ταινία “Στέλλα” του Μιχ. Κακογιάννη το 1955).

Οθέλλος και Δυσδαιμόνα
Οθέλλος και Δυσδαιμόνα

III. Οι ανωτέρω περιπτώσεις αφορούν την αμιγή μορφή εγκλημάτων από ερωτικό πάθος, δηλ. εκείνες όπου ο δράστης ενεργεί υπό το κράτος μιας πρωτόγονης ή βραχυκυκλωτικής αντίδρασης εκρηκτικού χαρακτήρα, της λεγόμενης αψιθυμίας. Βέβαια, υπάρχει συχνά εν προκειμένω ένας προσχεδιασμός της πράξης από τον επίδοξο δράστη και μια επώαση της απόφασης, στο πλαίσιο μιας διεργασίας που ενδέχεται να διαρκέσει επί μακρό χρονικό διάστημα, καταντώντας στο τέλος αναγκαστό βίωμα. Ωστόσο, εδώ δεν πρόκειται κατ’ ακρίβεια για “προμελέτη” του εγκλήματος, με τη νομική έννοια του όρου, αλλά για επεξεργασία ενός σχεδίου του οποίου την πραγμάτωση ο επίδοξος δράστης στην πραγματικότητα απεύχεται, αφού έτσι θα στερηθεί ένα πρόσωπο χωρίς το οποίο και ο ίδιος δεν μπορεί να ζήσει. Ελπίζει επομένως ο δράστης ότι έστω και την τελευταία στιγμή το αγαπημένο του πρόσωπο θα επιστρέψει σ’ αυτόν ή, εάν δεν έχουν ακόμη δεσμό, ότι θα θελήσει να συνάψει τέτοιον δεσμό μαζί του. Όταν, λοιπόν, ο δράστης διαπιστώσει ότι αυτό καθίσταται ανέφικτο, χάνει πλέον τον έλεγχο των πράξεών του και προχωρεί ακάθεκτα στην εγκληματική πράξη. Όπως άλλωστε σημειώνει εύστοχα ο Ευριπίδης στη “Μήδεια” (στ. 520-521), “είναι βαριά κι αγιάτρευτη κάποτε η οργή, όταν αγαπημένοι μ’ αγαπημένους πιαστούν σε μάλωμα”. Σύμφωνα, μάλιστα, με την παραστατική περιγραφή του Ιωάννη Δασκαλόπουλου στα “Στοιχεία Εγκληματολογίας” του8, η τέτοια αψιθυμική αντίδραση, που στον ποινικό νόμο αποκαλείται “βρασμός ψυχικής ορμής”,9 όταν “διεγειρομένη αιφνιδίως και αποτόμως εξαρθή εις υψίστην έντασιν, ανατρέπουσα κατά την ανέλιξην αυτής πάντα φραγμόν και παν εμπόδιον, (…) εκτονούται μετά μεγίστης σφοδρότητος εις άμετρον και βιαιότατην εκδήλωσιν”.10

Κάτια Γιαννακοπούλου - Κάτια Κολιτσοπούλου
Κάτια Γιαννακοπούλου – Κάτια Κολιτσοπούλου

IV. Βέβαια αυτή είναι, όπως ειπώθηκε, η αμιγής μορφή εγκλημάτων από ερωτικό πάθος. Υπάρχουν όμως και ορισμένες άλλες μορφές, όπου ο δράστης ελαύνεται από ωφελιμιστικά κίνητρα -κυρίως όταν έπειτα από μακροχρόνιο δεσμό και συνεχείς προστριβές επιθυμεί να απαλλαγεί από τον/την σύντροφό του ή/ και όταν ο δράστης αποτελεί μέρος ενός ερωτικού τριγώνου (π.χ. υποθέσεις Κάτιας Γιαννακοπούλου και Κάτιας Κολιτσοπούλου11). Στην τελευταία περίπτωση, όπου συνήθως γίνεται λόγος για «φόνους αφανισμού» (elimination murders), ο δράστης επιδιώκει να εξοντώσει έναν τρίτο άνθρωπο που στέκεται εμπόδιο στη συνέχιση ή ολοκλήρωση της σχέσης με το αγαπημένο του πρόσωπο. Είναι, δε, προφανές, ότι ο τρίτος αυτός άνθρωπος ενδέχεται να είναι είτε ο αρχικός σύντροφος του δράστη, που πρέπει να φύγει από τη μέση όταν ο δράστης δημιουργεί μια καινούργια ερωτική σχέση, είτε και ένα νέο πρόσωπο που παρασύρει σε ερωτική σχέση τον αγαπημένο σύντροφο του δράστη και που λειτουργεί έτσι ως αντίζηλος. Εν προκειμένω, η εξόντωση από τον δράστη τού ή τής αντιζήλου αποτελεί κατ’ ουσίαν μια ενέργεια που στοχεύει να πλήξει κατ’ ευθείαν τον ίδιο τον αγαπημένο σύντροφό του. Το ίδιο μπορεί να λεχθεί και όταν ο δράστης σκοτώνει τα παιδιά που έχει με τον σύντροφό του, όπως στην περίπτωση της “Μήδειας” του Ευριπίδη, οπότε η εκδίκηση του δράστη προς τον σύντροφό του προσλαμβάνει έτσι την αγριότερη μορφή της.

V. Για μια κάπως ολοκληρωμένη εισαγωγική παρουσίαση του αχανούς αυτού θέματος που κινείται στο διώνυμο “Έγκλημα και Έρωτας”, θα μπορούσε κανείς να εντοπίσει επιγραμματικά και τα ακόλουθα τέσσερα ζητήματα, που αφορούν τις αμιγείς μορφές εγκλημάτων ερωτικού πάθους:

Α) Ποιες είναι οι γενικές προϋποθέσεις που ευνοούν ή διευκολύνουν τη διάπραξη αμιγών μορφών εγκλήματος από ερωτικό πάθος;

Αναμφίβολα, πέρα από το ερωτικό πάθος με τον έντονα συναισθηματικό αλλά και γενετήσιο χαρακτήρα του (ερωτική ορμή), συνυφασμένο όμως και με πληγωμένο εγωισμό, αίσθημα αδικίας και τάση κτητικότητας, απαραίτητα είναι εδώ και δύο ακόμη στοιχεία: Πρώτον, η ψυχοσύνθεση του ίδιου του δράστη, ο οποίος συνήθως είναι υπερσυναισθηματικός, ευσυγκίνητος και ευέξαπτος, ενίοτε στα όρια ή σε βαθμό ψυχοπαθολογίας, χωρίς βέβαια να αποκλείονται και προσωρινές καταστάσεις που επηρεάζουν δυσμενώς τον ψυχισμό, όπως η πείνα και η κόπωση. Και δεύτερον, η γενικότερη περιρρέουσα ατμόσφαιρα της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου, κατά πόσον δηλ. η περίοδος αυτή χρωματίζεται ή όχι από πνεύμα ρομαντισμού και κατανόησης απέναντι σε εγκλήματα άδολου έρωτα, όπως π.χ. αυτό που περιγράφεται στο μυθιστόρημα “Το Κόκκινο και το Μαύρο” του Γάλλου λογοτέχνη Stendhal. Ας σημειωθεί μάλιστα ότι ο ίδιος αυτός ο συγγραφέας εξέδωσε το 1822 (τελική έκδοση 1857) και πραγματεία με τον τίτλο “Περί Έρωτος (De l’ amour), όπου έως ένα βαθμό δικαιώνει τα εγκλήματα από ερωτικό πάθος.12

250px-Stendhal_L_AmourΒ) Ποια είναι η πορεία του δράστη προς τη διάπραξη του εγκλήματος;

Συνήθως εν προκειμένω εντοπίζονται κατά τον De Greeff τρία στάδια13, τα οποία πάντως δεν διακρίνονται ευχερώς όταν η εγκληματική πράξη ανελίσσεται με ταχύτητα:

Σε ένα πρώτο στάδιο, αυτό της ατελέσφορης συναίνεσης, επέρχεται στον επίδοξο δράστη η ιδέα της διάπραξης του εγκλήματος, αλλά η ιδέα αυτή υπό ομαλές συνθήκες απωθείται χωρίς περαιτέρω επεξεργασία. Σε ένα δεύτερο στάδιο, η ατελέσφορη συναίνεση συνδυάζεται με επανεκτίμηση της αξίας του ερωτικού συντρόφου και γίνεται έκδηλη, διατυπωμένη, καθίσταται δηλ. έμμονη ιδέα (αναγκαστό βίωμα), ενώ ταυτόχρονα αξιοποιούνται και ισοδύναμα της εγκληματικής πράξης, όπως το να μη δοθεί βοήθεια στο αγαπημένο πρόσωπο, όταν αυτό κινδυνεύει. Επίσης κατά το ίδιο αυτό στάδιο οι σχέσεις με το θύμα εκτραχύνονται και σημειώνονται απειλές ή αποτυχημένες απόπειρες. Τέλος σε ένα τρίτο στάδιο, αυτό της λεγόμενης κρίσης, επισυμβαίνει η πραγμάτωση της εγκληματικής πράξης και μάλιστα σε κατάσταση παροξυσμού και αψιθυμίας, σύμφωνα με αυτά που αναφέρθηκαν προηγουμένως14, η οποία επιτείνεται όταν το θύμα παρέχει έστω και μιαν ασήμαντη αφορμή για επίθεση. Πολύ συχνά η εξόντωση αυτή του θύματος κλιμακώνεται, λόγω του σφοδρού πάθους, έως την πλήρη κατακρεούργησή του,15 γι’ αυτό και σε επίπεδο ανακριτικής η εξιχνίαση εγκλημάτων από ερωτικό πάθος συνυφαίνεται κατά κανόνα με ένα ευχερώς διαγνώσιμο modus operandi.

Γ) Ποια είναι η συμπεριφορά του δράστη μετά το έγκλημα;

Στην αμιγή μορφή εγκλήματος από ερωτικό πάθος, ο δράστης έχοντας χάσει το αγαπημένο του πρόσωπο, ή «το άλλο του μισό» (τό ἣμισυ τό αὑτοῦ), σύμφωνα με τη γνωστή άποψη της Διοτίμας στο πλατωνικό «Συμπόσιον» (191a 17 επ.), δεν βρίσκει πλέον νόημα στη ζωή του, γι’ αυτό και δεν ενδιαφέρεται για το τι θα πει ο κόσμος, ούτε και λαμβάνει προφυλάξεις ώστε να ξεφύγει από τις συνέπειες της πράξης του. Αντίστροφα τον ενδιαφέρει πρωτίστως να βγει από το αδιέξοδό του και να λυτρωθεί από την αβάσταχτη ψυχική πίεση την οποία νοιώθει επάνω του σαν θηλιά. Συνακόλουθα, περίπου στο 1/3 των περιπτώσεων ο δράστης επιχειρεί να θέσει τέρμα και στη δική του ζωή,16 μετατρέποντας έτσι τον απελπισμένο του έρωτα σε επιθυμία για κοινό θάνατο, ώστε και με αυτόν τον έσχατο τρόπο να εξασφαλίσει την απόλυτη “κατοχή” του άλλου.17 Εάν τώρα ο δράστης αποτύχει στην απόπειρά του να αυτοκτονήσει, συνήθως παραδίδεται οικειοθελώς στις αρχές ή/και δηλώνει απερίφραστα “μεταμέλεια”.

Δ) Ποια είναι η αντιμετώπιση του δράστη από την πολιτεία σε νομοθετικό και δικαστικό επίπεδο;

Στις τυπικές μορφές αψιθυμίας, δηλ. “βρασμού ψυχικής ορμής”, ο Ποινικός Κώδικας κατ’ ά. 299 παρ. 2 προβλέπει για την περίπτωση της ανθρωποκτονίας την ποινή της πρόσκαιρης κάθειρξης, δηλ. στέρηση της ελευθερίας για 5-20 έτη. Όμως και ανεξάρτητα από την περίπτωση της αψιθυμίας, εάν αναγνωρισθούν ελαφρυντικές περιστάσεις, η επιβαλλόμενη ποινή είναι κατ’ ά. 83 ΠΚ πρόσκαιρη κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών. Στη δικαστηριακή πρακτική όπου οι υποθέσεις εκδικάζονται από μικτά ορκωτά δικαστήρια (με πλειοψηφία ενόρκων) αποτελεί συχνό φαινόμενο η ήπια ποινική μεταχείριση των εγκληματιών από ερωτικό πάθος. Βέβαια στη νομολογία του Αρείου Πάγου φαίνεται να επιβάλλεται  στους εγκληματίες αυτούς περισσότερο η ποινή της ισόβιας κάθειρξης, παρά αυτή της πρόσκαιρης κάθειρξης, αλλ’ αυτό προφανώς οφείλεται στο ότι οι υποθέσεις με ηπιότερη ποινή είναι συνήθως περιττό να υποστούν τη διαδικασία μιας αναίρεσης. Σε κάθε περίπτωση τα εν λόγω εγκλήματα, στην αμιγή τους μορφή, έχουν περιστασιακό χαρακτήρα, χωρίς δηλ. να υπάρχει για τον δράστη, κατά κανόνα τουλάχιστον, ο κίνδυνος της υποτροπής. Συνεπώς επιβάλλεται, κατά τη γνώμη μου, να αντιμετωπίζονται από τη νομολογία μας τα εγκλήματα αυτά με επιείκεια και κατανόηση, πολύ περισσότερο μάλιστα όταν η αψιθυμία οδηγεί σε πλήρη σύγχυση της συνείδησης18 ή όταν οι δράστες εμφανίζουν ψυχοπαθολογικές διαταραχές της προσωπικότητας τους19, έτσι ώστε να τίθεται γι’ αυτούς θέμα εφαρμογής των διατάξεων του Ποινικού Κώδικα για έλλειψη καταλογισμού (ά. 34 ΠΚ) ή για ελαττωμένο καταλογισμό (ά. 36 επ. ΠΚ).20 Έστω, όμως, και όταν υπάρχει πλήρης ο καταλογισμός στο πρόσωπο του δράστη, το έγκλημά του, ακόμη και προσχεδιασμένο, δεν μπορεί να εξισωθεί με ένα σύνηθες έγκλημα ανθρωποκτονίας αλλά μάλλον η υποκειμενική του υπόσταση τοποθετείται κατά τον Κωνστ. Γαρδίκα21 “μεταξύ δέ που τοῦ τε ἑκουσίου καί ἀκουσίου”. Άλλωστε, ήδη στην αρχαία ελληνική σκέψη τα εγκλήματα “εκ θυμού” αποχωρίζονταν από τα εγκλήματα “εκ προμελέτης” και ετύγχαναν ηπιότερης ποινής από εκείνα, με το σκεπτικό, κατά τον Αριστοτέλη στα “Ηθικά Νικομάχεια”(1135b, 30-34), ότι η αρχή της πράξης “ἐκ θυμοῦ” δεν βρίσκεται κατ’ ανάγκη σε αυτόν που δρα υπό το κράτος της οργής, αλλά σε αυτόν που προκάλεσε την οργή του, καθώς ενδέχεται η οργή να προέρχεται από αδικία του άλλου22. Όπως, δε, γίνεται φανερό, στα εγκλήματα ερωτικού πάθους η συμβολή του θύματος ως προς το εάν ο δράστης θα φθάσει τελικά ή όχι στη διάπραξη του εγκλήματος είναι καθοριστική, δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις, όπως έχει επισημάνει ο Γιάννης Πανούσης στον Πρόλογο του προαναφερθέντος έργου τού Παν. Παπαϊωάννου, “η σειρά των αλληλεπιδράσεων   –έλξεων και απωθήσεων– [σε ένα έγκλημα αίματος] είναι συνήθως τόσο περίπλοκη ώστε το μόνο (νομικό και πραγματικό) κριτήριο διάκρισης δράστη-θύματος είναι η ανάληψη πρωτοβουλίας δράσης”…  23

Οι ανωτέρω επισημάνσεις αφορούν, όπως τονίσθηκε ήδη, τις αμιγείς μορφές εγκλημάτων από ερωτικό πάθος. Αντίθετα, στις υπόλοιπες περιπτώσεις τέτοιων εγκλημάτων, π.χ. με ύπαρξη ερωτικού τριγώνου, οι εγκληματικές ενέργειες έχουν κατά κανόνα τον χαρακτήρα ψυχρού σχεδιασμού και εκτέλεσης, κατά τη διάπραξής του λαμβάνονται όλες οι προφυλάξεις που είναι αναγκαίες για τη μη αποκάλυψη της πράξης και, βεβαίως, δεν τίθεται εν προκειμένω θέμα αυτοκτονίας ή μεταμέλειας των ενοχών, γι’ αυτό άλλωστε και οι ποινές εδώ δικαίως μπορούν να φθάσουν έως την ισόβια κάθειρξη.

crime-of-passionΥποσημειώσεις:

* Eισήγηση που παρουσιάσθηκε στην Αθήνα την 18.2.2014, σε εκδήλωση με θέμα «Εγκλημα και Ερωτας», η οποία συνδιοργανώθηκε από το Εργαστήριο Ποινικών και Εγκληματολογικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Αθηνών και από την Ευρωπαϊκή Ενωση Νέων Νομικών ELSA Athens.

1. Κατά τη γνωστή αγγλοσαξονική παροιμία “all is fair in love and war”, με την έννοια ότι όλα είναι θεμιτά και δεν υπάρχει «εὖ ἀγωνίζεσθαι» (fair play) στον έρωτα και τον πόλεμο.
2. Αντίστοιχα, στις δύο αυτές περιπτώσεις, ο Ευ. Παπανούτσος (Πρακτική Φιλοσοφία, Αθήνα: Δωδώνη, 19842, ενότητα “Έρωτας”, σελ. 79-96: 91) κάνει λόγο αφενός για ανολοκλήρωτο έρωτα και αφετέρου για ψευδολοκλήρωτο ή κακολοκλήρωτο έρωτα, θεωρώντας μάλιστα ότι ο δεύτερος είναι χειρότερος από τον πρώτο.
3. Πρβλ. την εισαγωγή της πτυχιακής εργασίας της Μαρίας Μανάκου “Εγκλήματα από Έρωτα”, Αθήνα: Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης, ακαδ. έτος 2004-2005, σελ. 6 επ. : “Ο μυστηριώδης χαρακτήρας που περιβάλλει τις δυνάμεις του έρωτα και του θανάτου, υπήρξε πάντα στοιχείο ιδιαίτερου γοήτρου για τους ανθρώπους, που αγωνίζονταν μάταια να κατανοήσουν αυτές τις ακατάληπτες δυνάμεις”.
4. Βλ. τη μετάφραση του έργου αυτού από την Ηρώ Σαγκουνίδη – Δασκαλάκη, Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη, 1983, εδώ σελ. 37.
5. Χαρακτηριστική είναι εδώ η φράση από τον Οθέλλο του Shakespeare (Πράξη Ε΄, Σκηνή 2) σε μτφρ.  Βασίλη Ρώτα: “Αν ήταν όλες των μαλλιών οι τρίχες ζωές, ο γδικιωμός μου είχε στομάχι για όλες”.
6. Στην πραγματικότητα, ο ήρωας αυτής της τραγωδίας δεν είναι ο Ιππόλυτος, αλλά η μητριά του Φαίδρα, η οποία, κατά τον Βασίλειο Μαρκεζίνη (στο έργο του «Η κληρονομιά της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας στον ευρωπαϊκό πολιτισμό», Αθήνα: Σιδέρης, 2013, σελ. 509), «θα μπορούσε να θεωρηθεί το πιο περίπλοκο από τα ευριπίδεια τραγικά πρόσωπα, το οποίο, με δεξιοτεχνικό τρόπο, παρουσιάζεται διχασμένο εναγωνίως ανάμεσα στο καλό και στο κακό, και –περιέργως- προσεγγίζει την τελειότητα». Υπενθυμίζεται ότι η Φαίδρα αποτέλεσε πηγή περαιτέρω έμπνευσης για μεγάλους δραματουργούς, όπως ο Σενέκας και ο Ρακίνας, αλλά και για κορυφαίους σκηνοθέτες, όπως ο Jules Dassin.
7. Τις προαναφερθείσες τραγωδίες “Ιππόλυτος” και “Οθέλλος” θεωρεί ως χαρακτηριστικές περιπτώσεις εγκλημάτων ερωτικού πάθους και ο Enrico Ferri  στο έργο του “Les criminels dans l’ art et la littérature”, Paris: Alcan, 19084, σελ. 37 επ.
8. τ. Α΄, τχ. 1, 1972, σελ. 91, επ., 118.
9. Ως βρασμός ψυχικής ορμής ορίζεται από την ελληνική νομολογία (π.χ. ΑΠ 1549/2012, ΠοινΧρ ΞΓ’ 2013, 258, όπου μάλιστα γίνεται διάκριση του δόλου κατ’ ά. 299 ΠΚ σε προμελετημένο και απρομελέτητο), σύμφωνα και με αντίστοιχη διατύπωση του Νικ. Χωραφά (ΠοινΔ, 19789, με επιμ. Κ. Σταμάτη, § 67, σελ. 260-261), “η κατάσταση αποκλεισμού της σκέψης του δράστη αναφορικά με τη στάθμιση των κινήτρων υπέρ της τέλεσης της ανθρωποκτονίας και εκείνων που τείνουν να τον συγκρατήσουν και τον αποτρέψουν από την τέλεση αυτή, εφόσον αυτός ο αποκλεισμός της σκέψης οφείλεται σε ψυχική υπερδιέγερση που προκλήθηκε από αιφνίδια υπερένταση συναισθήματος ή πάθους” – βλ. Γιάννη Μπέκα, Η προστασία της ζωής και της υγείας στον Ποινικό Κώδικα, Αθήνα: Δίκαιο και Οικονομία, 2004, σελ. 136.
10. Επίσης και ο De Greeff (ένθ. ανωτ, σελ. 296,299), επισημαίνει ότι “η πράξη, άπαξ και τεθεί σε κίνηση, εκτυλίσσεται αυτόματα, με όλη την ακρίβεια και την ενεργητικότητα που απαιτούνται για να φθάσει σε αίσιο τέλος. Η σμίκρυνση του πεδίου της συνείδησης, η κινητήρια θύελλα που αποδεσμεύει η πράξη δημιουργούν τις ιδανικές προϋποθέσεις για την πραγματοποίηση της πράξης για την οποία [ο δράστης] δεν θα ήταν ικανός εν ψυχρώ (…). Κατά τη σκηνή αυτού τούτου του φόνου, φαίνεται ότι ο δολοφόνος δεν αισθάνεται τίποτε άλλο από το ότι καταβάλλει μια έντονα συγκινησιακή και φυσική προσπάθεια, ότι ενεργεί σαν να είναι σε ημι-συνειδητή κατάσταση αφού προηγουμένως είχε αλωθεί απότομα από ένα είδος εσωτερικού κατακλυσμού”. Αναλυτικότερα για την πρακτική σημασία της αψιθυμίας και τη διάκρισή της σε «σθενική» και «ασθενική» βλ. ιδίως Λεωνίδα Γ. Κοτσαλή, Δικαστική Ψυχιατρική, Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη, 20135, 4.1.1.1.Γ, σελ. 91 και σημ. 43.
11. Πρβλ. για την υπόθεση Κολιτσοπούλου τη διπλωματική εργασία (Mémoire de DEA) της Helène Rethimiotaki “L’ affaire Kolitsopoulos”, Paris: Université de Paris II, 1989.
12. Σελ. 94 επ. [de la jalousie]. Βεβαίως οι συλλογικές αυτές τάσεις απέναντι στα εγκλήματα από ερωτικό πάθος συσχετίζονται άμεσα και με τις αντιλήψεις μιας κοινωνίας ως προς τις αντιδράσεις της σε πρόσωπα που διαπράττουν μοιχεία. Έτσι, στην αρχαία Ελλάδα εντύπωση προξενεί ο ανάλαφρος τρόπος με τον οποίο ο Όμηρος, στην Οδύσσειά του (Θ’ 266-369), περιγράφει τη διαπόμπευση των παράτολμων εραστών-Θεών Άρη και Αφροδίτης από τον απατημένο σύζυγο-Θεό Ήφαιστο. Επίσης στην αρχαία Ρώμη ο Οβίδιος,  στις Μεταμορφώσεις του (Βιβλίο II, 596-632) εμφανίζει τον θεό Απόλλωνα σφόδρα μετανιωμένο όταν σε μια στιγμή οργής σκοτώνει την αγαπημένη του Κορωνίδα, που ακούστηκε ότι ερωτοτροπούσε μ’ ένα νεαρό Θεσσαλό. Ακόμη και ο Κικέρων, σε λόγο που εκφώνησε περί τον Απρίλιο του 56 π.Χ. υπέρ του Μάρκου Καίλιου Ρούφου (pro Caelio), αποκρούει τις κατηγορίες της ρωμαίας Clodia ότι τάχα ο Καίλιος, ως εραστής της, προσπάθησε να τη δηλητηριάσει, και αποδίδει τις κατηγορίες αυτές σε λόγους εκδίκησης και προπετούς ερωτικού πάθους (temeritas ac libido) (XIV), οι δε ισχυρισμοί του φαίνεται ότι οδήγησαν σε αθώωση του πελάτη του –βλ. Cicero, The Speeches: pro Caelio, de provinciis consularibus, pro Balbo, μτφρ. R. Gardner, Cambridge/ London: Harvard Univ. Press/ Heinemann (Loeb Classical Library), 1958, σελ. 449 και 405. Υπήρχε, λοιπόν, ενδεχομένως ένα πνεύμα κατανόησης των κοινωνιών αυτών προς τους μοιχούς και τους άλλους ερωτικούς συντρόφους, αλλά και μια αποστασιοποίηση απέναντι σε όσους θα προχωρούσαν σε αυστηρή τιμώρηση αυτών των εραστών. Αντίθετα, κατά την εποχή της Αναγέννησης εντύπωση προκαλούν οι περιγραφές στο “Δεκαήμερο του Βοκάκιου (IV,1 και IV,9), όπου ο τιμωρός πατέρας ή ο απατημένος σύζυγος σκοτώνουν τον εραστή της παντρεμένης κόρης και στη συνέχεια της «προσφέρουν» την καρδιά του εραστή, με τραγική συνέπεια αυτή να αυτοκτονήσει. Επίσης και ο Δάντης στη Θεία Κωμωδία (Τραγούδι Ε’, 70 επ.) περιγράφει με μελανά χρώματα το μαρτύριο της Francesca da Rimini και του παράνομου εραστή της Paolo Malatesta.
13. Ανωτ., σελ. 188 επ., 323 επ., 383.
14. Ο Ευριπίδης στον «Ιππόλυτο» (530 επ.) σημειώνει πως όταν ο έρωτας υπερβαίνει το μέτρο, το χτύπημά του είναι πιο δυνατό και από φωτιά ή κεραυνό.
15. Ο Παν. Παπαϊωάννου στο εμπεριστατωμένο έργο του «Εγκλήματα Ζηλοτυπίας. Εγκληματολογική Θεώρηση και Νομολογία», Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη, 2001, σελ. 220, κάνει εδώ λόγο για “υπερφονικότητα”, παραπέμποντας και σε συναφείς δικαστικές αποφάσεις κατά τις οποίες ο δράστης υπερβαίνει εξωτερικώς το αναγκαίο μέτρο θανάτωσης του θύματος.
16. Jacqueline C. Campbell, “If I can’t Have You, No One Can”, Power and Control in Homicide of Female Partners, εις: Jill Radford/Diana E.H. Russel (eds.), Femicide, The Politics of Woman Killing, Prentice Hall: Twayne, 1992, 99-113: 111, κατά παραπομπή Παν. Παπαϊωάννου, ενθ. αν., σελ. 223, όπου το ποσοστό των αυτοκτονιών σε περιπτώσεις εγκλημάτων ερωτικού πάθους, σύμφωνα με στοιχεία του περ. “Time” για το έτος 1989, υπολογίζεται σε 26,1%. Αντίστοιχα, κατά τη συζήτηση εισήγησης που παρουσίασε ο Léon Rabinowicz στη Société générale des prisons το 1931 σε σχέση με το έγκλημα πάθους (Le crime passionel), ο George Heuyer ανέφερε ότι το ποσοστό των αυτοκτονιών που έπονται εγκλημάτων πάθους ανέρχεται σε 30% -βλ. Revue pénitentiaire et de Droit pénal, 1931, σελ. 224-225:238.
17. Για την κατανόηση αυτής της διεργασίας, χρήσιμη είναι η προσφυγή σε βασικές έννοιες της ψυχαναλυτικής θεωρίας και ιδίως στη libido. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Freud στη μελέτη του “Εισαγωγή στον Ναρκισσισμό” (1914), «το υψηλότερο σημείο στο οποίο μπορεί να φθάσει η “libido του αντικειμένου” παρατηρείται στο ερωτικό πάθος, όταν δηλ. το άτομο φαίνεται να παρακινείται από την ίδια την προσωπικότητά του υπέρ της κάθεξης [κατοχής] του αντικειμένου –βλ. Sigmund Freud, Complete Psychological Works, vol. XIV, London: Vintage Books, 2001, μελέτη: On Narcissism: An Introduction, 73-81:76 και ελλ. μτφρ. από τον Λευτ. Αναγνώστου στο έργο: Σ. Φρόυντ, Ναρκισσισμός, Μαζοχισμός, Φετιχισμός, Αθήνα: Επίκουρος, 1991,7-17:10. Είναι προφανές, ότι η λογική αυτή της «κατοχής» του άλλου μπορεί να οδηγήσει τον ερωτευμένο σε αυτοκτονία χωρίς παράλληλο φόνο του αγαπημένου του προσώπου, με την έννοια ότι η συνεύρεση των δύο  θα υπάρξει σε ένα απώτερο μεταφυσικό στάδιο στο μέλλον. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο ήρωας του Goethe, Βέρθερος, στην αγαπημένη του Λόττε πριν αυτοκτονήσει, «Από αυτή τη στιγμή είσαι δική μου! Δική μου, ω Λόττε. Πηγαίνω πρώτος! Πηγαίνω στον Πατέρα μου (=Θεό), στον Πατέρα σου. Σ’ αυτόν θα παραπονεθώ, κι εκείνος θα με παρηγορήσει μέχρι να έρθεις και τότε θα τρέξω να σε προϋπαντήσω και θα σ’ αρπάξω και θα μείνουμε μαζί, μπροστά στον υπερούσιο, ενωμένοι σε ένα ατέλειωτο αγκάλιασμα» -βλ. Γκαίτε, Τα πάθη του νεαρού Βέρθερου, μτφρ. Στέλλα Νικολούδη, Αθήνα: Αγρα, 1994, 253.
18. Κατά τον Κωνστ. Γαρδίκα στη μελέτη του “Τα παρορμητικά εγκλήματα” (ΠoινXρ IE’, 1965, 65-85 και 129-144: 136), η αψιθυμία μπορεί να άρη και τον ίδιο τον καταλογισμό, εφόσον όμως προκαλέσει εντελή σύγχυση της συνείδησης.
19. Ηδη στην αρχαία ελληνική σκέψη ο έρωτας εθεωρείτο ότι υπό ακραίες συνθήκες οδηγεί σε κατάσταση «μανίας» (Αριστοτ., Ηθικά Νικομάχεια, 1149b 35), δηλ. «τρέλας» (Σοφοκλ., Αντιγόνη, 790).
20. Πάντως από την έρευνα δικογραφιών που πραγματοποίησε ο Άγγελος Τσίγκρης για υποθέσεις του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου Αθηνών κατά την περίοδο 1986-1995, επί συνόλου 23 υποθέσεων ανθρωποκτονίας με κίνητρο το ερωτικό πάθος, μόλις 3 υποθέσεις αφορούσαν δράστες με διαταραγμένη προσωπικότητα, κυρίως δηλ. νευρώσεις, χρόνιο αλκοολισμό και εξάρτηση από ναρκωτικά –βλ. Άγγ. Τσιγκρή, Εγκλήματα από  Έρωτα, Αθήνα – Θεσσαλονίκη: Εκδ. Σάκκουλα, 2004, σελ. 39. Επίσης, ως προς την προγενέστερη εγκληματική δραστηριότητα δραστών από ερωτικό πάθος, μόλις 4 τέτοιες περιπτώσεις προηγούμενης καταδίκης καταγράφηκαν, γεγονός το οποίο συσχετιζόμενο και με αντίστοιχα γενικά στοιχεία περί ανθρωποκτονιών, επιτρέπει κατά τον Άγγ. Τσιγκρή (όπ. π., σελ. 29) το συμπέρασμα ότι “οι δράστες του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας με κίνητρο το ερωτικό πάθος έχουν μικρότερη ροπή προς το έγκλημα, λειτουργούν περισσότερο παρορμητικά και λιγότερο προσχεδιασμένα και ίσως να είναι το πρώτο και τελευταίο έγκλημα που τελούν”. Και ο De Greff (ανωτ., σελ. 316) θεωρεί ότι το ποσοστό υποτροπής ποικίλλει μεταξύ 2% και 5%.
21. Εγκληματολογία, τ. Α΄, 19686, σελ. 861.
22. Πρβλ. Πλάτωνος Νόμοι, 866d 6 επ. και Κ.Γ. Γαρδίκα, Το παρά τοις αρχαίοις Έλλησι και μάλιστα τοις Αττικοις ποινικόν και ιδία φονικόν δίκαιον, Αθήναι: εκδ. Σακελλαρίου, 1918, σελ. 171 επ., καθώς και C. Gardikas, L’homicide chez les anciens Hellènes et notamment les Attiques, Genève 1918, σελ. 12 και σημ. 1.
23. Για τον ρόλο του θύματος σε τέτοια περίπλοκα εγκλήματα, βλ. και Εμμ. Π. Ανδριανάκη, Θυματολογικά, Αθήνα: Αντ. Ν. Σάκκουλας, 2001, σελ. 15, 47, 74-75.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό The Art of Crime.

crime_and_punishment22

whodoneit1942dvd.jpg
 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 435 other followers

Αρέσει σε %d bloggers: